Karin Slaughter, “Η καλή κόρη”

Συγκλονιστικό μυθιστόρημα που δεν μένει μόνο στο δικαστικό μυστήριο, αλλά προχωρά σε μια πολύπλοκη διερεύνηση του ψυχισμού, όπως αυτός φαίνεται στις σχέσεις των ανθρώπων.

 

Karin Slaughter “The Good Daughter” 2017 “Η καλή κόρη” μετ. Σ. Μυρογιάννης εκδόσεις Gutenberg -2020

 

Δεν το πήρα επειδή είναι ένα έργο μυστηρίου, αλλά επειδή η εξιχνίαση του φόνου περιβάλλεται έντεχνα με την ψυχολογική αναζήτηση των προβληματικών σχέσεων του καθενός με τον εαυτό του και την οικογένειά του.

> Γεννημένη το 1971 στη Τζόρτζια των ΗΠΑ η Σλότερ ξεχώρισε από τους υπόλοιπους συγγραφείς μυστηρίου από το πρώτο κιόλας βιβλίο της, με τίτλο "Blindsighted" (2001), που τιμήθηκε με το βραβείο Crime Writers’ Association’s Dagger. Ακολούθησε το βραβείο CWA Ian Fleming Steel Dagger και δεκαοχτώ ακόμα βιβλία που έχουν μεταφραστεί σε τριάντα εφτά γλώσσες και έχουν πουλήσει πάνω από 35.000.000 αντίτυπα, ενώ ανακοινώθηκε πως σ' ένα από αυτά θα βασιστεί και μια νέα μεγάλη παραγωγή του Netflix. Εκτός από συγγραφέας η Σλότερ είναι κι ένα απ’ τα ιδρυτικά μέλη της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης 'Save the Libraries', μέσω της οποίας αγωνίζεται για τη διάσωση των δημόσιων βιβλιοθηκών.

 

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ξεκινάει με πολλή βία και αίμα. Ο Zachariah Clapeper εισβάλλει στο σπίτι του δικηγόρου Rusty Queen, σκοτώνει τη γυναίκα του και τυφλώνει και σχεδόν δολοφονεί τη δεκαπεντάχρονη κόρη του Samantha. Η άλλη του κόρη, η δεκατριάχρονη Charlie, ζει με τραύματα, ώσπου 28 χρόνια αργότερα είναι μάρτυρας σε μια δολοφονική επίθεση εκ μέρους της έφηβης Kelly Wilson, που σκοτώνει τον διευθυντή και μια μικρή μαθήτρια σε σχολείο της περιοχής. Σκληρές σκηνές, ωμές, σοκαριστικές, που δεν εισάγουν τον αναγνώστη ευχάριστα μέσα στο έργο.

ΤΙ ΣΥΝΔΕΕΙ τα δύο περιστατικά; Τι συνδέει την Charlie με την Kelly σε μια ψυχολογική αλυσίδα; Και κυρίως γιατί η δεκαοκτάχρονη Kelly σκότωσε; Γιατί ο πατέρας της Charlie και της Samantha, ο δικηγόρος Rusty, τη θεωρεί αθώα;

ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ διαγράφει έντεχνα κύκλους που εφάπτονται, τόσο η δολοφονική επίθεση στο σχολείο όσο και οι ποικίλες αναδρομές που σκιαγραφούν την εγκληματική επέλαση στο σπίτι των τριών πρωταγωνιστών πριν από 28 χρόνια, αλλά και τους δρόμους που πήρε καθένας από αυτούς. Ο Rusty εξακολούθησε να υπερασπίζεται στα μάτια της κοινωνίας ενόχους, να πίνει και να καπνίζει μέχρι να πάθει δύο φορές καρδιακό επεισόδιο και τώρα να μαχαιρώνεται από αγνώστους. Η Charlie να έχει ανεπούλωτα ψυχικά τραύματα, που την οδήγησαν σε έναν γάμο με τον βοηθό του εισαγγελέα Ben, ο οποίος όμως έφυγε προ ενιαμήνου από το σπίτι μη μπορώντας να αντέξει τον οξύ χαρακτήρα της. Κι η Samantha, που βγήκε βαριά τραυματισμένη από την τότε επίθεση, αποκατέστησε σταδιακά τις σωματικές βλάβες, με ένα μόνιμο ελαφρύ κούτσαμα, που ωστόσο την πονάει συχνά, έγινε δικηγόρος και εργάζεται σε επιχειρήσεις με υψηλό μισθό και ανάλογα γρήγορους ρυθμούς ζωής.

Ο ΦΟΝΟΣ που αποδίδεται ενπρώτοις στην Kelly ενώνει την κλονισμένη τριάδα της οικογένειας Queen, καθώς η Charlie ήταν αυτόπτης μάρτυρας, ο Rusty αναλαμβάνει την υπεράσπιση της δεκαοχτάχρονης και λόγω του τραυματισμού του την αναθέτει στη Sam, που καταρχάς δεν θα ήθελε να εμπλακεί. Κι εκεί αρχίζει το κρεσέντο της μυθοπλασίας…

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ είναι ένα αστυνομικό-δικαστικό θρίλερ, που κρατά την προσοχή τεταμένη όσο αναζητούμε μαζί με την τριάδα των πρωταγωνιστών την αλήθεια πίσω από τη διπλή δολοφονία στο σχολείο του Πάικβιλ. Είναι δυνατόν η νεαρή Kelly, που έχει ήδη κάνει μια έκτρωση και έχει δεχτεί το bullying δεκάδων ανθρώπων να είναι η φόνισσα, αν και εμφανώς είναι διανοητικά αργή και ψυχολογικά χειραγωγήσιμη; Μέσα όμως σ’ αυτό το μυστήριο λειτουργεί μια ψυχολογική παράμετρος, που μετατρέπει το έργο σε ψυχολογικό μυθιστόρημα: ό,τι υπέστη η οικογένεια Queen πριν από πολλά χρόνια έχει αφήσει ενεργά μικρόβια στον ψυχισμό τους, όχι μόνο επειδή είδαν τη μητέρα τους να σκοτώνεται, ούτε μόνο επειδή η Sam δέχτηκε έναν πυροβολισμό και έναν παρολίγο θάνατο, γεγονός που της άφησε σημαντικά διαβίου κουσούρια. Και η Charlie, αποκαλύπτει η ίδια συντωχρόνω, υπέστη κάτι οδυνηρό που δεν την άφησε ποτέ να ευτυχήσει στη ζωή της, ούτε στη σχέση της με τον καλοπροαίρετο και ήρεμο άντρας της, τον Ben.

ΟΙ 700 σελίδες, παρότι φαίνονται πολλές και ασήκωτες, είναι σοφά γραμμένες, ειδικά μετά τη μέση που όλα παίρνουν μια σπινταριστή ορμή, όχι τόσο τρέχοντας προς ένα εξηγητικό τέλος αλλά προχωρώντας πάνω στις δύο ράγες, της διερεύνησης μιας σύγχρονης υπόθεσης και της αποκάλυψης όλων των τραυμάτων μιας παλιάς. Η σταδιακή εναλλαγή οπτικής γωνίας, καθώς στην αρχή δίνεται από την πλευρά της Charlie κι έπειτα από την πλευρά της Samantha, φωτίζει διπλά τα μυστικά της καθεμιάς και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν το παρόν και το παρελθόν.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ είναι εξίσου ωμό και σκληρό με την αρχή, αλλά συνάμα αναδεικνύει την πολυπλοκότητα όχι μόνο του δρόμου προς τους ενόχους, αλλά και του λαβύρινθου των ανθρώπινων σχέσεων.

Πάπισσα Ιωάννα

Τζέννυ Έρπενμπεκ, “Ιστορία ενός γερασμένου παιδιού”

Με τη ματιά μας να περιφέρεται απέξω και να μην μπορεί να εισχωρήσει στις σκέψεις ή στα συναισθήματα του παιδιού, παρακολουθούμε το αίνιγμα που κρύβει η εσωστρεφής του συμπεριφορά. Τελικά τι υπολανθάνει κάτω από την ακίνητη και αμίλητη όψη του;

  

Jenny Erpenbeck “Geschichte vom alten Kind” 1999 Τζέννυ Έρπενμπεκ “Ιστορία ενός γερασμένου παιδιού” μετ. Α. Κυπριώτης εκδόσεις Καστανιώτη -2020

 

Για κάποιον λόγο ο Πατριάρχης Φώτιος είχε βάλει στο μάτι αυτό το βιβλίο από το 2004, όταν πρωτοεκδόθηκε στα ελληνικά. Δεν θυμάται πολλά. Επομένως, τώρα ήρθε η ώρα να το ξαναφέρουμε στο προσκήνιο.

> Η Τζέννυ Έρπενμπεκ είναι πεζογράφος, δραματουργός και δοκιμιογράφος. Γεννήθηκε το 1967 στο Βερολίνο της Γερμανικής Λαοκρατικής Δημοκρατίας. Μεγάλωσε σε καλλιτεχνικό και επιστημονικό οικογενειακό περιβάλλον. Σπούδασε αρχικά Βιβλιοδεσία, και στη συνέχεια Θεατρικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Humboldt και Σκηνοθεσία Μουσικού Θεάτρου στην Ανώτατη Μουσική Ακαδημία Hans Eisner. Εμφανίστηκε στη λογοτεχνία με τη νουβέλα "Ιστορία του γερασμένου παιδιού' (Geschichte vom alten Kind, 1999). Ακολούθησαν τα έργα "Σκύβαλα" (Tand, 2001), "Παιχνίδι με τις λέξεις" (Worterbuch, 2004) και "Δοκιμασία' (Heimsuchung, 2008). Με το μυθιστόρημά της "Η συντέλεια του κόσμου" (Aller Tage Abend, 2012) απέσπασε τα σημαντικά Βραβεία Γιόζεφ Μπράιτμπαχ και Χανς Φάλαντα, καθώς επίσης το Βραβείο Ξένης Λογοτεχνίας του βρετανικού Independent. Για τους "Περαστικούς" (Gehen, ging, gegangen, 2015) της απονεμήθηκαν, μεταξύ άλλων, το Βραβείο Τόμας Μαν και το Ευρωπαϊκό Βραβείο Strega. To 2017 τιμήθηκε με το παράσημο του Σταυρού της Αξίας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας.

ΈΝΑ ΠΑΡΑΞΕΝΟ δεκατετράχρονο (κατά δήλωσή του) κορίτσι εμφανίζεται από το πουθενά, με παράξενο σουλούπι και αφανές παρελθόν. Αμηχανία. Μπαίνει στο σχολείο, αλλά όλοι δεν μπορούν να αντιληφθούν το στίγμα του. Είναι ένα αίνιγμα, μια φιγούρα παράξενη.

ΣΙΩΠΗΛΟ, ακίνητο, ανενεργό ζει με την παθητικότητά του, εσωστρεφές, σαν αντικείμενο που απλώς γεμίζει τον χώρο, χωρίς να κινείται ή να μιλάει εκούσια. Στην αρχή αντιμετωπίζεται με περιέργεια, με αμηχανία, τα παιδιά του ιδρύματος συχνά του ασκούν bullying, του συμπεριφέρονται σαν εξωγήινο, ενώ αυτό δεν αντιδρά ούτε κατ’ ελάχιστο. Μια αλλόκοσμη περσόνα που ξενίζει τόσο τους συνομηλίκους της όσο και τους αναγνώστες. Σταδιακά, τα υπόλοιπα παιδιά αναγνωρίζουν στη σιωπή του μια αρετή: μπορούν να του μιλάνε και να εξομολογούνται τα μυστικά τους, χωρίς να φοβούνται μήπως τα προδώσει, και αργότερα το αφήνουν να παρευρίσκεται στις μυήσεις καπνιστών ή στους αγορίστικους αυνανισμούς, αφού είναι σίγουροι ότι δεν θα μαρτυρήσει τίποτα. Του συμπεριφέρονται σαν να μην υπάρχει.

ΟΛΗ η συμπεριφορά του έφηβου κοριτσιού γεννά ερωτηματικά και γεμίζει την ανάγνωση με ερωτήματα για τον συμβολισμό που τυχόν κρύβει. Στο επίμετρο βλέπω ότι μπορεί να έχει πολιτικό χαρακτήρα και να αντιπροσωπεύει τη Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας, την Ανατολική δηλαδή Γερμανία, αλλά δεν βλέπω τόσο πολλές ομοιότητες ή αντανακλάσεις που να με πείθει. Η κοπέλα είναι κάτι το απροσάρμοστο, το μη-κοινωνικοποιημένο, δεν ξέρει π.χ. τους κανόνες πολλών παιχνιδιών και αθλημάτων, είναι μονοκόμματη στην όψη και, παρόλο που μοιάζει φιλική και καλοπροαίρετη, δεν επιτρέπει ανοίγματα και διαχύσεις.

ΑΡΓΟ βιβλίο. Μουδιάζει το μυαλό. Δεν αφήνει χαραμάδες για τον αναγνώστη να διεισδύσει. Μόνο ίσως στο τέλος η αποκάλυψη της πραγματικής ηλικίας του κοριτσιού αλλάζει την οπτική, αλλά δεν φρεσκάρει το μούδιασμα.

Πάπισσα Ιωάννα

Αύγουστος Κορτώ, “Δέσποινα”

Ο πόνος της μάνας. Από την Παναγία μέχρι την ανώνυμη μάνα στον “Επιτάφιο” του Ρίτσου, ο πόνος αυτός είναι ο ίδιος. Ακόμα κι αν ο γιος της είναι ήρωας, αυτή δεν ακολουθεί το σπαρτιατικό ιδεώδες, αλλά θρηνεί που έχασε το σπλάχνο της.

 

Αύγουστος Κορτώ “Δεσποινα” εκδόσεις Πατάκη 2020

 

Γιατί διαβάζω Αύγουστο Κορτώ; Γιατί αναρωτιέμαι, πρώτα απ’ όλα; Ξεκινώ από το δεύτερο: πόσο αξίζει, όταν γράφει ένα βιβλίο κάθε ένα δυο χρόνια, και πόσο μου δίνει λογοτεχνική τροφή ή απλώς με ταΐζει το αφηγηματικό του μελάνι; Άρα, αν ισχύουν αυτά, γιατί τον διαβάζουμε; Μάλλον επειδή κάθε του βιβλίο είναι ένα ταξίδι σε άλλη σφαίρα, εποχή ή κουλτούρα. Μάλλον…

> Ο Πέτρος Χατζόπουλος, όπως είναι το πραγματικό όνομα του Αύγουστου Κορτώ, γεννήθηκε το 1979 στη Θεσσαλονίκη. Έχει εκδώσει διηγήματα, μυθιστορήματα, ποιήματα, νουβέλες, κριτικές και βιβλία για παιδιά. 

Ο ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ενώνει δύο πολιτισμικά παραδείγματα. Απ’ τη μια, ο θρήνος της Παναγίας για τον σταυρωμένο Χριστό δανείζεται στοιχεία από τα ευαγγέλια, γνήσια και απόκρυφα, απλώνει πρόσωπα της Αγίας Γραφής και απηχούνται γεγονότα και σκηνές. Σε όλο το μυθιστόρημα του Κορτώ πρόσωπα και επεισόδια αντηχούν τις ευαγγελικές ιστορίες, έστω κι αν ο συγγραφέας επιλέγει ποιες εκδοχές, αποδεκτές ή αιρετικές, αποδίδουν τη ζωή του Χριστού. Απ’ την άλλη, μια σύγχρονη μάνα, η Δέσποινα, σκηνοθετημένη μέσα στη Χούντα, θρηνεί τον γιο της Χρίστο, που σκοτώθηκε σε μια πράξη αντίστασης απέναντι στο καθεστώς. Ώσπου εμφανίζεται ο φίλος του Γιάννης Θεολόγος και αποκαλύπτει διάφορα…

Ο ΚΟΡΤΩ είναι παραμυθάς. Στρώνει το ζυμάρι της αφήγησης και με επιδέξιο πλάστη το απλώνει σε όλο το τραπέζι. Λέξεις και φράσεις διαπλάθουν την ιστορία του τόσο πετυχημένα, τόσο γλαφυρά, τόσο αρυτίδωτα, που δεν σταματά η ανάγνωση. Η μάνα που σκέφτεται τον γιο της, που αναπλάθει το πώς πέθανε, που αναθυμάται τα νεανικά της χρόνια ώσπου γέννησε, που μπαινοβγαίνει στην αγιογραφική αφήγηση, άλλοτε με κι άλλοτε χωρίς συναίσθηση της προσομοίωσης.

ΠΩΣ ΤΑ δύο πολιτισμικά παραδείγματα θα συγκλίνουν; Πότε θα αποκλίνει ο συγγραφέας –όχι στα πολλά μικρά που τα εκσυγχρονίζει και τα κάνει σύμφωνα με την εποχή- στα μεγάλα ώστε ο πόνος της μάνας να γίνει από διαχρονικός επίκαιρος κι από παντοτινός σημερινός; Ή μήπως θα το συντηρήσει έτσι μέχρι το τέλος παραλληλίζοντας δυο σύμπαντα, τη μάνα-Παναγία και τη μάνα-Δέσποινα, ως αέναο μοτίβο της μητέρας που πενθεί τον άδικο χαμό του παιδιού της;

ΤΕΛΙΚΑ δεν συγκλίνουν προς ένα οριακό σημείο, όπου η μία ιστορία θα συναντήσει την άλλη, αλλά σαν δύο παράλληλα στρώματα που αλληλεπιδρούν, ή μάλλον το νεότερο παραπέμπει συνεχώς στο παλιότερο. Έτσι, ναι μεν υπάρχει η αντιστοιχία Χρήστου και Χριστού, σαν δυο επαναστάτες άλλων εποχών, που συνεχώς τα βάζουν με τον κόσμο, αλλά και ο πόνος της μάνας που αέναα είναι ο ίδιος. Η ιστορία του Κορτώ (με τις εμμονές του πάντα, αφού ένας ομοφυλόφιλος θα ξεπροβάλλει ίσως αχρείαστα) οδηγείται σε ένα συγκινητικό crescendo, όπως και στο “Μυστικό του Λεονάρντο”, ίσως λιγότερο αιφνίδιο, αλλά αφηγηματικά το ίδιο σπιντάτο. Ο Χρήστος πέθανε αλλά τόσο η μνήμη του όσο και τα γονίδιά του εξακολουθούν να ζουν!

Πάπισσα Ιωάννα

Virginie Despentes, “Βερνόν Σουμπουτέξ”

Η γαλλική αστική τάξη ζει στην καρδιά της πολιτισμένης Ευρώπης, αλλά στον ατομικό βίο του καθενός από αυτούς λανθάνει μια τεράστια κωμικοτραγική συνθήκη, που άλλοτε φαίνεται κι άλλοτε όχι κάτω από την λαμπερή επιφάνεια.

  

Virginie Despentes “Vernon Subutex, 1” 2015 “Βερνόν Σουμπουτέξ” μετ. Ρ. Κολαΐτη εκδόσεις Στερέωμα -2020

 

Όλοι μιλάνε για αυτό το βιβλίο, με τον πολύ παράξενο τίτλο, που δεν καταλάβαινα τι ακριβώς είναι. Διάβασα όμως μερικές πολύ καλές κριτικές και μπήκα στο νόημα πριν το ανοίξω.

> Η Virginie Despentes γεννήθηκε το 1969 στο Νανσύ και ζει στο Παρίσι. Έχουν εκδοθεί τα εξής βιβλία της: "Βaise-moi" (1994, στα ελληνικά από τις εκδόσεις Libro), "Les Chiennes savantes" (1996), "Les Jolies Choses" (1998), που απέσπασε το Prix de Flore, "Mordre au travers" (1999), "Teen spirit" (2002), "Trois etoiles" (2002), καθώς και το "Βye bye Blondie" (2004).

ΜΟΛΙΣ το ανοίγω, βλέπω έναν χείμαρρο φρέσκιας γραφής, καταιγιστικής, προφορικού λόγου με όλη την αργκό, που ωστόσο αντανακλά ένα παρακμασμένο κόσμο. Η οπτική γωνία του Vernon Subutex, που είναι ο κεντρικός χαρακτήρας, πιάνει με οξύ τρόπο τη σύγχρονη Γαλλία και χρωματίζει με έντονα χρώματα τον κόσμο γύρω του. Ο πρωταγωνιστής ήταν παλιά δισκοπώλης, χωμένος βαθιά στον μουσικόκοσμο, στα βινύλλια και στις επαφές με ανθρώπους του χώρου. Ωστόσο, πτωχεύει και ζει πενιχρά έως παρασιτικά, ώσπου η έξωση τον πετάει έξω από το σπίτι του και πάει για λίγο να μείνει σε μια μακρινή του φίλη.

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ θετικό στοιχείο που το καταλαβαίνεις σταδιακά είναι ότι όλη η ιστορία δεν κρέμεται από το στόμα και το βλέμμα του Vernon. Έχουμε μια πολυπρόσωπη καλειδοσκοπική αφήγηση που κεφάλαιο το κεφάλαιο περνά απ’ αυτόν στον Xavier Fardin, που είχε κάνει ένα φεγγάρι σεναριογράφος, στον Laurent Dopalet, παραγωγό ταινιών, στην Ύαινα, επαγγελματία τρολ που πληρώνεται να γράφει με τα πολυάριθμα προσωπεία της θετικές ή αρνητικές κρίσεις για τους καλλιτέχνες, κ.λπ. Όλοι αυτοί ψάχνουν να βρουν ένα αμοντάριστο βίντεο, που υποτίθεται ότι έχει ο Vernon, βίντεο του μακαρίτη πλέον Alex Bleach.

ΞΑΦΝΙΚΑ, μόλις πέθανε ο Alex, που ήταν αστέρι της μουσικής βιομηχανίας, όλοι ασχολούνται μαζί του, όλοι ψάχνουν ίχνη του, μέχρι και ένα βιβλίο-βιβλιογραφία ετοιμάζεται από τη νεαρή δημοσιογράφο Lydia. Όλοι γύρω γύρω και στη μέση ένας απών, που παίρνει θέση στο κέντρο, σχεδόν όσο και ο Vernon Subutex, που πολλοί τον θεωρούν πολύ κοντινό πρόσωπο του μακαρίτη κι έτσι τον κυνηγούν κι αυτόν.

Η ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΙΚΗ αφήγηση δίνει τη σκυτάλη από άτομο σε άτομο, σε ένα γαϊτανάκι οπτικών γωνιών. Όλες μαζί πλαγιοκοπούν τον κόσμο του γαλλικού θεάματος, με τις δημόσιες σχέσεις, την υποκρισία, τις έχθρες και τις λυκοφιλίες, την άνοδο και την πτώση, τον ανελέητο κανιβαλισμό κάτω από την περούκα της αστικής ευγένειας. Το πανηγύρι της γραφής διαπερνά όλα αυτά τα στρώματα και αποκαλύπτει στον αναγνώστη μια πολυφασματική απόδοση της ζωής. Νιώθω όσο διαβάζω ότι με ενδιαφέρει πιο πολύ το γλωσσικό κρεσέντο της Despantes περισσότερο κι από την ιστορία, ή τουλάχιστον εξίσου, αφού η κυματιστή αφήγηση κανοναρχεί και την ιστορία.

Η ΓΛΩΣΣΑ σαν κύμα σηκώνει ψηλά το σερφ της γαλλικής μπουρζουαζίας. Σεξ, εύκολο και γρήγορο, πορνό, ναρκωτικά, χαμόγελα και ψέματα, κινήσεις βιτρίνας, χρήμα και δόξα, ωμότητα και διπλωματία, μια κοινωνική συνθήκη πολύ καθηλωτική μυθιστορηματικά, αλλά ψεύτικη και σαθρή στην πραγματική της διάσταση. Το μυθιστόρημα της Despantes είναι σπιντάτο και σφόδρα διεγερτικό, καθώς αποτυπώνει όλο αυτό το δυτικό μοντέλο ζωής, κίβδηλο στην ευτυχία που δήθεν προσφέρει αλλά τόσο ζωντανό για έναν άνθρωπο του 21ου αιώνα.

In2life, 23/9/2020 

Πάπισσα Ιωάννα

Μιχάλης Μακρόπουλος, “Μαύρο νερό” και “Θάλασσα”

Ο συντοπίτης μου (έστω κι αν είναι Ηπειρώτης εξ αγχιστείας) Μακρόπουλος γράφει τακτικά, εκδίδει ωραία κείμενα, και εκδοτικά ευχάριστα και ποιοτικά, και καταξιώνεται συνεχώς. Δυο νουβέλες βουνίσιες με οικολογικό πρόσημο.

  

Μιχάλης Μακρόπουλος “Μαύρο νερό” εκδόσεις Κίχλη 2019

Μιχάλης Μακρόπουλος “Θάλασσα” εκδόσεις Κίχλη 2020

 

Αγόρασα το “Μαύρο νερό” μόλις βραβεύτηκε από το περιοδικό Αναγνώστης και λίγο μετά πήρα και τη “Θάλασσα”, για να τα διαβάσω εδώ πάνω στην Πίνδο. Ο Μακρόπουλος είναι πλέον σώγαμπρος στα μέρη μου και τα βιβλία του αναδίδουν Ήπειρο.

> Ο Μιχάλης Μακρόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και σπούδασε βιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έζησε εννέα χρόνια στη Θεσσαλονίκη. Πλέον κατοικεί στη Λευκάδα με τη σύζυγό του και με τα δυο τους παιδιά, και περνά μεγάλα διαστήματα στο Δελβινάκι Πωγωνίου στην Ήπειρο. Εργάζεται ως μεταφραστής λογοτεχνίας από τα αγγλικά και τα γαλλικά (έχοντας μεταφράσει αρκετά έργα των Ernest Hemingway, Truman Capote, F.S. Fitzgerald, John Steinbeck, Ray Bradbury, Stephen King, Saul Bellow, Richard Powers, Michel Faber, Antoine de Saint-Exupery, Martin Amis, κ.ά.). Έχει εκδώσει τα βιβλία για ενήλικες: "Η θλίψη στα μάτια του ποντικού", Οδυσσέας 1996, "Η Ιουλία είχε ένα πόδι", Οδυσσέας 1998, "Ιστορίες για μικροσκοπικά και γιγαντιαία πλάσματα", Οξύ 2000, "Το τέρας και ο έρωτας", Εστία 2002, "Η μαγική εκδρομή", Εστία 2005, "Το τέλος του ταξιδιού", Εστία 2006, "Η άδεια καρέκλα", Καστανιώτης 2007, "Σπουργίτω και Γράχαμ", Γιάννης Πικραμένος, 2012, "Οδοιπορικό στο Πωγώνι" (κείμενα, φωτογραφίες), Fagotto, 2013, "Το δέντρο του Ιούδα", Κίχλη, 2014, καθώς και έξι βιβλία για παιδιά. Κείμενα και κριτικές του δημοσιεύονται σε διάφορα περιοδικά (diastixo.gr, "Φρέαρ", κ.ά.). Εργάζεται ως μεταφραστής λογοτεχνίας.

ΚΟΙΝΟ σημείο των δύο νουβελών είναι ο τόπος, το ορεινό τοπίο που παραπέμπει άμεσα ή έμμεσα στην Ήπειρο. Χωριά μέσα στη φύση και στο δάσος, σπίτια, μονοπάτια, αγρότες και βοσκοί, πέτρα αλλά και ανοικτό βλέμμα στον ευρύ ορίζοντα. Κοινό επίσης σημείο μια οικολογική καταστροφή. Στο “Μαύρο νερό” μια τοξική καταστροφή έχει μολύνει το νερό και τον αέρα κι αναγκάζει τους κατοίκους να μετακινηθούν σε ξενώνα στην πόλη, ενώ στη “Θάλασσα” ένας ιός, που πιθανόν ήρθε από μετεωρίτη, προκαλεί θανατηφόρα ασθένεια, ενώ παράλληλα η θάλασσα λόγω του λιωσίματος των πάγων ανεβαίνει και σκεπάζει τη γη μέχρι ψηλά στο βουνό. Και στα δύο οι ήρωες, στο Μαύρο Νερό ο πατέρας με τον γιο Χριστόφορο, και στη Θάλασσα η ηρωίδα με τη φίλη της Ιωάννα αγνοούν τις προειδοποιήσεις και μένουν (οι πρώτοι) ή επιστρέφουν (οι δεύτερες) στο ορεινό χωριό. Πράξεις αντίστασης…

ΥΠΑΡΧΕΙ λοιπόν μια οικολογική ανησυχία που συνοδεύει τον συγγραφέα σε δύο τουλάχιστον διαδοχικά έργα του. Μια ανησυχία που εκφράζεται με μελλοντολογικά σενάρια.

ΣΤΟ Μαύρο Νερό σε ένα ορεινό χωριό ο πατέρας και ο ανάπηρος γιος Χριστόφορος δεν ενδίδουν ούτε στο δέλεαρ της πόλης, ούτε στις απειλές και τους αποκλεισμούς της κυβέρνησης, αλλά επιμένουν να μένουν μέχρι τέλους στο χωριό τους. Είναι ματαιότητα και το ξέρουν, αλλά δεν τους νοιάζει. Πάνω από την καταστροφή υπερτερεί η αγάπη του πατέρα. Ο νεαρός γιος δεν θέλει να εγκαταλείψει τη γενέθλια γη του κι ο πατέρας, κεντρική φυσιογνωμία, βάζει την πατρική αγάπη, τον δεσμό αυτόν, πάνω κι από τη ζωή του.

Η ΓΛΩΣΣΑ χτίζει ατμόσφαιρα. Οι ήρωες είναι σμιλεμένοι στην πέτρα. Λιτά και τα δύο, γλώσσα και πρόσωπα, ταιριάζουν άψογα με το τοπίο.

 

ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ έχουμε μια αντίστροφη πορεία. Η αφηγήτρια μεγαλώνει στο βουνό πολύ μακριά από τη θάλασσα, την οποία βλέπει μόνο στην τηλεόραση. Όταν η καταστροφή πλησίαζε, με ένα σχέδιο, απ’ όσο αντιλαμβάνομαι, χτίζονται υπόγειες πόλεις για να στεγάσουν τους εργαζόμενους. Εκεί μένει η ηρωίδα, ώσπου αποφασίζει να φύγει με τη φίλη της Ιωάννα και να ανέβει στο χωριό της. Βρίσκει το σπίτι της, οι δικοί της έχουν πεθάνει, μερικοί άλλοι έχουν επανεγκατασταθεί εκεί, όπου τελικά θα μείνει κι η ίδια.

ΟΙ ΔΥΟ νουβέλες είναι δίδυμες ως προς το θέμα. Βέβαια δεν είναι μονοζυγωτικές, αφού καθεμιά έχει τα δικά της χαρακτηριστικά. Κι ακόμα περισσότερο, ενώ το Μαύρο Νερό (που βραβεύτηκε) αναδεικνύει το θέμα του με υποβλητικό τρόπο και με σαφή, όσο και πολυσήμαντα, μηνύματα, η Θάλασσα φαίνεται, όταν τη διαβάζεις απανωτά, εφταμηνίτικη. Δεν είναι μόνο η απλοϊκότητα του θέματος, αλλά κυρίως η γλώσσα που, αν δεν ήξερα ότι είναι γραμμένη από τον Μακρόπουλο, δεν θα την αναγνώριζα. Μου φαίνεται πιο ακατέργαστη, πιο ουδέτερη, λιγότερο ενδιαφέρουσα…

Ο ΜΑΚΡΟΠΟΥΛΟΣ είναι πλέον ένας αναγνωρίσιμος συγγραφέας. Βλέπω συχνά το όνομά του στο twitter ως πρόταση. Ειδικά η Θάλασσα ξεσάλωσε το καλοκαίρι που πέρασε. Νομίζω όμως ότι εκτιμήθηκε με βάση το Μαύρο Νερό κι όχι επειδή είχε διαβαστεί και είχε αξιολογηθεί θετικότατα.

Πάπισσα Ιωάννα

Dean Koontz, “Τα μάτια του σκότους”

Ο κορωνοϊός ξεκίνησε από το Ουχάν της Κίνας. Σαράντα χρόνια πριν ο Koontz σε ένα έργο επιστημονικής φαντασίας και βιολογικού πολέμου μαντεύει το μέλλον στήνοντας ένα μυθιστόρημα μυστηρίου και παρασκηνίου. Ένα ευφάνταστο best seller!

 

Dean Koontz “The Eyes of Darkness” 1981 “Τα μάτια του σκότους” μετ. Μ.Ρ. Τραϊκόγλου εκδόσεις Ψυχογιός -2020

Κανονικά δεν ξεφυλλίζω καν τα βιβλία που υπάρχουν στα lobbies των ξενοδοχείων, γιατί εξαρχής ξέρω ότι είναι bestsellers. Αλλά αυτό το έργο, που το αγόρασε πρόσφατα ο ξενοδόχος, ήταν ένα απ’ όσα ακούστηκαν να σχετίζονται (από το μακρινό 1981) με την τωρινή πανδημία.

 

> Ο Dean Koontz γεννήθηκε στο Έβερετ της Πενσιλβάνια και μεγάλωσε στο Μπέντφορτν. Άρχισε να γράφει μικρά διηγήματα σε ηλικία μόλις οχτώ χρόνων. Το 1965 βραβεύτηκε για μια νουβέλα του από το Atlantic Monthly. Εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο "Star quest", το 1968, και από τότε έχει δημοσιεύσει περισσότερα από εξήντα έργα, χρησιμοποιώντας πολλές φορές διάφορα ψευδώνυμα. Η πρώτη του μεγάλη επιτυχία ήταν το "The key to midnight", το 1979, το οποίο υπέγραφε ως Leigh Nichols. Από τότε, κάθε νέος τίτλος του ανεβαίνει στις πρώτες θέσεις των best seller. Έχει χαρακτηριστεί ως "ο πιο δημοφιλής συγγραφέας αγωνίας της Αμερικής". Τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε σαράντα γλώσσες και έχουν πουλήσει πάνω από τριακόσια εκατομμύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσμο. Ζει με τη γυναίκα του Γκέρντα στο Newport Beach, στη Νότια Καλιφόρνια.

ΤΟ ΕΡΓΟ ξεκινά όπως το περίμενα. Με μια γλώσσα επίπεδη, με μια αφήγηση που δείχνει τις κοιλιές της. Όσο διαβάζει κανείς λογοτεχνία, μπορεί και καταλαβαίνει τη στόφα μιας γραφής, το είδος του λεκτικού της, την ποιότητα της υφής της. Και δυστυχώς συχνά τέτοια βιβλία, που επικεντρώνονται πιο πολύ στο story και στο suspense, παραγκωνίζουν τη γλώσσα και τον τρόπο απόδοσης των νοημάτων. Επομένως, σε πρώτη φάση το προσπερνώ…

Η TINA Evans είναι παραγωγός μεγάλων σόου σε ξενοδοχεία και χώρους θεάματος στο Las Vegas. Είναι 33 ετών, πρόσφατα χωρισμένη από τον Michael, που πενθεί τον προ εξαμήνου χαμό του γιου τους Dani, ο οποίος σκοτώθηκε σε εκδρομή των προσκόπων. Και παραμονή μιας μεγάλης παράστασης, η Tina βρίσκει στον μαυροπίνακα του γιου της τη φράση

ΟΧΙ ΝΕΚΡΟΣ.

Φάρσα; Εκδικητικότητα του Michael; Κάτι άλλο μεταφυσικό;

ΤΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ πολλαπλασιάζονται (π.χ. στις εκτυπώσεις από τον computer) κι η Tina αποφασίζει να αντιμετωπίσει πιο δραστικά τον θάνατο του παιδιού της, για τον οποίο είχε και έχει επιφυλάξεις. Συμπράττει λοιπόν με τον φίλο της δικηγόρο Eliot Striker για να βρουν την άκρη στο μυστήριο. Ώσπου στο θέμα εμπλέκονται οι μυστικές υπηρεσίες, γεγονός που δείχνει ότι οι θάνατοι των προσκόπων δεν ήταν και τόσο …αθώοι (αν ήταν θάνατοι).

ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ είναι ένα κλασικό best-seller κι ώρες ώρες αυτοκατηγοριόμουν που το ξεκίνησα και το συνέχισα ώς το τέλος. Αλλά έπεισα τον εαυτό μου ότι οι ώρες στην πισίνα για μαύρισμα κι οι ώρες στο κρεβάτι πριν κοιμηθώ δεν πήγαν χαμένες, αφού αντιλήφθηκα πώς χτίζεται ένα μυστήριο και πώς γράφεται ένα εύπεπτο ανάγνωσμα. Ένας θάνατος που δεν είναι όπως δείχνει, μυστικές υπηρεσίες και κρατικά μυστικά, τηλεκινησία και παραφυσικά φαινόμενα. Όλο αυτό το cocktail, συνδυασμένο με εύκολη γραφή, που δεν ξενίζει φυσικά έναν ρηχό αναγνώστη, προκαλεί περιέργεια και ωθεί την ανάγνωση μέχρι το τέλος.

ΤΕΛΙΚΑ η λογοτεχνική αξία του βιβλίου είναι μικρή. Γι’ αυτό περνούσα συχνά διαγώνια τις σελίδες με μόνο στόχο το τέλος. Ωστόσο, αξίζει να κρατήσουμε τον ιό με τον οποίο τα εργαστήρια του ΟΥΧΑΝ είχαν σκοπό να μολύνουν κόσμο σε ένα είδος βιολογικού πολέμου. Με άλλα λόγια, η λογοτεχνία επιστημονικής φαντασίας εικάζει το μέλλον με τα άπειρα σενάρια που χτίζει, μπορεί να πέφτει μέσα όταν πλάθει ένα αληθοφανές αφήγημα, αλλά δεν μπορεί να αναδειχθεί σε λογοτεχνική αξία.

Πάπισσα Ιωάννα

Maja Lunde, “Η ιστορία του νερού”

ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΓΗ -3. Ο επόμενος πόλεμος θα γίνει, λένε, για το νερό. Αυτό αποτελεί και το ζητούμενο για την ανθρωπότητα, που θέλει να επιβιώσει, αλλά με την καταστροφή του πλανήτη, αυτό γίνεται όλο και πιο δύσκολο.

 

Maja Lunde “Blå” 2017 “Η ιστορία του νερού” μετ. Δ. Παπαγρηγοράκη εκδόσεις Κλειδάριθμος -2020

 

Γνώρισα το καλοκαίρι μια κοπέλα από τη Νορβηγία. Κι εγώ που ήξερα λίγο τα σκανδιναβικά αστυνομικά, ήξερα βέβαια και τον Hamsun, αλλά δεν ήξερα τη Maja Lunde, που μου τη σύστησε μετά μανίας.

> Η Μάγια Λούντε γεννήθηκε το 1975 στο Όσλο. Είναι συγγραφέας και σεναριογράφος, και ζει στο Όσλο με τον σύζυγό της και τα τρία τους παιδιά. Το πρώτο της βιβλίο, "Ιστορία των μελισσών" μεταφράστηκε σε 35 γλώσσες. Ήταν Νο 1 best seller στη Γερμανία το 2017 σε όλες τις κατηγορίες βιβλίων, με 500.000 αντίτυπα, και απέσπασε το 2015 το βραβείο Νορβηγών Βιβλιοπωλών. Το βιβλίο της "Το πνεύμα του χιονιού" κυκλοφορεί σε 26 γλώσσες ενώ η εταιρία Anonymous Rights έχει εξασφαλίσει τα δικαιώματα για κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ μοιράζεται σε δύο αφηγήσεις. Απ’ τη μια, η Signe Hauger, ηλικιωμένη δημοσιογράφος, συγγραφέας και ακτιβίστρια, γυρνά στην πατρίδα της για να προστατέψει τον παγετώνα Blofona που λιώνει. Απ’ την άλλη, ο David με τη μικρή του κόρη Lou, στο μακρινό 2041, φεύγει από το χωριό του στη Γαλλία ψάχνοντας τη γυναίκα και τον γιο του, σε μια εποχή όπου η λειψυδρία είναι ένα παγκόσμιο φονικό φαινόμενο.

Η ΙΣΤΟΡΙΑ της Νορβηγής Signe σχετίζεται με τον ακτιβισμό ενάντια στα φράγματα και στην αποξήρανση των ποταμών, προκειμένου να γίνουν υδροηλεκτρικά εργοστάσια, που θα φέρουν μεν “πρόοδο” και οικονομική ανάπτυξη, αλλά θα καταστρέψουν το οικοσύστημα και θα αποτελέσουν μεσομακροπρόθεσμα απειλή για την ανθρωπότητα. Γι’ αυτό η νεαρή άλλοτε ηρωίδα συμμαχεί με τον πατέρα της (και με το αγόρι της τον Magnus) ενάντια στην επιχειρηματία μητέρα της και τους επενδυτές. Ο αγώνας της φαντάζει μάταιος κι η ίδια, τώρα που είναι 67 και μόνη πάνω στο καράβι της, νιώθει προδομένη από όλους αλλά κυρίως από τον Magnus, ο οποίος έγινε τελικά κι αυτός γρανάζι ενός αναπτυξιακού αντιπεριβαλλοντικού προγράμματος.

Ο ΓΑΛΛΟΣ πατέρας απ’ την άλλη ζει ήδη, το 2041, την ξηρασία του πλανήτη, που δολοφονεί τη φύση, τον άνθρωπο, διαλύει κοινωνίες και χωρίζει οικογένειες. Ο καταυλισμός, στον οποίο καταφεύγει, ερημώνεται σταδιακά, η έγνοια του για τη χαμένη γυναίκα και τον γιο του κορυφώνεται και η φροντίδα για την κόρη του Lou συγκινεί. Ειδικά, η σκηνή, κατά την οποία η μικρή παθαίνει δηλητηρίαση λόγω του μουχλιασμένου νερού, είναι πολύ έντονη, πολύ δηλωτική της ψυχικής φόρτισης ενός ανήμπορου νεαρού πατέρα.

ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΟ και ευανάγνωστο βιβλίο, όπου η αναγνωστική απόλαυση συμπορεύεται με την οικολογική αφύπνιση.

Καλό μήνα

Πάπισσα Ιωάννα