Ερνέστο Σάμπατο, “Περί ηρώων και τάφων”

ΜΙΚΡΕΣ αναγνώσεις ΜΕΓΑΛΩΝ έργων -2. Κλασικό έργο. Αποπνέει τη φήμη ενός ευπατρίδη της γραφής που απολαμβάνει την ευγενική του καταγωγή.

Ernesto Sabato “Sobre héroes y tumbas” 1961 Ερνέστο Σάμπατο “Περί ηρώων και τάφων” μετ. Κ. Σωτηριάδου εκδόσεις Μεταίχμιο -2019

Ο Sabato είναι ένα απ’ τα μεγάλα ονόματα της λατινοαμερικάνικης λογοτεχνίας και το “Περί ηρώων και τάφων” ίσως κατατάσσεται σε ανώτερη θέση κι απ’ το “Τούνελ”. 

> Ο Ερνέστο Σάμπατο γεννήθηκε στο Ρόχας (1911), ένα μικρό χωριό της επαρχίας του Μπουένος Άιρες. Σπούδασε φυσική και φιλοσοφία στο πανεπιστήμιο της πόλης Λα Πλάτα. Στη συνέχεια έζησε για μεγάλο χρονικό διάστημα στο Παρίσι και εργάστηκε στο εργαστήριο Κιουρί. Το 1945 εγκαταλείπει οριστικά την επιστήμη και αφιερώνεται αποκλειστικά στη λογοτεχνία. Έγραψε βιβλία με δοκίμια σχετικά με τα προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου και το νόημα της συγγραφικής δραστηριότητας -"Ο συγγραφέας και τα φαντάσματά του" (1963), "Απολογίες και απορρίψεις" (1979), κ.ά.- και τρία μυθιστορήματα: "Το τούνελ" (1948), "Περί ηρώων και τάφων" (1961) και "Αββαδών ο εξολοθρευτής" (1974), καθώς και το αυτοβιογραφικό "Πριν το τέλος" (1999). Πέθανε στις 30 Απριλίου 2011, σε ηλικία 99 ετών στο Σάντος Λουγκάρες, στην επαρχία του Μπουένος Άιρες.

Εντύπωση κάνει εξ αρχής ο τρόπος αφήγησης. Ο Bruno εξιστορεί όσα του είπε ο Martin το 1953 σχετικά με τον έρωτά του για την Alejandra: πώς γνωρίστηκαν στο πάρκο, πόσο απειλητική αλλά και (γι’ αυτό) ελκτική τη βρήκε, πώς εξελίχθηκε η σχέση τους… Αυτός, ο τρόπος που θυμίζει τον Σωκράτη του Πλάτωνα να αφηγείται τους διαλόγους του με διάφορα πρόσωπα, αποσκοπεί σε μια διπλή διάθλαση (από τον αφηγητή Martin διά του αφηγητή Bruno), η οποία έχει ενδιαφέρον, αφού ο δεύτερος σχολιάζει συνάμα όσα μαθαίνει, αλλά ταυτόχρονα προκαλεί και πιθανές παραμορφώσεις. Από εκεί και πέρα οι αφηγητές πολλαπλασιάζονται, με πρώτη την Alejandra και τον υπερήλικο θείο της, που παρουσιάζουν ιστορίες από την οικογένειά τους αρχής γενομένης από τον 19^ο αιώνα και την αργεντινοποίηση ενός Άγγλου, ο οποίος αποτέλεσε τον προπροπάππου των προαναφερθέντων.

Οι πολλοί αφηγητές, το πολυπλόκαμο δέντρο της οικογένειας που ενέχεται σε πολλαπλές ιστορίες, τα χρονικά επίπεδα και οι διακλαδώσεις τους συνιστούν ένα πολυδαίδαλο λαβύρινθο, ένα συχνά παράδοξο χάος… «όλα ήταν παράλογα, όλα συνέβαιναν σύμφωνα με μια ασυνάρτητη πλοκή…», συμπεραίνει κάποια στιγμή ο Martin. Έτσι, ο αναγνώστης αρκείται να παρακολουθεί κάθε μικροϊστορία ξεχωριστά σαν αυτόνομη μονάδα λόγου και μαγείας ή προσπαθεί να ανασυνθέσει το γενεαλογικό δέντρο των Olmos και των Avesedo με τις πάμπολλες παραδοξότητες αλλά και με τα ιστορικά στοιχεία που πλαισιώνουν τα άτομα.

Τελικά τα μεγάλα έργα ορθώνουν μεγάλες προσδοκίες κι αυτές οι προσδοκίες κάνουν τον αναγνώστη να περιμένει τρομερά πράγματα, που δεν επιβεβαιώνονται στην πράξη, ακριβώς λόγω του πήχη που τέθηκε τόσοοοοοοοοο ψηλά. Πιο πολύπλοκο και πιο τεθλασμένο στην αφήγησή του παρασύρει σε δίνες, αλλά δεν ξέρω αν τελικά σε πετάει ψηλά, όπως εξαρχής περιμένεις.

Γενικότερα, βλέπω ότι ο Sabato δεν είναι του αναγνωστικού μου γούστου, όπως συνάγω κι από τα δύο κορυφαία έργα του. Δεν ανήκει στον μαγικό ρεαλισμό, με τον οποίο όποιος εξοικειωθεί σαγηνεύεται. Δεν ακολουθεί μια ρεαλιστική πορεία, αλλά ο μοντερνισμός του προσκρούει στις αναγνωστικές μου αναμονές και αντιστάσεις, επειδή το ψυχολογικό υπόβαθρο και η εσωτερική πραγματικότητα δεν συνδέονται εύκολα στο μυαλό μου με την εξωτερική.

Πάπισσα Ιωάννα

Ντίνο Μπουτζάτι, “Η έρημος των Ταρτάρων”

ΜΙΚΡΕΣ αναγνώσεις ΜΕΓΑΛΩΝ έργων -1: Η φήμη του συγκεκριμένου βιβλίου ήταν μεγάλη, κι όντως δεν με απογοήτευσε, αφού η ιδέα και η εκτέλεση ήταν κορυφαίες, η συγκίνηση απογειώνει την αφήγηση, η υπαρξιακή αγωνία ενδυναμώνει στο έπακρο το κείμενο.

Dino Buzzati “Il deserto dei Tartari” 1940 Ντίνο Μπουτζάτι “Η έρημος των Ταρτάρων”   μετ. Μ. Οικονομίδου εκδόσεις Μεταίχμιο -2019

Είχαμε διαβάσει το “Ένας έρωτας” κι είχαμε καταλάβει ότι ο Ιταλός συγγραφέας ξέρει να χειρίζεται τη γραφή, να διαμορφώνει τα αισθήματα και να τα μεταδίδει εύστοχα στον αναγνώστη. Επομένως, μόλις κυκλοφόρησε η καινούργια μετάφραση της “Ερήμου των Ταρτάρων”, έσπευσα να πάρω μια ακόμα …τζούρα από Buzzati.   

> Μυθιστοριογράφος, διηγηματογράφος, ζωγράφος, ποιητής και δημοσιογράφος, ο σπουδαίος Ντίνο Μπουτζάτι (Μπελούνο 1906-Μιλάνο 1972) θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Ιταλούς συγγραφείς. Μετά το δίπλωμα Νομικής, αφοσιώθηκε στη δημοσιογραφία και στη λογοτεχνία. Ταξίδεψε ως ειδικός απεσταλμένος της εφημερίδας "Corriere della Sera" στην Ινδία, στην Αφρική, στην Ιαπωνία. Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν ανταποκριτής από το μέτωπο. Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1933 με το μυθιστόρημα "Ο Μπαρναμπό των βουνών" και μεταξύ άλλων, ακολούθησαν τα έργα: "Έρημος των Ταρτάρων" (1940· Μεταίχμιο 2019), "Η περίφημη εισβολή των αρκούδων στη Σικελία" (1945), "Εξήντα διηγήματα" (Βραβείο Strega 1958) κ.ά.

Το βιβλίο είναι μια καλογραμμένη αλληγορία. Ο χώρος του στρατού έχει δώσει κατά καιρούς πολύ καλά έργα, που δεν μιλάνε ακριβώς για τον στρατό και τη ζωή σ’ αυτόν, αλλά για πολλά θέματα γύρω από αυτόν: τον πόλεμο, τα υπαρξιακά ζητήματα της ζωής και του θανάτου, την ιεραρχία και την εξουσία.

Ο υπολοχαγός Giovanni Drogo παίρνει μετάθεση για ένα άφαντο οχυρό στα σύνορα με την έρημο των Ταρτάρων. Στην αρχή δεν θέλει να μείνει, σοκαρισμένος από την ερημιά, την γκρίζα ατμόσφαιρα και την απωθητική ζωή, αλλά τελικά μένει –με τη θέλησή του, που μπήκε στο κλίμα αυτού του κλεισμένου στον εαυτό του κόσμου. Η ζωή εκεί δεν είναι δύσκολη, καθώς ο υπολοχαγός εκτελεί μόνο υπηρεσίες σκοπιάς και κάποια στιγμή αναλαμβάνει την ημερήσια διοίκηση ενός προκεχωρημένου φυλακίου.

Τι συμβολίζει το Οχυρό, λέξη που ήταν καταρχάς στις προθέσεις του συγγραφέα να τιτλοφορήσει το μυθιστόρημά του; Τι συμβολίζει η έρημος μιας χαμένης στην Ιστορία φυλής;

Για να κάνω λίγο χιούμορ, η ζωή στο Οχυρό μοιάζει με αυτή των δημόσιων υπαλλήλων. Στην αρχή δεν μας αρέσει, αλλά σταδιακά συνηθίζουμε και εθελούσια ενδίδουμε σ’ αυτήν και συμβιβαζόμαστε στη ρουτίνα μας, στην καθημερινότητα που μπορεί να απειλείται αόριστα από …απολύσεις ή εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς, αλλά ποτέ δεν χάνει τη “γοητεία” της στασιμότητας. Το Οχυρό είναι μια σταθερή αξία, που βουλιάζει στην ανία, αλλά συνάμα εκφράζει μια κλειστή κοινωνία, προστατευμένη από τις εκπλήξεις της πόλης.

Βεβαίως, όμως, η έρημος και οι Τάρταροι σ’ αυτή την εποχή του 18^ου-19^ου αιώνα είναι μια απειλή. Τι υπάρχει εκεί στο βάθος; Είναι το άλογο που βρέθηκε σελωμένο αλλά χωρίς αναβάτη δείγμα του εχθρού που ετοιμάζεται; Κι αν ισχύει ή δεν ισχύει αυτό, πώς επηρεάζει την ετοιμότητα, την εγρήγορση, τις ανησυχίες των φυλάκων; Κι όταν εμφανίζονται οι εχθροί για να οριοθετήσουν απλώς τα σύνορα, χωρίς διάθεση εχθροπραξιών, πώς θα χειριστούν οι του Οχυρού αυτήν τη νέα κατάσταση;

Πέρα απ’ αυτά η ζωή στο Οχυρό με όλες τις ελπίδες και τις απογοητεύσεις είναι συνυφασμένη με λέξεις όπως αναμονή, ελπίδα, συνήθεια, εξάρτηση, που κρατά τους ενοικούντες στο Οχυρό δέσμιους μιας “στατικής σταθερότητας”. Παρόλο που θα ήθελαν ένα είδος ηρωισμού ή μια επιστροφή στην πόλη, όπου βρίσκονται οι κοσμικές χαρές, οι γυναίκες και ο ρυθμός της καθημερινότητας, νιώθουν πιο ασφαλείς στην επανάληψη και τη ρουτίνα του στρατοπέδου. Παρόλο που ενίοτε αυτό μοιάζει με φυλακή και με μουντή μονοτονία, εκεί αισθάνονται ότι έχουν βρει ένα σταθερό αυλάκι, το οποίο δεν θέλουν εντέλει, δεν θέλουν ενσυνείδητα να εγκαταλείψουν.

Η ανιαρή ζωή τους μπορεί να αλλάξει μόνο με την ελπίδα …της απειλής. Οι ελάχιστες ενδείξεις για την επίθεση των εχθρών βόρεια της ερήμου των Ταρτάρων, οι μικρές μαύρες κουκίδες, τα αμυδρά φωτάκια μέσα στη νύχτα, η εικασία ενός δρόμου που χτιζόταν σταδιακά ώστε να μπορεί ο εχθρός να πλησιάσει το Οχυρό δεν είναι πηγές ανησυχίας αλλά χαραμάδες ελπίδας για μια πέτρα που θα ταρακουνήσει τη ράθυμη και αργόσυρτη ζωή τους.

Το βιβλίο του Buzzati δεν έχει ιστορικές ή εθνικές βάσεις, αλλά απλώνεται σε ένα άχρονο και άτοπο επίπεδο. Οι αξιωματικοί και οι στρατιώτες έχουν κατά βάση ιταλικά ονόματα, αλλά και ισπανικά ή γαλλικά, οι εχθροί δεν έχουν εθνικότητα, ο τόπος δεν είναι γεωγραφικά προσδιορισμένος. Συνεπώς, όλα αυτά οδηγούν στο συμπέρασμα ότι έχουμε μια αλληγορία που έχει πανανθρώπινο και διαχρονικό χαρακτήρα. Το Οχυρό και οι Τάρταροι είναι σημεία προσωπικών και συλλογικών ταυτοτήτων, που δέχονται ποικίλες ερμηνείες.

Το τέλος έρχεται με γερές δόσεις συγκίνησης. Καταρχάς, στη σκηνή κατά την οποία αποχωρεί ο συνταγματάρχης Ortiz και ο Drogo νιώθει την πρώτη θλίψη. Και στο τέλος όταν οι εχθροί πράγματι έρχονται, αλλά… (no spoil). Ο Ιταλός συγγραφέας κορυφώνει το βιβλίο όχι με μια ες αεί αναμονή, αλλά με μια μυθιστορηματική ανατροπή που δεν έρχεται σαν άσσος απ’ το μανίκι, καθώς η αληθοφάνειά της, η συγκινητική κορύφωσή της, η υπαρξιακή αγωνία δίνουν μια γερή γροθιά στο στομάχι.

In2life, 7.5.2019 

Πάπισσα Ιωάννα

Μικρές αναγνώσεις μεγάλων έργων

Η ζωή είναι πολύ μικρή για να την αναλώνουμε σε μικρά, μέτρια ή κακά έργα. Υπάρχουν ήδη αναγνωρισμένες κορυφές, κλασικά κείμενα, από την αρχαιότητα, την τόσο δική μας αρχαιότητα έως τη σημερινή ελληνική και διεθνή βιβλιοπαραγωγή, που δεν μπορούμε, δεν αξίζει, να χαραμίζουμε χρόνο και χρήμα, αν δεν βάλουμε στην αναγνωστική μας ατζέντα τα μεγάλα έργα.

Φυσικά μπορεί τελικά να μην μας αρέσουν. Ίσως συχνά δημιουργούνται προσδοκίες για μια συνταρακτική ανάγνωση και τελικά συναντάμε κατώτερα αποτελέσματα. Φταίει ίσως ο χρόνος που δεν τα αφήνει να έχουν την ίδια απήχηση με την εποχή οπότε γράφτηκαν. Φταίει ίσως η κριτική που τα ανύψωσε πάνω από τις δυνάμεις τους. Φταίει ίσως η δική μας ανεπάρκεια που δεν μπορεί να κατακτήσει με μπόλικο αέρα στα πνευμόνια μας τις κορυφές αυτές.

Πολλά ωστόσο είναι όντως αξιόλογα και διαχρονικά ρωμαλέα. Κέρδισαν επάξια την προσοχή των συγχρόνων τους για τις καινοτομίες και τον φρέσκο αέρα στον τρόπο σύλληψης της τέχνης και της πραγματικότητας. Κέρδισαν επάξια και το ενδιαφέρον των επόμενων γενιών, σχολιάστηκαν, μεταφράστηκαν, διαβάστηκαν, έγινα ταινίες.

Τέτοια έργα αναζητάμε, τέτοια θέλουμε να διαβάζουμε. Ιδού μερικά από τη σοδειά που με συντρόφευσαν το καλοκαίρι:

Ντίνο Μπουτζάτι, “Η έρημος των Ταρτάρων”

Ερνέστο Σάμπατο, “Περί ηρώων και τάφων”

Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες, “Οι δύστυχες πουτάνες της ζωής μου”

Paul Bowles, “Τσάι στη Σαχάρα”

Νίκος Καζαντζάκης, “Ο τελευταίος πειρασμός”

Πάπισσα Ιωάννα

Patrick McGrath, “Το φάντασμα του βεστιαρίου”

Βρετανοί φασίστες το 1947, ένα φάντασμα που μπορεί να είναι, αλλά μπορεί και να μην είναι, μια πολύπλοκη διασταύρωση χαρακτήρων που παίζουν θέατρο, όλα αυτά ως σύμβολο του φασισμού που ακόμα δεν έχει πεθάνει.

Patrick McGrath “The Wardrobe Mistress” 2017 “Το φάντασμα του βεστιαρίου” μετ. Μ. Μακρόπουλος εκδόσεις Μεταίχμιο  2019

Ωραίο εξώφυλλο. Ο συγγραφέας maître του gothic μυθιστορήματος. Μπορούμε λοιπόν να περιμένουμε μια ενδιαφέρουσα πλοκή, ένα ανάγνωσμα τερπνό και ωφέλιμο.

> Ο Πάτρικ Μαγκράθ γεννήθηκε στο Λονδίνο στις 7 Φεβρουαρίου 1950 και μεγάλωσε στη γειτονιά του νοσοκομείου Μπρόντιμορ, όπου ο πατέρας του εργαζόταν ως διευθυντής. Μετά τις σπουδές του στο πανεπιστήμιο Άστον του Μπέρμινχαμ εργάστηκε σε ψυχιατρική κλινική στο Οντάριο του Καναδά. Στη συνέχεια εγκαταστάθηκε στο Βανκούβερ όπου δούλεψε ως δάσκαλος σε δημοτικό σχολείο και πέρασε αρκετά χρόνια της ζωής του σε ένα απομονωμένο νησί στον Βόρειο Ειρηνικό. Το 1981 μετακόμισε στη Νέα Υόρκη όπου ζει μέχρι σήμερα με τη σύζυγό του, την ηθοποιό Μαρία Έιτκεν - μοιράζοντας το χρόνο του ανάμεσα στην Αμερική και το Λονδίνο. Θεωρείται εκπρόσωπος του νεο-γοτθικού ύφους στην αγγλική λογοτεχνία, με ήρωες χαρακτήρες που αντιμετωπίζουν, με δραματική ένταση, ψυχολογικά προβλήματα ή έχουν νοσηλευτεί σε ψυχιατρεία. Στα βιβλία του μπορεί κανείς εύκολα να διακρίνει μια ελαφρά απαισιοδοξία για τις σχέσεις ανάμεσα σε συζύγους. "Μάλλον στα βιβλία μου απεικονίζεται αυτό που φοβάμαι πως θα συμβεί", υποστηρίζει ο ίδιος. Τρία μυθιστορήματά του μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο: "The Grotesque" (1989), από τον Τζον-Πολ Ντέιβιντσον, με πρωταγωνιστές τους Άλαν Μπέιτς, Λένα Χέντεϊ, Τερέζα Ράσελ και Στινγκ, το 1995, "Spider" (1990, ελλ. τίτλος: "Στον ιστό της αράχνης", εκδ. Ψυχογιός 2003), από τον Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ, με πρωταγωνιστές τους Ρέιφ Φάινς και Μιράντα Ρίτσαρντσον, το 2002, και "Asylum" (1996, ελλ. τίτλος "Απαγορευμένο πάθος", εκδ. Ψυχογιός 2000), από τον Ντέιβιντ Μακένζι, με πρωταγωνιστές τους Νατάσα Ρίτσαρντσον και Μάρτον Τσόκας, το 2005 -ταινίες που συγκέντρωσαν επαινετικές κριτικές. Έχει γράψει, επιπλέον, τα μυθιστορήματα: "Dr Haggard's Disease", 1993, "Martha Peake", 2000 (βραβείο Premio Flaiano), "Port Mungo", 2004, "Trauma", 2008, "Constance", 2013, The Wardrobe Mistress, 2017 (ελλ. τίτλος "Το φάντασμα του βεστιαρίου", Μεταίχμιο 2019) και τις συλλογές διηγημάτων "Blood and Water and Other Tales", 1989 και "Ghost Town: Tales of Manhattan Then and Now", 2005 (ελλ. τίτλος "Νέα Υόρκη: Πόλη των φαντασμάτων", Μεταίχμιο 2006).

Ο Charles Grice είναι ηθοποιός που πεθαίνει από ατύχημα λίγο πριν παίξει τον Malvolio σε έργο του Shakespeare. Πίσω του τον θρηνεί η γυναίκα του Joan, που έχει βεστιάριο θεάτρου, η κόρη του Vera που είναι ηθοποιός και ο κατά πολύ μεγαλύτερος άνδρας της Julius Glass, που δεν έχει κερδίσει τη συμπάθεια των υπολοίπων. Παρόλο που στην Κατοχή είχε σώσει μια Εβραία, την Gustle, ήταν επίσης παρών όταν ο Grice έπεσε από τις σκάλες, γεγονός που ενίοτε τον κάνει ύποπτο.

Το παράδοξο, που μπορεί όμως εύκολα να εξηγηθεί ως αυταπάτη της Joan, είναι ότι αυτή ακούει μια φορά τον νεκρό σύζυγό της και ακόμα περισσότερο θεωρεί ότι στον ρόλο του ως Malvolio παίζει ο ίδιος ο πεθαμένος κι όχι ο αντικαταστάτης του ονόματι Daniel Francis Stone. Σε μια δυο συναντήσεις της μάλιστα με τον νεαρό ηθοποιό, ο συγγραφέας παίζει υπαινικτικά το παιχνίδι με τον σωσία, καθώς ο Francis αναλαμβάνει να παίξει τον Malvolio σαν να ήταν ο Grice και μάλιστα δέχεται το κοστούμι του από την άχρηστη πλέον γκαρνταρόμπα της γυναίκας του. Το παιχνίδι με τον “αντικαταστάτη” ίσως δεν μείνει μόνο στο θέατρο αλλά και στη ζωή…

Ο McGrath διαπλέκει πολλά νήματα, καθώς η ιστορία προχωράει. Εκτός από την Gustle, Εβραίοι αποδεικνύονται τόσο ο Frank Stone, που είχε έλθει μάλιστα πριν από τον πόλεμο από τη Γερμανία, όσο και η Joan, που εξακολουθεί να βλέπει και να ακούει πού και πού τον νεκρό σύζυγό της. Όμως, επειδή πιστεύει πλέον ότι αυτός ήταν κρυφοφασίστας, έρχεται σε επαφή με τον κύκλο των φασιστών που έχουν ακόμα ξεμείνει, ακόμα και μετά την ήττα του Hilter. Αρχηγός τους ήταν ο Oswald Mosley και η Βρετανική Ένωση Φασιστών, με τους οποίους ο συχωρεμένος φαίνεται να είχε σχέσεις. Η κόρη τους απ’ την άλλη ανακαλύπτει ότι ο Frank κοιμάται με την μάνα της την Joan, ενώ παίζουν μαζί στο θέατρο.

Μέσα σ’ όλο αυτόν τον κυκεώνα, η αλήθεια είναι ότι πρέπει να πιάνεις τα νήματα γερά για να μη χαθείς. Ωστόσο, νιώθεις ότι κάπου όλα αυτά θα συναντηθούν κι η λύση θα έλθει όταν συγκλίνουν σε μια προσχεδιασμένη κατάληξη. Και τελικά ο φόνος είναι η κορύφωση που περίμενες, αν και χωρίς επαρκή στοιχεία για το πώς φτάσαμε σ’ αυτό. Μια «φρενοπάθεια» δεν είναι ικανοποιητικός λόγος, δεν είναι η καλύτερη λύση για ένα πολύπλοκο ψηφιδωτό.

Το βιβλίο εντάσσεται στη χορεία των έργων που γράφονται σε όλη την Ευρώπη με την αγανάκτηση και την αντίρρηση απέναντι στην Ακροδεξιά που δυστυχώς επελαύνει. Το φάντασμα του νεκρού είναι ο ίδιος ο φασισμός που επανακάμπτει και επιζητεί μια θέση στη σύγχρονη ιστορία. Πόσο θα του επιτρέψουμε να αναγεννηθεί; Πώς μπορούμε να το στείλουμε μια και καλή στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας;

Πάπισσα Ιωάννα

Santiago Amigorena, “Τα τελευταία μου λόγια”

Η εσχατολογία της οικολογικής καταστροφής αποτελεί καμπάνα κινδύνου για όλους εμάς που κοιμόμαστε ύπνον βαθύ, νομίζοντας ότι το τέλος της ανθρωπότητας δεν μας αφορά, καθώς ανάγεται σε έναν απώτατο μέλλον. Ο Αμαζόνιος για άλλη μια φορά δείχνει ότι όλο αυτό είναι ένα οδυνηρό παρόν και λογοτεχνικά έργα σαν "Τα τελευταία μου λόγια" αποδεικνύουν ότι δεν είναι μακριά η πλήρης εξαφάνιση…

Santiago Amigorena “Mes derniers mots” 2015 “Τα τελευταία μου λόγια” μετ. Τ. Δημητρούλια εκδόσεις Gutenberg 2019

Οι φωτιές, η ατμοσφαιρική ρύπανση, τα έντονα φαινόμενα, η κλιματική αλλαγή κλπ. υπαγορεύουν σενάρια τρόμου, όχι απίθανα, που οδηγούν στον πλήρη αφανισμό του πλανήτη.

> Συγγραφέας, σκηνοθέτης και σεναριογράφος, ο Σαντιάγο Αμιγκορένα γεννήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 1962 στο Μπουένος Άιρες της Αργεντινής και έζησε στη Γαλλία. Μετά από μια σειρά σεναρίων, γύρισε, το 2006 την πρώτη ταινία μεγάλου μήκους του, "Quelques jours en Septembre" ("Μερικές μέρες τον Σεπτέμβρη"), με πρωταγωνιστές τη Ζυλιέτ Μπινός και τον Τζον Τορτούρο, η οποία προβλήθηκε στα φεστιβάλ Βενετίας και Τορόντο και ήταν υποψήφια για Βραβείο καλύτερης ταινίας στο Φεστιβάλ της Mar del Plata. Το 2012 υπέγραψε ως συν-σεναριογράφος την ταινία επιστημονικής φαντασίας "Upside down" (που προβλήθηκε στην Ελλάδα ως: "Ανάμεσα σε δύο κόσμους"), του Χουάν Σολάνας, με πρωταγωνιστές τους Τζον Στάρτζες και Κίρστεν Ντανστ. Το δυστοπικό μυθιστόρημά του που εκδόθηκε στη Γαλλία με τίτλο "Mes derniers mots" (2015, ελλ. έκδ. "Τα τελευταία μου λόγια", Gutenberg/Aldina, 2019), μεταφέρεται στον κινηματογράφο με πρωταγωνιστές τους Νικ Νόλτε, Σάρλοτ Ράμπλινγκ και Στέλαν Σκάρσγκαρντ. Υπήρξε σύζυγος της ηθοποιού Ζυλί Γκαγιέ, μεταξύ 2003-2006, και σύντροφος της ηθοποιού Ζιλιέτ Μπινός, μεταξύ 2006-2009.

Το τέλος της ανθρωπότητας εξαιτίας ενός Μεγάλου Σεισμού, της Επισιτιστικής Κρίσης, του Λιωσίματος των Πάγων, των Μεγάλων Πλημμυρών, της Οντολογικής Κρίσης, των μαζικών μεταναστεύσεων, της καταστροφής της φυσικής επικονίασης, του εκφυλισμού της σπερματογένεσης, του φονικού Ιού και των πολυάριθμων πολέμων έχει έρθει. Η ανταπόκριση έρχεται σε μορφή σημειώσεων από τον τελευταίο άνθρωπο της υφηλίου, που βρίσκεται στην Ακρόπολη Αθηνών. Βρισκόμαστε στο ολέθριο έτος του 2086 και πριν από λίγο πέθανε ο προτελευταίος άνθρωπος, με το παρωνύμιο Ουίλιαμ Σαίξπηρ.

Η συνταγή είναι απλή. Η ζωή που φθίνει, ο πληθυσμός που μειώνεται ραγδαία, η φύση που έρχεται να ανταποδώσει στον άνθρωπο το κακό που της έκανε. Έτσι, μετά την τεράστια “πρόοδο” όλα αποσυμπιέζονται προς μια κάθετη ύφεση. Η τεχνολογία εκλείπει, οι πρώτες ύλες τελειώνουν, οι μέλισσες που γονιμοποιούσαν τα λουλούδια εξαφανίζονται και μαζί μ’ αυτές η χλωρίδα. Η συνταγή είναι απλή. Ο τελευταίος άνθρωπος στον κόσμο αναπολεί στωικά και ψύχραιμα, ενώπιον του θανάτου που τον περιμένει αναπόφευκτα, όλα όσα οι προηγούμενες γενιές (ΟΙ ΔΙΚΕΣ ΜΑΣ) είχαν αλλά δεν εκτίμησαν, τους κινδύνους που ελλόχευαν και δεν τους αξιολόγησαν, τα δεινά που ερχόντουσαν και δεν τα απέτρεψαν.

Το τέλος που σκιαγραφεί ο Αργεντινογάλλος συγγραφέας δεν είναι ένα δυστοπικό μέλλον. Είναι μια ζώσα πραγματικότητα, το 2086 δεν είναι ένα άλλο οικολογικό 1984, αλλά ένα απλά παροντικό σενάριο πραγματικότητας. Το βιβλίο δεν απειλεί, δεν εκφοβίζει, δεν προοιωνίζεται ένα ολέθριο μέλλον. Με τον εσχατολογικό του χαρακτήρα φέρνει αυτό το μέλλον στο τώρα, με πολύ εύγλωττο και φυσικό τρόπο. Το μήνυμα είναι ότι η ανθρωπότητα από τη στιγμή που αποχώρισε τον εαυτό της από τη φύση όρισε και το τέλος της. Όσο λέμε εμείς και η ανάπτυξή μας εναντίον της φύσης και της διαχρονικότητάς της, υπογράφουμε καθημερινά το αγγελτήριο θανάτου μας.

Για να περάσει το μήνυμά του, ο Amigorena ανεβαίνει και σε συμβολικό επίπεδο, πέρα από την αφήγηση και τη μελλοντολογική διάσταση. Οι τελευταίοι άνθρωποι βρίσκονται στην Αθήνα, και μάλιστα στην Ακρόπολη, σαν ο κύκλος που έκανε η ανθρωπότητα ξαναγυρίζει στο σημείο 0, στο αφετήριο σημείο απ’ όπου ξεκίνησε ο πολιτισμός. Κι εδώ αξίζει να σβήσει, όσο ο υπόλοιπος καιρός, από την κλασική αρχαιότητα και τις αξίες της έως τις αρχές του 21ου αιώνα, ξέφυγε από τη βάση και την ομαλή σχέση με τη φύση. Σ’ αυτό το συμβολικό επίπεδο ανήκουν και οι συνεχείς αναφορές στο έργο του Hölderlin “Υπερίων” που αναφέρεται στην Ελλάδα. Και τέλος ο προτελευταίος άνθρωπος δίπλα στον αφηγητή Bellarmine, έχει το παρατσούκλι Ουίλιαμ Σαίξπηρ, δείγμα μιας διαχρονικής λογοτεχνίας που θα φτάσει ώς το τέλος της ανθρωπότητας.

Πάπισσα Ιωάννα

Ελευθερία Κυρίμη, “Η θάλασσα στο χιόνι”

Τι απέγιναν οι φιμωμένοι σλαβόφωνοι κάτοικοι της Φλώρινας; Μπορεί η νέα τάση της ιστοριογραφίας, που ονομάζεται “Προφορική Ιστορία”, να διεισδύσει στη σιωπή τους και να βγάλει λαβράκια; Και πώς θα αντιδράσει η τοπική κοινωνία σε όποιον σκαλίσει την αλήθεια;

Ελευθερία Κυρίμη “Η θάλασσα στο χιόνι” εκδόσεις Μεταίχμιο  2019

Η συμφωνία των Πρεσπών κάνει επίκαιρη τη σχέση μας με τους Βορειομακεδόνες και τη σλαβική τους συνείδηση.

> Η Ελευθερία Κυρίμη γεννήθηκε το 1968. Μεγάλωσε στον Πειραιά όπου ζει και εργάζεται μέχρι σήμερα. Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο ΕΚΠΑ και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Η θάλασσα στο χιόνι είναι το πρώτο βιβλίο της.

Η τόλμη του βιβλίου και της συγγραφέως είναι μεγάλη. Και μόνο γι’ αυτό, και μόνο γιατί σόκαρε με την αλήθεια των εστιάσεών του, το βιβλίο αξίζει να διαβαστεί.

Η αφηγήτρια, η Γιώτα Κουράκου, αναλαμβάνει τα καθήκοντά της σε ένα Επαγγελματικό Λύκειο του νομού Φλωρίνης. Αναγκάζεται έτσι να αφήσει πίσω την οικογένειά της, να βρεθεί στο κρύο και αφιλόξενο τοπίο της ελληνοβορειομακεδονικής μεθορίου, να αντιπαλέψει στο δύσκολο περιβάλλον ενός τέτοιου λυκείου. Κι εκεί αποφασίζει να δώσει νόημα στη δική της ζωή, αλλά και να παρακινήσει τους μαθητές της να ασχοληθούν με ζεστά με την Ιστορία. Ιδρύει λοιπόν έναν Όμιλο Προφορικής Ιστορίας, μια μόδα των τελευταίων ετών, η οποία επικεντρώνεται σε απλούς αφανείς ανθρώπους που έζησαν την Ιστορία στην καθημερινότητά τους και τώρα μαγνητοφωνείται η φωνή της μαρτυρίας τους. Οι περισσότερες, αν όχι όλες, αφορούν τη δίωξη των σλαβόφωνων πληθυσμών της περιοχής, οι οποίοι και λόγω σύνδεσής τους με τον κομουνισμό, είχαν μπει στην μπούκα των αρχών.

Η τόλμη της συγγραφέως έγκειται στο ότι καταπιάνεται με τη γλωσσική μειονότητα των σλαβόφωνων και τις διώξεις που υπέστησαν. Οι μαρτυρίες τους, που εντίθενται ενδιάμεσα στη βασική αφήγηση, προσπαθούν να αποδώσουν τη φωνή των ανθρώπων αυτών, ηλικιωμένων και σχετικά αγράμματων (βέβαια μοιάζουν μεταξύ τους, ενώ θα έπρεπε να διατηρούν το αυτόνομο ύφος τους). Το θέμα είναι επίκαιρο και καυτό, γεγονός που κάνει το βιβλίο να αποκτά δυναμική.

Κι ενώ το θέμα του βιβλίου είναι πολύ hot, η δομή του κάνει κοιλιά, καθώς δεν οδηγεί σε κορύφωση. Η εκδήλωση της καθηγήτριας και των παιδιών της ματαιώνεται βίαια… Αλλά αυτό το κομβικό σημείο δεν οδηγεί στο ζενίθ μιας σύγκρουσης, αλλά άνευρα καταλήγει σε μια ηττημένη λύση. Τα προβλήματα αυτά τελικά βάζουν μικρότερο βαθμό απ’ ό,τι θα μπορούσε η φιλόδοξη προσπάθεια.

Πάπισσα Ιωάννα

Ντίνο Μπουτζάτι, “Ένας έρωτας”

Πώς ο έρωτας σαν Ιανός βλέπει το αθώο και το πρόστυχο, την κοπέλα και την πόρνη, και δεν μπορεί να αποκόψει το ένα από το άλλο, δεν μπορεί να γείρει προς τη μία ή την άλλη πλευρά.

Dino Buzzati “Un amore” 1963 Ντίνο Μπουτζάτι “Ένας έρωτας” μετ. Μ. Οικονομίδου εκδόσεις Μεταίχμιο -2018

Μου το σύστησε η Κατερίνα Μαλακατέ. Δεν είχα διαβάσει καθόλου Buzzati, ούτε το πιο γνωστό του έργο “Η έρημος των Ταρτάρων”. Επομένως, ιδού νέα γη…

> Μυθιστοριογράφος, διηγηματογράφος, ζωγράφος, ποιητής και δημοσιογράφος, ο σπουδαίος Ντίνο Μπουτζάτι (Μπελούνο 1906-Μιλάνο 1972) θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Ιταλούς συγγραφείς. Μετά το δίπλωμα Νομικής, αφοσιώθηκε στη δημοσιογραφία και στη λογοτεχνία. Ταξίδεψε ως ειδικός απεσταλμένος της εφημερίδας "Corriere della Sera" στην Ινδία, στην Αφρική, στην Ιαπωνία. Κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν ανταποκριτής από το μέτωπο. Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα το 1933 με το μυθιστόρημα "Ο Μπαρναμπό των βουνών" και μεταξύ άλλων, ακολούθησαν τα έργα: "Έρημος των Ταρτάρων" (1940· Μεταίχμιο 2019), "Η περίφημη εισβολή των αρκούδων στη Σικελία" (1945), "Εξήντα διηγήματα" (Βραβείο Strega 1958) κ.ά.

Δεν ξεκινώ με την υπόθεση, γιατί δύο είναι τα στοιχεία που κάνουν το βιβλίο αξιανάγνωστο. Απ’ την μια, οι μαγευτικές περιγραφές που βαραίνουν ίσως περισσότερο κι απ’ την αφήγηση. Ο χορός κι όλες οι προεκτάσεις του, η κίνηση των σωμάτων, η απεικόνιση της Laide, που είναι και το αντικείμενο του έρωτα, η ιταλική ύπαιθρος και οι κωμοπόλεις της, … Απ’ την άλλη, η ψυχολογία του Antonio Dorigo, το 1960, που ερωτεύτηκε μια χορεύτρια της Σκάλας του Μιλάνου, την οποία γνώρισε σε έναν οίκο ανοχής, όπου αυτή εργαζόταν ως call girl. Μάλιστα η μεγάλη ζωή, που της υποσχόταν το επάγγελμά της, είναι γι’ αυτήν μια προοπτική, που μέσα στην ελαφρότητά της τη βλέπει με ζήλο. Όμως, όπως ξανάπα, η ψυχολογία του άνδρα είναι όλος ο καμβάς πάνω στον οποίο ο συγγραφέας ζωγραφίζει μαεστρικά. Αδημονία, ζήλια, ανασφάλεια, επιφυλάξεις, ορμή, πάθος, αίσθηση κοροϊδίας, γαλήνη και αισιοδοξία…

Και τα δύο αυτά φαίνονται σε μια περιγραφή-σκηνή, όπου ο πενηντάχρονος, μισοχολωμένος αλλά και ερωτευμένος, περιγράφει τη Laide: “να οδηγεί ένα κόκκινο ανοιχτό αυτοκίνητο έχοντας δίπλα του μια νόστιμη και πικάντικη κοπελίτσα, πάρα πολύ μοντέρνα, ενήμερη για όλα όσα πρέπει να ξέρουν οι πάρα πολύ μοντέρνες κοπελίτσες… την πιο επιθυμητή ανάμεσα σ’ όλες τις γυναίκες του κόσμου, εκείνη, εμμονή εφιάλτης μοίρα μυστήριο βίτσιο μυστικότητα κομψότητα υπόκοσμος μεγαλούπολη όλεθρος έρωτας … προκλητική και υπεροπτική χωριατοπούλα… έχοντας δίπλα του μια τέτοια θεά, κοριτσάκι κι όχι κοριτσάκι, παιδούλα και γυναίκα, λουλουδάκι και αμαρτία και όλα αυτά”. Ξαναδιαβάστε την περιγραφή όχι επειδή είναι ρεαλιστική, αλλά επειδή είναι ρεαλιστικά υπερβολική μέσα στον έρωτα του Antonio, όσο και γλωσσικά χειμαρρώδης.

Όλο το έργο του Buzzati, μισό αφήγηση και διάλογοι και μισό εσωτερικός μονόλογος, τραμπαλίζεται ανάμεσα στο αθώο και το πρόστυχο, ανάμεσα στο κοριτσίστικο και το πουτανίστικο, στο ανάλαφρο και στο ψυχολογικά σοβαρό. Διαβάζοντας νιώθω αυτόν τον μετεωρισμό στη γραφή και στην ιστορία, στην απεικόνιση κυρίως της Laide, η οποία κοπέλα και ιερόδουλη, χορεύτρια και ερωμένη, ενσαρκώνει το γυναικείο πρότυπο της αιθέριας πόρνης. Και σ’ αυτό το διττό πρότυπο έρχεται να κουμπώσει η επαμφοτερίζουσα διάθεση του πρωταγωνιστή γι’ αυτήν, με αγάπη αλλά και με ζήλια.

“Σ’ αυτήν την ξετσίπωτη κοπελίτσα υπάρχει κάτι αγνό, υγιές και ωραίο”

Η εσωτερική σύγκρουση του ήρωα αντικατοπτρίζεται και στο πώς βλέπει, διπλά και αντιφατικά, τον κόσμο.

Η όλη αφήγηση δεν έχει τραγικό χαρακτήρα. Η εσωτερική διαπάλη μοιάζει πιο πολύ με κωμωδία του ζηλόφθονου εραστή, μια κωμωδία χαρακτήρων, αφού ο Antonio ήθελε κι έμπλεξε και είναι φυσικό να μην είναι ήσυχος ούτε στιγμή γι’ αυτό τελικά που τον θέλγει: την αθωότητα που πηγαία συνδυάζεται με τον ερωτισμό, την αλήθεια που παίζει κρυφτό με το ψέμα. Το βιβλίο λοιπόν διαβάζεται με αυτό το ευφρόσυνο τραμπάλισμα…

Πάπισσα Ιωάννα

Roberto Vecchioni, “Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα”

Η ασέβεια απέναντι στα βιβλία ισοδυναμεί με μια αυτοκαταστροφική ενέργεια. Το κάψιμό τους, όχι από πολιτικούς λόγους αλλά εξαιτίας μιας αναίτιας επιφυλακτικότητας προς τους θεράποντές τους, γυρίζει συχνά αυτεπίστροφα.

Roberto Vecchioni “Il libraio de Selinunte” 2004 “Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα” μετ. Τ. Παπαϊωάννου εκδόσεις Κριτική -2019

Όλη η ζωή του ένας παραπονιάρης μύθος τυλιγμένος / στου νου του την ανέμη και στου ονείρου την απόχη / κι αυτός στ’ άλογο με τα όπλα του στο στήθος φορτωμένος / περνάει κι όλοι γιουχάρουν "Δον Κιχώτη" (Sadahzinia):

Σιγά μην το άφηνα να ξεφύγει. Μόλις είδα ότι άλλο ένα βιβλίο μιλάει για βιβλία, για βιβλιοθήκες, για βιβλιοθηκονόμους, για αναγνώστες… Το χτύπησα λοιπόν αλύπητα και το πρόσθεσα στη λίστα με τα άλλα:

- Στέφανος Σταυρίδης, “Η βιβλιοθήκη του Ραβέλ”, εκδόσεις Καστανιώτη 2008

- Alan Bennett, “Το βασίλειό μου για ένα βιβλίο”, μετ. Τρ. Παπαϊωάννου, εκδόσεις Μεταίχμιο 2009

- Νίκος Χρυσός, “Το μυστικό της τελευταίας σελίδας”, εκδόσεις Καστανιώτη 2009

- Paul Desalmand, “Ένα βιβλίο για πέταμα”, εκδόσεις Πόλις

- Laurence Cossé, “Στο καλό μυθιστόρημα”, μετ. Α. Κυριακίδης, εκδόσεις Πόλις 2011

- Δημήτρης Φύσσας, “Ο αναγνώστης του Σαββατοκύριακου”, εκδόσεις Εστία 2012

- Μαρία Σούμπερτ, “Οι αποκλεισμένοι”, εκδόσεις Κριτική 2014

- Νίκος Φαρούπος, “Ο αρχιβιβλιοθηκάριος και άλλες ιστορίες”, εκδόσεις Κέδρος 2016

- Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος, “Το εικοσιτετράωρο ενός αναγνώστη”, εκδόσεις Πόλις 2017

- Fabio Stassi, “Η χαμένη αναγνώστρια”, μετ. Δ. Δότση, εκδόσεις Ίκαρος 2018

- Kaouther Adimi, “Τα πλούτη μας”, μετ. Έ. Κορομηλά, εκδόσεις Πόλις 2018

Αυτό ζητάει η καρδιά του ν’ αλαφρώσει. / Να φέρει ανάσκελα το κόσμο από τη βάση (Sadahzinia):

Στη μικρή πόλη του Σελινούντα στη Σικελία εμφανίζεται από το πουθενά ένας κακάσχημος άνδρας που ανοίγει ένα βιβλιοπωλείο. Το παράδοξο δεν είναι μόνο η όψη του, που θυμίζει σε πολλούς μάγο ή σατανά, ούτε ότι δεν κερδίζει τη συμπάθεια κανενός, όπως φυσικά ήταν αναμενόμενο, αλλά ότι δεν πουλάει στην ουσία βιβλία. Τι κάνει; Κάθε βράδυ στις 9 διαβάζει δωρεάν σε όποιον κοπιάσει αποσπάσματα από βιβλία, από Σοφοκλή μέχρι Shakespeare κι από Tolstoy μέχρι Borges. Την πρώτη νύχτα εμφανίστηκαν διάφοροι περίεργοι, αλλά μετά δεν πλησίασε κανένας, πλην… του μικρού δεκατριάχρονου Nicolino, ο οποίος το έσκασε από το κρεβάτι του για να ακούσει μαγεμένος τις αναγνώσεις.

Αυτό που φαίνεται, ανάμεσα στην ελαφρά ποιητικότητα των λέξεων, είναι η διφορούμενη ζυγαριά με την οποία ζυγιάζονται τα πράγματα. Ο περίεργος βιβλιοπώλης φαίνεται σε όλους αντιπαθής, ενώ στον μικρό Nicolino φαντάζει θεός… Είναι έτσι η μοίρα όσων παθιάζονται με το διάβασμα, να φαίνονται δαίμονες, παράξενοι, αλλόκοτοι ή θεϊκοί, αιθέριοι, μεταφυσικοί; Κι όταν φυσάει και παρασέρνει τα πάντα, είναι όντως ο άνεμος που μαίνεται ή η θύελλα των λέξεων που παρασέρνει ψυχές και αισθήματα;

Η όλη σύλληψη του βιβλίου στηρίζεται στο σχήμα αίτιο – αποτέλεσμα, όχι φυσικής αλλά μεταφυσικής τάξεως, λες και τα βιβλία δημιουργούν τη δική τους πραγματικότητα, ξεχωριστή από τη δεδομένη. Οι κάτοικοι του Σελινούντα χάνουν τις λέξεις, παύουν να καταλαβαίνουν τη σχέση μεταξύ σημαίνοντος και σημαινομένου, δεν μπορούν να αποδώσουν νοήματα και εγκλωβίζονται σε έναν μικρό αριθμό λεξιλογίου. Μόνος διασωθείς ο Nicolino, που έχει επαφή με τις λέξεις και μπορεί να διηγηθεί τα γεγονότα, ώστε να βγει το συμπέρασμα. Ποιο είναι; Ότι η φωτιά που μπήκε στο βιβλιοπωλείου του παράξενου βιβλιοπώλη, ατύχημα ή σκοπιμότητα όπως διαφαίνεται, ευθύνεται για την απώλεια των λέξεων. Τιμωρία; Νέμεσις; Μια μεταφυσική αλλοίωση της φυσικής νομοτέλειας, δείγμα ότι η ασέβεια προς τα βιβλία γυρίζει boomerang και πλήττει την ίδια την ικανότητα της γλώσσας.

Η γη το παραμύθι λέει του ταξιδιώτη / (που `χε αγάπη την ωραία, την πριγκιπέσσα την κρυφή τη Δουλτσινέα) (Sadahzinia):

Μου άρεσε η ποιητικότητα της γραφής του τραγουδοποιού, όσο κι αν ένιωθα μερικές φορές ότι δεν ταιριάζει με τον αφηγητή. Μου άρεσε το μυστήριο του βιβλιοπώλη, αλλά πιο πολύ η εκδίκηση των βιβλίων (θα μπορούσε να είναι ο τίτλος!), που σαν ιπτάμενα όρνια (υπάρχει μια τέτοια εικόνα στο μυθιστόρημα) κατοπτεύουν τον χώρο και εν καιρώ χτυπούν τη γλωσσική ικανότητα των κατοίκων.

In2life, 24.4.2019  

> Ο Roberto Vecchioni (Ρομπέρτο Βεκιόνι) γεννήθηκε στην Καράτε Μπριάντσα της Βόρειας Ιταλίας. Σπούδασε κλασική φιλολογία στο Καθολικό Πανεπιστήμιο του Μιλάνου. Έχει πλούσιο έργο τόσο στη μουσική όσο και στα γράμματα. Ως τραγουδοποιός έχει αφήσει, για πάνω από μισό αιώνα, το ιδιαίτερο στίγμα του στη μουσική σκηνή της Ιταλίας κερδίζοντας την αγάπη του κοινού. Η πολύχρονη ενασχόλησή του με τις ανθρωπιστικές σπουδές και τη διδασκαλία στη μέση και στην ανώτατη εκπαίδευση αντανακλάται στη μουσική και λογοτεχνική του παραγωγή. Είναι συγγραφέας των βιβλίων Viaggi del tempo immobile (1996), Le parole non le portano le cicogne (2002), Diario di un gatto con gli stivali (2006), Scacco a Dio (2009) και Il mercante di luce (2014). Ο βιβλιοπώλης του Σελινούντα έχει ήδη μεταφραστεί στη γαλλική και την ισπανική γλώσσα. Στην πλοκή του μυθιστορήματος βασίστηκε το ομώνυμο τραγούδι του Vecchioni «Ιl libraio di Selinunte»

Πάπισσα Ιωάννα