Sunday, June 08, 2008

Ιστολέσχη ανάγνωσης ΙΙΙ

Αστυνομικό μυθιστόρημα

Αυτή τη φορά δεν βάζω ως άξονα έναν συγγραφέα (όπως στη 2η που ήταν ο Καραγάτσης), αλλά ένα μυθιστορηματικό είδος: το αστυνομικό. Συνέλεξα λοιπόν τις προτάσεις του διαβάζω (Δεκέμβριος 2007), πρόσθεσα κι εγώ άλλες από τη σοδειά 2007-2008 και κατάρτισα έναν ευρύ κατάλογο με ελληνικά και ξένα έργα. Πήρα τις υποθέσεις από το ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο aboutbooks.gr και τις παραθέτω με αλφαβητική σειρά.
Μελετήστε με την ησυχία σας τις προτάσεις και φυσικά μπορείτε να προτείνετε οποιοδήποτε άλλο (που να εκδόθηκε μέσα στο 2007 ή 2008). Παρακαλώ πλησιάστε ελεύθερα στην κάλπη.
Λήξη ψηφοφορίας για το βιβλίο της 3ης Ιστολέσχης η Τετάρτη 18 Ιουνίου.

- Γαλανόπουλος Νεοκλής, Η παραλλαγή του Γιώργου Δαρσινού, Τόπος
"Η παραλλαγή του Γιώργου Δαρσινού" είναι ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα μυστηρίου με αναπάντεχες ανατροπές, αριστοτεχνικές εμβόλιμες ιστορίες, πυκνή πλοκή, ικανές δόσεις λεπτού χιούμορ και απρόβλεπτο τέλος. Το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί και ως άκρως απολαυστική (και συνοπτική) εισαγωγή στην ιστορία του αστυνομικού μυθιστορήματος Είναι η συγγραφή αστυνομικών ιστοριών ένας τρόπος να εκτονώνει κανείς τις εγκληματικές παρορμήσεις του; Κρύβεται μέσα σε κάθε συγγραφέα που γράφει για φόνους ένας δυνάμει δολοφόνος; Αυτό φαίνεται να πιστεύουν οι αξιωματικοί της ελληνικής αστυνομίας που ερευνούν την υπόθεση του βίαιου θανάτου του καταξιωμένου συγγραφέα ιστοριών μυστηρίου Γιώργου Δαρσινού: γι αυτό συγκεντρώνουν πέντε εκκολαπτόμενους συγγραφείς αστυνομικών ιστοριών, τέσσερις άντρες και μία γυναίκα, και τους δίνουν να διαβάσουν το ημερολόγιο του μακαρίτη, στο οποίο εκείνος τους κατονομάζει ως επίδοξους δολοφόνους του, επειδή είχε απορρίψει, ως σύμβουλος εκδόσεων μεγάλου εκδοτικού οίκου, τα χειρόγραφά τους. Οι πέντε ύποπτοι, που αρνούνται κατηγορηματικά οποιαδήποτε σχέση με το έγκλημα, οφείλουν να αντιπαρατεθούν τόσο στα λεγόμενα του ημερολογίου όσο και στις μεταξύ τους υπόνοιες, όπως επίσης με την αστυνομία και το μυστήριο παρελθόν του Δαρσινού - που τους περιλαμβάνει όλους. Σ' αυτή την εξαντλητική αντιπαράθεση των αλλεπάλληλων άλλοθι με την πραγματικότητα, ο αναγνώστης υποχρεώνεται να κάνει συνεχείς υποθέσεις για τον πιθανό ένοχο (μέσα από 31 τον αριθμό πιθανότητες!). "Η παραλλαγή του Γιώργου Δαρσινού" είναι ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα μυστηρίου με αναπάντεχες ανατροπές, αριστοτεχνικές εμβόλιμες ιστορίες, πυκνή πλοκή, ικανές δόσεις λεπτού χιούμορ και απρόβλεπτο τέλος. Το βιβλίο μπορεί να διαβαστεί και ως άκρως απολαυστική (και συνοπτική) εισαγωγή στην ιστορία του αστυνομικού μυθιστορήματος
- Έβανς Νίκολας, Πού κρυβόταν η αλήθεια;, Ωκεανίδα
Κανένα μυστικό δεν μένει κρυφό για πάντα. Δύο σκιέρ βρίσκουν το πτώμα μιας κοπέλας θαμμένο στους πάγους. Η αναγνώριση δεν καθυστερεί. Αλλά πώς και γιατί πέθανε η Άμπι Κούπερ; Και ποια αλληλουχία γεγονότων οδήγησε σε μια τόσο τραγική κατάληξη το χρυσό κορίτσι μιας στοργικής οικογένειας της Νέας Υόρκης;
- Ζόνκε Τιερί, Ο γέρος μου, Καστανιώτης
Καλοκαίρι του 2003. Ο πρωτοφανής για τα δεδομένα της Γαλλίας καύσωνας, προκαλεί το θάνατο χιλιάδων ανθρώπων, κυρίως ηλικιωμένων. Ο Αλαίν Κολμόν είναι ένας πενηντάχρονος χήρος με πολλά προβλήματα: μια κόρη παραμορφωμένη από ατύχημα, έναν πατέρα που πάσχει από Αλτσχάιμερ, ένα επάγγελμα που δεν τον ικανοποιεί πλέον, σοβαρές οικονομικές δυσχέρειες. Για τον Αλαίν, ο καύσωνας θα μετατραπεί σε σκέτο εφιάλτη, όταν η μοίρα του θα διασταυρωθεί με τον Ντανιέλ, έναν άστεγο επαίτη που για να επιβιώσει αποφασίζει να ληστεύει ανύποπτους πολίτες. Οι ζωές των δύο κεντρικών ηρώων, που έχουν κοινό παρονομαστή την κακοτυχία, θα διασταυρωθούν με απρόσμενο τρόπο, λες και κάποιο σαρκαστικό πεπρωμένο θέλει να αποδείξει πως η ζωή μπορεί να ξεπεράσει κάθε φαντασία. Ο Τιερύ Ζονκέ, με απαράμιλλη αφηγηματική τέχνη, συνεπαίρνει τον αναγνώστη σ' ένα νουάρ μυθιστόρημα γεμάτο απρόσμενες ανατροπές ως την τελευταία σελίδα. Σκληρό, ωμό ενίοτε, αλλά αντικρίζει την πραγματικότητα ως έχει, αγγίζοντας τα όρια της κοινωνικής μελέτης.
- Ίντριντασον Άρναλντουρ, Φορμόλη, Λιβάνης
Aπό το παγωμένο Pέικιαβικ ο μετρ του είδους που συγκίνησε Eυρώπη και Aμερική παρουσιάζει ένα συγκλονιστικό παγκόσμιο best seller. Ένα πτώμα, ένα σημείωμα "Eγώ είμαι αυτός" και μία φωτογραφία. O Iσλανδός επιθεωρητής Έρλενδουρ καλείται να εξιχνιάσει το φόνο. Θα πρέπει να πολεμήσει τη χαλαρή αντίδραση και το βόλεμα των συναδέλφων του, τα φαντάσματα του παρελθόντος και την κόλαση της καθημερινότητάς του. Kαι η υπόθεση γίνεται καυτή, γιατί θα πρέπει να συνδυαστούν τα ασυνδύαστα, να βγει στο φως η πραγματική ταυτότητα του δολοφονημένου και να ξεθαφτούν από τη "φορμόλη" τα στοιχεία που θα βγάλουν τον Έρλενδουρ από το αδιέξοδο. Ένα καθηλωτικό θρίλερ, πειστικό, άριστα δομημένο, καυστικό, συγκινητικό και ευφυές.
- Καμιλέρι Αντρέα, Η εξαφάνιση του Πατό, Καστανιώτης
Βιγκάτα, 21 Μαρτίου του 1890. Είναι Μεγάλη Παρασκευή όταν στη μικρή πόλη συμβαίνει κάτι το περίεργο: ο Αντόνιο Πατό, διευθυντής της τράπεζας Τρινακρία, πολίτης ευυπόληπτος, σύζυγος πιστός και τρυφερός πατέρας, εξαφανίζεται κατά τη διάρκεια της παραδοσιακής αναπαράστασης της Ταφής του Χριστού. Κανείς δεν μπορεί να καταλάβει τι απέγινε ο Πατό. Να είναι νεκρός ή να εξαφανίστηκε με δική του πρωτοβουλία; Να έχασε τη μνήμη του και να χάθηκε, ή μήπως έπεσε θύμα -όπως μερικοί υποψιάζονται- της σικελικής μαφίας; Ένα απολαυστικό μυθιστόρημα του Αντρέα Καμιλέρι που κινείται ανάμεσα στο κλασικό αστυνομικό έργο και την κωμωδία, δομημένο ολόκληρο με ιδιωτικές επιστολές, δημοσιεύματα του τύπου, ανακοινώσεις του επίσημου κράτους, συνθήματα στους τοίχους και κουτσομπολιά του απλού κόσμου -ένας ολόκληρος κόσμος φτιαγμένος από αναπάντεχες και εξαιρετικά διασκεδαστικές καταστάσεις.
- Καμιλέρι Αντρέα, Ήλιος του Αυγούστου, Πατάκης
Ο καυτός ήλιος του Αυγούστου, μια βίλα γεμάτη φαντάσματα... Στα υπόγεια δωμάτια της, το μέρος του σπιτιού που βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια του εδάφους, μέσα στο σκοτάδι ελευθερώνεται ένα αηδιαστικό πλήθος από κατσαρίδες, ποντίκια και αράχνες. Η σκοτεινή πλευρά εισβάλλει απότομα. Έτσι όπως στον πολιτισμό ξυπνάει η βαρβαρότητα, με βιαιότητα, εξαπάτηση και διαφθορά. Η βίλα, μια αρχιτεκτονική απάτη που προήλθε από οικοδομική αυθαιρεσία. Το κρυμμένο υπόγειο υπήρξε το μέρος που βασανίστηκε ωμά το κορμί μιας αθώας ανήλικης κοπέλας. Τα σκοτεινά δωμάτια κρύβουν, με τη σειρά τους, μέσα σ' ένα μπαούλο, το πτώμα του θύματος. Ένα υπόγειο. Ένας κολλώδης εγκληματικός ιστός περιβάλλει τη βίλα: "επικίνδυνες συγγένειες, μυστική συμφωνία μεταξύ πολιτικών και μαφιόζων, μαφίας και επιχειρηματιών, πολιτικών και τραπεζών, τραπεζών και τοκογλύφων". Ο αστυνόμος Μονταλμπάνο θέλει να ξεσκεπάσει τα πάντα σε αυτό το μυθιστόρημα, μπερδεμένος από γεγονότα και ανθρώπους που έχουν διττή παρουσία...
- Καπαρρός Μαρτίν, Το άλλο πρόσωπο της Τζοκόντας, Πατάκης
Το βιβλίο εξιστορεί τα γεγονότα μιας απίστευτης υπόθεσης διεθνούς εγκλήματος, στα 1911, με πρωταγωνιστή έναν Αργεντινό, τον Βαλφιέρνο. Το έγκλημα αυτό αποτελεί από μόνο του ένα έργο τέχνης ενός από τα πιο ιδιοφυή ταλέντα, και βασίζεται στη κλοπή του πιο διάσημου πίνακα ζωγραφικής στον κόσμο, της Μόνα Λίζα, από το Μουσείο του Λούβρου. Ο Martin Caparros ξετυλίγει την υπόθεση σ' ένα μυθιστόρημα γεμάτο περιπέτειες και σκιαγραφεί το πορτρέτο ενός εκπληκτικού άντρα. Ο πρωταγωνιστής, γιος μίας υπηρέτριας, αναδημιουργεί τον εαυτό του "φορώντας" διαφορετικές ανά περίπτωση μάσκες, αναμειγνύεται σε κοινωνίες όπου δεν ανήκει, όπως στην Αργεντινή της μπελ επόκ και ύστερα στο Παρίσι, ώσπου παίρνει την τελική του μορφή ως Βαλφιέρνο. Η περιθωριακή ζωή του, η απελπισμένη αναζήτηση του εαυτού του και η προσπάθεια να κατασταλάξει σε μία ταυτότητα, κορυφώνονται στο τελικό ιδιοφυές χτύπημα της κλοπής και στην τόλμη του σαν απατεώνας και ψεύτικος μαρκήσιος να συγκαλύψει την πραγματική του καταγωγή. Το άλλο πρόσωπο της Τζοκόντας δεν είναι απλά η αριστοτεχνική εξιστόρηση μιας απίθανης ιστορίας αλλά παράλληλα και ένας συλλογισμός πάνω στη ταυτότητα, στην αξία της πλαστογράφησης και της αλήθειας.
- Κέρτες Ίμρε, Αστυνομική ιστορία, Κέδρος
Μια δικτατορία κάπου στη Λατινική Αμερική. Μια απλή και συνάμα παράλογη ιστορία. Με κυνικούς δράστες και βουβούς μάρτυρες. Ένας ανυποψίαστος αστυνομικός που πιστεύει ότι όλα γίνονται για το καλό της πατρίδας. Ένας ονειροπόλος αστός που οραματίζεται την επανάσταση σαν σωτήρια έξοδο από το χλιαρό κενό της ζωής του. Ανάμεσά τους το Σώμα, η πιο επίλεκτη μονάδα του καθεστώτος. Το Σώμα που κινεί τα νήματα τόσο του νόμου όσο και της παρανομίας. Το Σώμα που προωθεί ανθρώπους τυφλούς απέναντι στην αλήθεια. Το Σώμα που παρακολουθεί ανυποψίαστους πολίτες. Το Σώμα που ανακρίνει, φυλακίσει, βασανίζει, πνίγει κάθε εστία αντίστασης. Το Σώμα που ξέρει να εξαφανίσει τα ίχνη κάθε αποτρόπαιης πράξης του. Ή που έτσι νομίζει... Ένα διαχρονικό έργο για την κατάχρηση εξουσίας και τους μηχανισμούς βασανιστηρίων. Η "Αστυνομική ιστορία", που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1977 στην Ουγγαρία με τίτλο "Η κατάθεση ενός πράκτορα", κατέχει ξεχωριστή θέση ανάμεσα στα έργα του νομπελίστα συγγραφέα Ίμρε Κέρτες.
- ΜακΝτόνταλντ Ρος, Η νεκροφόρα με τις ρίγες, Αλεξάνδρεια
Τυπικά ο Λιου Άρτσερ προσλαμβάνεται από τον πλούσιο συνταγματάρχη Μπλάκγουελ για να εμποδίσει το γάμο της κόρης του. Πρέπει να αποδείξει ότι ο μυστηριώδης ρομαντικός ζωγράφος που την έχει ξετρελάνει δεν είναι αυτός που δείχνει. Ωστόσο, διερευνώντας το παρελθόν του νεαρού, ο Άρτσερ δεν ξεθάβει απλώς παραπτώματα αλλά μια σειρά πτώματα, από την Καλιφόρνια μέχρι το Μεξικό και από τους υψηλούς κύκλους του Λος Άντζελες μέχρι τους τυχοδιώκτες τζογαδόρους στη λίμνη Τάχο. Κι έπειτα είναι αυτή η νεκροφόρα με τις ρίγες της ζέβρας και με τους ουραίους ηλιοκαμένους σέρφερ, που η πορεία της διασταυρώνεται ξανά και ξανά μ' εκείνη του υποψήφιου γαμπρού -και του ιδιωτικού ντετέκτιβ- σε μια γρήγορη, δυναμική πλοκή με αποκορύφωμα έναν τριπλό φόνο και μια πολύ πειστική αποκάλυψη. Μόνο που τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά όσο φαίνονται... Ένα κορυφαίο δείγμα των κλασικών αστυνομικών μυθιστορημάτων του Μακντόναλντ με ήρωα τον ντετέκτιβ Λιου Άρτστερ.
- Μανσέτ Ζαν-Πατρίκ, Νάδα, Ελληνικά Γράμματα
"Έκανα λάθος", είπε ξαφνικά. "Η αριστερίστικη τρομοκρατία και η κρατική τρομοκρατία, αν και τα κίνητρά τους δεν επιδέχονται σύγκριση, είναι οι δύο μασέλες της..." Δίστασε. "...της ίδιας παγίδας για μαλάκες", τελείωσε τη φράση του και συνέχισε αμέσως: "Το καθεστώς αμύνεται, φυσικά, έναντι της τρομοκρατίας. Αλλά το σύστημα δεν αμύνεται, την ενθαρρύνει, τη διαφημίζει. Ο ντεσπεράδο είναι ένα εμπόρευμα, μια αξία ανταλλαγής, ένα πρότυπο συμπεριφοράς, όπως ο μπάτσος ή η αγία. Το κράτος ονειρεύεται ένα τέλος φρικιαστικό και θριαμβευτικό μέσα στο θάνατο, μέσα στον απολύτως γενικευμένο εμφύλιο πόλεμο ανάμεσα στις ορδές των μπάτσων και των μισθοφόρων του, από τη μια, και στις ομάδες του μηδενισμού, από την άλλη. Είναι η παγίδα που στήνεται στους επαναστατημένους, και πιάστηκα σ' αυτή. Και δεν θα είμαι ο μόνος. Κι αυτό μου τη σπάει πολύ". Το "Νάδα", διεθνώς αναγνωρισμένο ως το καλύτερο νουάρ μυθιστόρημα που υπέγραψε ο Μανσέτ, γνωστό και από την περίφημη ταινία του Κλωντ Σαμπρόλ, εκτυλίσσεται την εποχή που οι κύκλοι των αριστεριστών στη Γαλλία αναρωτιούνται για την ανάγκη τρομοκρατικών ενεργειών, αντίστοιχων με εκείνες που συμβαίνουν σε άλλες χώρες της Ευρώπης.
- Μιγιάμπε Μιγούκι, Πύρινη άμαξα, Printa
Ένας αστυνομικός επιθεωρητής, σε αναρρωτική άδεια μετά από τραυματισμό εν ώρα υπηρεσίας, γυρίζει τα στενά του Τόκιο ψάχνοντας μια γυναίκα που έχει εξαφανιστεί. Εκεί θ' ανακαλύψει έναν άλλο κόσμο: τον κόσμο των πιστωτικών καρτών και των καταναλωτικών δανείων, των τοκογλύφων και της χρεοκοπίας, της έντεχνης απόκρυψης της ταυτότητας και των ονείρων για «μια καλύτερη ζωή», που καταλήγουν στη «θυσία δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων κάθε χρόνο». Η "Πύρινη άμαξα" που όταν πρωτοκυκλοφόρησε στην Ιαπωνία, το 1992, κέρδισε το κορυφαίο βραβείο Yamamoto Shugoro στην κατηγορία τόσο του αστυνομικού όσο και του ψυχαγωγικού μυθιστορήματος, περιγράφει μια πραγματικά τρομακτική ιστορία με θύματα ανθρώπους που παρασύρθηκαν από τον σπάταλο τρόπο ζωής στη Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου. Δεκαπέντε χρόνια μετά, στην Ελλάδα του σήμερα, το βιβλίο μοιάζει πιο επίκαιρο από ποτέ.
- Μόρις, Ρ.Ν., Έγκλημα στην Αγία Πετρούπολη, Ψυχογιός
Χειμώνας στην Αγία Πετρούπολη. Έτος 1867. Δυο παγωμένα πτώματα ανακαλύπτονται στο Πάρκο Πετρόφσκι. Το πρώτο, ενός νάνου, είναι μέσα σε μια βαλίτσα, με μια βαθιά πληγή στο κρανίο. Το δεύτερο, ενός χωρικού, κρέμεται από ένα δέντρο, με ένα ματωμένο τσεκούρι στη ζώνη του. Ο ντετέκτιβ Πορφίρι Πετρόβιτς, στην πρώτη του υπόθεση δολοφονίας μετά το "'Έγκλημα και τιμωρία" του Ντοστογιέφσκι, υποψιάζεται ότι η αλήθεια πρέπει να είναι πιο περίπλοκη από ό,τι θέλουν να πιστεύουν οι συνάδελφοί του. Η έρευνά του θα τον οδηγήσει από τα καταγώγια του υποκόσμου στα υψηλά σαλόνια της πόλης και σε ανθρώπους υπεράνω πάσης υποψίας... Ένα αστυνομικό μυθιστόρημα, που θα παρασύρει τον αναγνώστη στα άδυτα της ψυχής του ρωσικού λαού!
- Νόιβαλντ Φρέντερικ, Η σκιά του Αλέξανδρου, Ενάλιος
Ο Μόργκαν Λαφέ, διακεκριμένος ελληνιστής, παθιασμένος με τα μυστήρια και την αρχαιολογία, πηγαινοερχόταν για πολλά χρόνια στα εργοτάξια των ανασκαφών μαζί με τον αδελφό του Ετί, του οποίου ο θάνατος τον στοιχειώνει. Με την ενοχή να τον κατατρώει, φυτοζωεί σε μια "τρύπα" του Λούβρου και πεθαίνει από πλήξη. Αλλά η μοίρα έχει άλλα σχέδια για τον Μοργκάν. Ανάμεσα στα κομμάτια μιας αρχαίας συλλογής που κληρονομεί από έναν ιστορικό, ανακαλύπτει ένα σπαθί που έχει χαραγμένη τη σφραγίδα του Ηφαίστου και το σημειωματάριο των ερευνών του αποθανόντα, ο οποίος είχε αναλάβει να βρει τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Η περιπέτεια και οι φασαρίες ξεκινούν. Από το Παρίσι στη Σπάρτη, περνώντας από την Αίγυπτο, την Τουρκία και την Κύπρο, ο Μοργκάν γυρίζει γύρω από τη Μεσόγειο σ' ένα συνταρακτικό κυνήγι θησαυρού, ενώ τον ακολουθούν κατά πόδας πάσης φύσεως απατεώνες, ύποπτοι συλλέκτες, μαικήνες, και ληστές χωρίς ηθικούς ενδοιασμούς...
- Νομπ Μαγκνταλέν, Οι αθώοι, Μεταίχμιο
Στην ανοιξιάτικη Φλωρεντία όλα μοιάζουν να πηγαίνουν μια χαρά στη ζωή του αρχιφύλακα Σαλβατόρε Γκουαρνάτσια. Ακόμα και η δολοφονία μιας νεαρής γυναίκας που καλείται να εξιχνιάσει είναι σχετικά απλή. Καμία πίεση ούτε από τους γονείς του θύματος, ούτε από πολιτικούς παράγοντες ή τα ΜΜΕ. Δεν χρειάζεται ούτε καν να πολυμετακινηθεί από το γραφείο του -χώρος της έρευνας είναι οι κήποι Μπόμπολι και η γειτονιά των χειροτεχνών, όπου οι πάντες τον γνωρίζουν και αυτός γνωρίζει τους πάντες. Όλα θα αλλάξουν όμως όταν συμβεί ένας δεύτερος φόνος. Φορτωμένος με ενοχές για την αμεριμνησία του, ο Γκουαρνάτσια βρίσκεται τελικά αντιμέτωπος με την πιο ψυχοφθόρα υπόθεση της καριέρας του. Άλλο ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα από τη διάσημη βρετανίδα συγγραφέα με πλοκή, δράση και ανατροπές, με φόντο τη Φλωρεντία και ήρωα τον επιθεωρητή Γκουαρνάτσια.
- Ντάγκλας Τζον – Ουλσέικερ Μαρκ, Σπασμένα φτερά, Μελάνι
Έπειτα από μια αποτυχημένη επιχείρηση του FBI εναντίον της παραστρατιωτικής οργάνωσης Υπερασπιστές του Γουαϊόμινγκ, ο χαρισματικός profiler Τζέικ Ντόνοβαν, αν και δεν έχει διαπράξει κανένα λάθος, γίνεται αποδιοπομπαίος τράγος και υποχρεώνεται σε αναγκαστική συνταξιοδότηση. Ωστόσο λίγες μέρες αργότερα ο διευθυντής του FBI βρίσκεται νεκρός και ενώ όλα δείχνουν ότι αυτοκτόνησε εξαιτίας εκβιασμού που είχε υποστεί, κάτι δεν κολλάει... Με τη βοήθεια μιας ομάδας από "Σπασμένα Φτερά" - πράκτορες που δεν ανήκουν πια στο FBI - και τη χρηματοδότηση μιας μυστηριώδους πλούσιας χήρας, ο Ντόνοβαν που έχει βάσιμες υποψίες ότι πρόκειται για δολοφονία, αναλαμβάνει να διερευνήσει την υπόθεση. Για να τα καταφέρει όμως πρέπει πρώτα να ανακαλύψει ποιος τράβηξε τις φωτογραφίες που βρέθηκαν στον τόπο του εγκλήματος, ποια είναι η άγνωστη ξανθιά που εμφανίζεται σε ερωτικές περιπτύξεις με τον διευθυντή, ποιος κρύβεται πίσω από το όνομα Τζέι Πι Ναπόλεον, ποιοι είναι οι αληθινοί του φίλοι και ποιοι οι προδότες... Ο ειδικός πράκτορας Τζον Ντάγκλας υπήρξε πρωτοπόρος της τέχνης του ψυχολογικού προφίλ των εγκληματιών και ένας ζωντανός θρύλος του FBI. Τον αποκαλούν "Σύγχρονο Σέρλοκ Χολμς" που καταφέρνει να διαβάσει το μυαλό των δολοφόνων. Χρησιμοποιώντας την πείρα είκοσι πέντε χρόνων μας παραδίδει ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα με πρωταγωνιστή έναν πραγματικό πράκτορα του FBI, έξυπνο, ταλαντούχο αλλά και ευαίσθητο.
- Ντανκς Ντενίζ, Ο κύκλος των νεκρών rockers, IntroBooks
Για τον Τζόνι Ουέιτς, θρύλο του ροκ, ο θάνατός του ήταν η απόλυτη κίνηση καριέρας: πέθανε ενώ η δημοτικότητά του ήταν στο ζενίθ. Όταν η νεαρή σταρ Κάρλα Μπλου ακολούθησε τα βήματά του κι έχασε τη ζωή της σε μια πισίνα στην Ισπανία, οι ομοιότητες ήταν ανησυχητικά πολλές. Η Τζορτζίνα Πάουερς, στενή φίλη της Κάρλα, μαθαίνει τα νέα του θανάτου της ανερχόμενης σταρ και σύντομα διαισθάνεται ότι κάτι δεν πάει καλά - ειδικά όταν στο δρόμο κάποιος προσπαθεί να της πουλήσει τις ανέκδοτες ηχογραφήσεις της Κάρλα Μπλου και του Τζόνι Ουέιτς. Καθώς η Τζορτζίνα ερευνά τους δύο αυτούς θανάτους, διαπιστώνει ότι η μουσική βιομηχανία είχε πολλά περισσότερα να κερδίσει παρά να χάσει από το χαμό των δύο αυτών ανθρώπων...
- Ντρέικ Νικ, Νεφερτίτη, το βιβλίο των νεκρών, Ταξιδευτής
Ο Ακεντάν, ο Κύριος της Άνω και της Κάτω Αιγύπτου, ο Κύριος του Κόσμου, χαμογέλασε. Τα χείλη του αποκάλυψαν λεπτά και αραιά δόντια. Και ύστερα, το χαμόγελο εξαφανίστηκε... Με ζύγιζε. "Έχω ακούσει ενδιαφέροντα πράγματα για 'σένα. Έχεις νέες ιδέες. Μπορείς να ακολουθήσεις τα ίχνη ενός μυστηρίου και να φτάσεις στην κρυφή του πηγή. Πείθεις τους εγκληματίες να ομολογήσουν χωρίς βασανιστήρια. Τα σκοτεινά δρομάκια και τα αδιέξοδα του στρεβλού λαβύρινθου της ανθρώπινης καρδιάς σε διασκεδάζουν". Έγνεψε να πλησιάσω κοντύτερα, φοβούμενος μήπως μας ακούσουν. "Άκου λοιπόν. Υπάρχει ένα ανησυχητικό μυστήριο. Η Βασίλισσα, η Νεφερτίτη μου, Η Τέλεια, έχει εξαφανιστεί". "Βρες την. Αν είναι ζωντανή, σώσε την και φέρε την σε μένα, και μαζί αυτούς που σχετίζονται με την εν λόγω πράξη. Αν είναι νεκρή, φέρε μου το σώμα της. Έχεις δέκα μέρες".
- Παδούρα Λεονάδρο, Αντιός, Χέμινγουεϊ, Καστανιώτης
Ο πρώην αστυνομικός Μάριο Κόντε διατηρεί στη μνήμη του εκείνο το απόγευμα στο ψαροχώρι Κοχίμαρ, το 1960, όταν, παιδάκι ακόμα, με τον παππού του να τον κρατάει από το χέρι, είχε την ευκαιρία να δει από κοντά τον μυθικό Βορειοαμερικανό που ζούσε στην Κούβα: τον συγγραφέα Έρνεστ Χέμινγουεϊ. Σαράντα χρόνια αργότερα, ένας τυφώνας ξεριζώνει ένα αιωνόβιο δέντρο στον κήπο του σπιτιού του Χέμινγουεϊ, στην Αβάνα, και φέρνει στην επιφάνεια ένα πτώμα. Έχοντας μια σχέση αγάπης και μίσους με τον Χέμινγουεϊ, ο Κόντε αποδέχεται την πρόταση των πρώην συναδέλφων του να ασχοληθεί με την υπόθεση. Οι εκπλήξεις διαδέχονται η μία την άλλη, και είναι πολλές. Θα μάθει άραγε ποτέ την αλήθεια; Θα μάθει τι πραγματικά συνέβη εκείνο το βράδυ του Οκτωβρίου του 1958; Θα μάθει τι σχέση είχε, ή δεν είχε, ο Χέμινγουεϊ με το μυστηριώδες και επικίνδυνο πτώμα; Θα καταφέρει τελικά ο Κόντε να ξεκαθαρίσει τους λογαριασμούς του με τον διάσημο συγγραφέα και να ξεφύγει από όλα όσα τον στοιχειώνουν;
- Παυλίδης Γιώργος, Η δέκατη φωτογραφία, εκδόσεις Ψυχογιός
Μάιος 2004. Η Αθήνα ετοιμάζεται για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Ο ανακριτής Γιάννης Δεμερτζής αρχίζει να λάμβάνει περίεργα γράμματα στον υπολογιστή του. Κάθε γράμμα περιέχει μία φωτογραφία, έναν αριθμό και το μήνυμα "Όταν καταλάβεις θα είναι αργά". Στην αρχή δε δίνει σημασία. Τα γράμματα όμως συνεχίζουν να έρχονται, με διαφορετική φωτογραφία και αριθμό κάθε φορά αλλά με το ίδιο απειλητικό μήνυμα. Τι κοινό μπορεί να έχει ένα ολυμπιακό στάδιο με ένα πλοιάριο των Βίκινγκ; Ένα καζίνο με τη Δίκη της Νυρεμβέργης; Ένα ποταμόπλοιο στον αμερικανικό Νότο με ένα δρόμο σε μία ευρωπαϊκή πόλη; Και πως συσχετίζεται μια παλιά ταινία γουέστερν του Κλιντ Ήστγουντ με όλα αυτά; Με τη βοήθεια ενός παιδικού του φίλου, αξιωματικού στο Υπουργείο Δημόσιας Τάξης, ο Γιάννης προσπαθεί να ξεδιαλύνει το μυστήριο. Μόλις έρχεται αντιμέτωπος με τη λύση, νιώθει να του κόβεται η ανάσα. Ρίχνεται σε μίαν απεγνωσμένη κούρσα κόντρα στο χρόνο για να προλάβει να δώσει τέλος στον εφιάλτη προτού έρθει στον υπολογιστή του η δέκατη και μοιραία φωτογραφία, προτού να είναι πράγματι αργά...
- Πελεκάνος Τζορτζ, Drama City, Πατάκης
Ο Λορέντζο Μπράουν αγαπάει αυτό που κάνει. Δουλεύει στο φιλοζωικό οργανισμό Humane Society και περιπολεί τους δρόμους της Ουάσιγκτον για να εντοπίσει κακοποιημένα σκυλιά. Είναι περήφανος για το έργο που επιτελεί, κι αυτή η περηφάνια είναι που τον κρατάει να μην ξανακυλήσει στο εύκολο χρήμα και να επιστρέψει στη δουλειά που του κόστισε κάποια χρόνια στη φυλακή. Και η Ρέιτσελ Λόπες αγαπάει αυτό που κάνει. Την ημέρα είναι Αστυνόμος επιτηρήτρια και βοηθάει ανθρώπους -ανάμεσά τους και το Λορέντζο- να βρουν το δρόμο τους, να προχωρήσουν στη ζωή και ν' αναλάβουν τις ευθύνες τους. Τη νύχτα γυρίζει στα μπαρ των ξενοδοχείων της πόλης, όπου πάντοτε βρίσκει έναν άντρα που της επιτρέπει να βγάλει πάνω του τα τραύματά της. Χάνει τον έλεγχο του εαυτού της με το σεξ, το αλκοόλ και άλλα. Αλλά οι νύχτες της Ρέιτσελ Λόπες ζητάνε από τις μέρες της να πληρώσουν το τίμημα. Ο Λορέντζο ξέρει να διαβάζει τα σημάδια και το πρόβλημα είναι ότι αυτή τη στιγμή χρειάζεται τη Ρέιτσελ πάρα πολύ. Στην πιάτσα, που την άφησε πίσω του, όπου να ’ναι θα ξεσπάσει πόλεμος για να μοιραστούν ξανά τα εδάφη, από αυτούς τους πολέμους που παίρνουν σβάρνα τους πάντες. Ο Λορέντζο χρειάζεται κάθε δυνατή υποστήριξη για να καταφέρει να μη βρεθεί πάλι στο πεδίο της μάχης. Ζητάει βοήθεια από τη Ρέιτσελ - αλλά εκείνη μπορεί να βρίσκεται τόσο μακριά, που να μην μπορεί πλέον να βοηθήσει κανέναν. Ο Τζορτζ Πελεκάνος γράφει με τη γνωστή χάρη και τη οξύτητα που του έχουν χαρίσει τον τίτλο "ο ποιητής του εγκλήματος" και καταφέρνει να δημιουργήσει ένα σπουδαίο μυθιστόρημα για δύο ανθρώπους που είναι φοβισμένοι, κάνουν τα ίδια λάθη και πρέπει να καταφέρουν να περάσουν μέσα από ένα από τα πιο ωμά σταυροδρόμια της ζωής. Πρόκειται για μια αξέχαστη, συγκινητική και συχνά σοκαριστική ιστορία, ικανή να σημαδέψει όποιον τη διαβάσει.
- Πιτούλη, Βασιλική, Δείπνο εκ προμελέτης, Εμπειρία εκδοτική
Όταν ο Πέτρος Π. θα βρεθεί νεκρός με το αυτοκίνητό του σε κάποιον γκρεμό, ολόκληρη η κοινωνία των βορείων προαστίων της Αθήνας θα αναστατωθεί. Κι εκεί που όλα δείχνουν πως πρόκειται για αυτοκτονία ή ατύχημα, θα υπάρξουν κάποιοι που θα μιλήσουν για φόνο εκ προμελέτης. Ίσως το τελευταίο δείπνο του να ήταν αρκετά βαρύ, αφού τρεις γυναικείες φιγούρες τον συνόδευσαν εκείνο το βράδυ. Ο γοητευτικός αστυνόμος Μαυράκης είναι αυτός που θα κληθεί να εξιχνιάσει την υπόθεση. Και τότε θα βρει μπροστά του και τις τρεις: Τη σύζυγο του νεκρού, την αδελφή της, αλλά και την Ουκρανή οικιακή βοηθό της οικογένειας. Το τι πραγματικά συνέβη εκείνο το βράδυ μόνο λίγοι άνθρωποι το ξέρουν, κάποιες σαγηνευτικές γυναίκες που είναι ικανές να μπλέκουν στα δίχτυα τους ακόμη και αδιάφθορους αστυνομικούς... Μέσα σε τέσσερις μήνες έγιναν όλα: το ατύχημα, το πάρτι, η εκδίκηση, το δείπνο, ο φόνος, η απιστία, το απόλυτο πάθος, η κάθαρση. Όλοι εναντίον όλων, κάπου στα βόρεια προάστια, σε μία ιστορία ενοχής και έρωτα όπου όλα τα πρόσωπα έχουν δύο όψεις. Του αθώου, αλλά κυρίως του ενόχου. Ένα μυθιστόρημα γεμάτο μυστικά κι ανατροπές, όλα εκ προμελέτης. Όταν η Νίνα ζούσε στην Κηφισιά με τον άντρα της τον Πέτρο και το γιο που είχε από τον πρώτο της γάμο, τον Άρη, δε φανταζόταν ότι τα πράγματα θα έπαιρναν τόσο άσχημη τροπή. Ο Κώστας, ο πατέρας του Άρη, στέλνει από τη Θεσσαλονίκη μια βόμβα από την Ουκρανία, που ακούει στο όνομα Γκαλίνα. Την παραμονή του πάρτι γενεθλίων του παιδιού, θα συμβεί ένα "ατύχημα" και τότε η Νίνα θα δει τη ζωή της να γίνεται συντρίμμια. Τελικά, το πάρτι θα γίνει, αλλά με άλλη σύνθεση και με άλλη κατάληξη. Ο Πέτρος θα βρεθεί νεκρός σε έναν γκρεμό στον Διόνυσο. Ο Κρητικός αστυνόμος Πάνος Μαυράκης καλείται να λύσει το μυστήριο. Ποιος είναι ο φταίχτης και ποιος ο τιμωρός; Τι τέλος θα έχει αυτή η ιστορία βίας και έρωτα; Γιατί η βία μπορεί να υπάρχει μέσα στην οικογένεια αλλά ο έρωτας καιροφυλακτεί παντού
- Ρέμιν Νίκολας, Έγκλημα στη Βενετία, Κέδρος
Βενετία, Φεβρουάριος 1862. Η πόλη βρίσκεται υπό αυστριακή κατοχή. Οι ένδοξες μέρες ανήκουν στο παρελθόν. Στα βενετσιάνικα παλάτσο οι ξεπεσμένοι αριστοκράτες διασκεδάζουν τους φόβους τους οργανώνοντας εντυπωσιακούς χορούς μεταμφιεσμένων. Η αυτοκράτειρα Ελισάβετ της Αυστρίας, η επονομαζόμενη Σίσυ, απογοητευμένη από το γάμο της, διαμένει κάτω από αυστηρά μέτρα ασφαλείας σε κάποιο αρχοντικό της περιοχής, αναβάλλοντας διαρκώς την επιστροφή της στη Βιέννη. Μια διπλή δολοφονία έρχεται ξαφνικά να αναστατώσει την πόλη. Σε μια καμπίνα του ατμόπλοιου Αρχιδούκας Ζίγκμουντ ανακαλύπτονται τα πτώματα του αυτοκρατορικού συμβούλου της αυστριακής Αυλής Χουμελχάουζερ και μιας νεαρής γυναίκας αγνώστων στοιχείων. Καθώς ο άντρας μετέφερε την απόρρητη αλληλογραφία της αυτοκράτειρας, η Ελισάβετ αποφασίζει να ασχοληθεί με την υπόθεση και να βοηθήσει τον αριστοκρατικής καταγωγής Ιταλό κομισάριο Τρον στις έρευνες. Στον περίφημο χορό μεταμφιεσμένων που δίνεται κάθε χρόνο στο παλάτσο των Τρον, οι μάσκες θα πέσουν...
- Roy, Veronique, Φόνοι στο μουσείο φυσικής ιστορίας
Στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Παρισιού ξεσπά αναταραχή μεταξύ των κορυφαίων επιστημόνων που εργάζονται εκεί: ένας μετεωρίτης, παλαιότερος από το ηλιακό μας σύστημα, που έπεσε στη Βρετάνη, αποδεικνύει άραγε την εξωγήινη προέλευση της ζωής; Οι παλιές διαμάχες αναζωπυρώνονται. Ο άνθρωπος είναι τυχαίο προϊόν της εξέλιξης ή προϊόν ευφυούς σχεδιασμού, δηλαδή δημιούργημα του Θεού; Για να ξεκαθαρίσει τα πράγματα, ο διευθυντής του Μουσείου καλεί δύο ειδικούς: τον αμερικανό γεωλόγο και παλαιοντολόγο Πίτερ Όσμοντ, άθεο, οπαδό του Δαρβίνου και ακούραστο πολέμιο του δημιουργισμού, και τον Iταλό Ιησουίτη και αστροφυσικό Μαρτσέλο Μανιάνι, εκπρόσωπο του Βατικανού. Με αυτούς θα συνεργαστεί η φιλοπερίεργη βιβλιοθηκάριος Λεοπολντίν Ντεβέρ, που ανησυχεί για διάφορα παράξενα περιστατικά που συμβαίνουν στο Μουσείο. Όμως,την πρώτη κιόλας μέρα της άφιξής του, ο Πίτερ Όσμοντ θα κάνει μια μακάβρια ανακάλυψη: σε μια σκοτεινή αίθουσα του Μουσείου βρίσκει το πτώμα της βιολόγου Ανίτας Έλμπεργκ, φρικτά κατακρεουργημένο. Η γαλλική αστυνομία αρχίζει τις ανακρίσεις, αλλά δεν βγάζει άκρη. Επί επτά ολόκληρες μέρες, οι φόνοι διαδέχονται ο ένας τον άλλο... Ο Όσμοντ, ο Μανιάνι και η Λεοπολντίν θα συμμαχήσουν για ν' ανακαλύψουν την αλήθεια και να θέσουν τέρμα στη βία που συγκλονίζει το ίδρυμα. Η Βερονίκ Ρουά παρουσιάζει με παιγνιώδη, διασκεδαστικό αλλά και απολύτως τεκμηριωμένο τρόπο τις επιστημονικές και ψευδο-επιστημονικές θεωρίες για την καταγωγή του ανθρώπου. Η συγγραφέας υπονομεύει τις θεωρίες της συνωμοσίας παρωδώντας και ανατρέποντας τα κλισέ που έγιναν διάσημα με τον "Κώδικα Ντα Βίντσι" (στο μυθιστόρημά της το Βατικανό τίθεται στην υπηρεσία της αλήθειας μέσω του Ιησουίτη επιστήμονα, οπαδού του Τεγιάρ ντε Σαρντέν, ο οποίος διέκρινε πλήρως τη θρησκευτική πίστη από την επιστημονική έρευνα). Με το βιβλίο της η Βερονίκ Ρουά αποτίει φόρο τιμής στην ελευθερία της επιστημονικής έρευνας και καταδικάζει τον θρησκευτικό φανατισμό.
- Στουφή Βίκυ, Ηλέκτρα, Λιβάνης
Η Ηλέκτρα έχει ό,τι θα μπορούσε να επιθυμήσει μια γυναίκα: νιάτα, ομορφιά, χρήματα, μια ενδιαφέρουσα κοινωνική ζωή. Δεν έχει, όμως, το σημαντικότερο απ' όλα: αγάπη. Το παρελθόν της, βουτηγμένο στη θλίψη και τη μοναξιά, καθώς ποτέ δεν ένιωσε τη στοργή των γονιών της, της έχει διαμορφώσει έναν ψυχρό και απόμακρο χαρακτήρα, όπου δεν υπάρχει καμιά χαραμάδα για να εισχωρήσουν τρυφερά αισθήματα στην καρδιά της. Ώσπου τα πάντα ανατρέπονται στην καλοκουρδισμένη ζωή της όταν θεωρείται ύποπτη για το φόνο της μητέρας της, στη βίλα του δεύτερου συζύγου της τελευταίας, Κρίστιαν Πόρτερ, στη Χαλκιδική, ο οποίος έχει βρει επίσης τραγικό θάνατο λίγο καιρό πριν. Ο υπαστυνόμος Στέφανος Κάραλης καλείται να εξιχνιάσει το έγκλημα και βρίσκεται όχι μόνο συναισθηματικά μπλεγμένος με την Ηλέκτρα, αλλά και μπερδεμένος σε μια μεγάλη υπόθεση αρχαιοκαπηλίας, στην οποία ένας μυστηριώδης βαρόνος σκοπεύει να κλέψει τα ανεκτίμητα κειμήλια των μοναστηριών του Αγίου Όρους έχοντας καταστρώσει ένα καταχθόνιο σχέδιο. Σκοτεινά μυστικά και φαντάσματα του παρελθόντος αρχίζουν σιγά σιγά να έρχονται στο φως και οι δύο ερωτευμένοι νέοι, παρασυρμένοι στα παιχνίδια της μοίρας, που για κάποιο διάστημα τους κρατάει χωριστά, θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τους διεκδικώντας την ευτυχία.
- Τάιμπο II Πάκο Ιγνάσιο, Στην ίδια πόλη υπό βροχή, Άγρα
"Η πόλη που έχεις εσύ δεν είναι αυτή που έχουν οι άλλοι. Η δικιά σου πόλη έχει τις κολόνες φωτισμού στο λάθος σημείο και είναι γεμάτη σκιές εκεί που δεν θα έπρεπε να υπάρχουν. [...] Κάποτε ο Έκτορ Μπελασκοαράν Σάυν διάβασε σ' ένα μυθιστόρημα ότι παρανοϊκός είναι ο πολίτης της Πόλης του Μεξικού που έχει οξυμμένη αντίληψη της πραγματικότητας και άφθονη κοινή λογική. [...] "Ο Τσάντλερ, στο δεκάλογό του για το αστυνομικό μυθιστόρημα, ξέχασε να απαγορεύει στους ντετέκτιβ να κάνουν μεταφυσική», συλλογίστηκε ο Έκτορ Μπελασκοαράν Σάυν, κουμπουροφόρος αργοναύτης της Πόλης του Μεξικού, του μεγαλύτερου νεκροταφείου ονείρων. [...] Η ζωή ήταν αρκετά παράξενη και ο Έκτορ επέμενε να τη γελοιοποιεί ακόμα περισσότερο." Επιτέλους επιστρέφει ο Έκτορ Μπελασκοαράν Σάυν, ένας από τους πιο ιδιόμορφους ντετέκτιβ του Μεξικού. Και επιστρέφει σε ένα ιλιγγιώδες μυθιστόρημα που συναρπάζει και εκπλήσσει, όπου η μαγεία της μεξικάνικης πρωτεύουσας, οι φοβίες του πρωταγωνιστή και οι πρόσφατες κοινωνικές συγκρούσεις μπλέκουν σε μια περίεργη ιστορία ενός πράκτορα της CIA που λέγεται ότι κουβαλάει στις αποσκευές του τα κομμένα χέρια του Τσε που αιμορραγούν. Το "Στην ίδια πόλη υπό βροχή" δεν είναι μόνο η επιστροφή ενός από τους πιο αγαπητούς και αλτρουιστές ήρωες των τελευταίων χρόνων, είναι επίσης η επάνοδος, δίχως κανενός είδους παραχωρήσεις, σε μια οπτική για την κατανόηση της μεγαλύτερης πόλης του κόσμου και ίσως μιας από τις πιο διεφθαρμένες: της Πόλης του Μεξικού. Μυθιστόρημα για το φόβο, ιλαροτραγωδία αλλά και ύμνος για μια πολιτεία σε αποσύνθεση, το "Στην ίδια πόλη υπό βροχή" είναι η δεύτερη περιπέτεια με πρωταγωνιστή τον μονόφθαλμο ιδιωτικό ντετέκτιβ του Πάκο Τάιμπο που κυκλοφορεί στις Εκδόσεις Άγρα. Την τελευταία φορά, στο "Χωρίς αίσιο τέλος", τον είχαμε αφήσει να κείται μπρούμυτα, με το σώμα του διάτρητο από σφαίρες, σ' έναν βρεγμένο δρόμο της Πόλης του Μεξικού. Όπως πάντα, είναι υποχρεωτικό να πούμε ότι η παρούσα ιστορία ανήκει απολύτως στο χώρο της μυθοπλασίας, μολονότι η χώρα εξακολουθεί να είναι η ίδια και ν' ανήκει στο χώρο της εκπληκτικής πραγματικότητας.
- Τάλις Φρανκ, Θανάσιμη ζαβολιά, Κέδρος
Βιέννη, 1902. Στα βιενέζικα καφέ, ο κόσμος μοιράζεται τους φόβους και τις ελπίδες του για το νέο αιώνα. Η ψυχανάλυση κάνει τα πρώτα της βήματα. Το διάσημο μέντιουμ Λότε Λεβενστάιν βρίσκεται νεκρή στο σπίτι της. Ο επιθεωρητής της αστυνομίας Όσκαρ Ράινχαρντ απευθύνεται στο φίλο του, νεαρό ψυχαναλυτή και οπαδό του Φρόιντ, Μαξ Λίμπερμαν, για να τον βοηθήσει. Το πτώμα βρέθηκε σ' ένα δωμάτιο κλειδωμένο από μέσα και έφερε σημάδια από σφαίρα στην καρδιά, χωρίς όμως να βρεθεί πουθενά ούτε το όπλο ούτε η σφαίρα. Αυτοκτονία, δολοφονία ή επέμβαση κάποιας υπερφυσικής δύναμης; Καμία εξήγηση δε φαίνεται αρκετά πειστική. Ο Λίμπερμαν θα προσπαθήσει να ξεδιαλύνει το μυστήριο με την ανέλπιστη βοήθεια της Αμέλιας Λιντγκέιτ, μιας νεαρής ασθενούς του που πάσχει από υστερική παράλυση και τη οποία υποβάλλει σε ψυχανάλυση
- Τέμπλ Πίτερ, Τσακισμένη Ακτή, Τόπος
H "Τσακισμένη ακτή" του Πίτερ Τεμπλ είναι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που δεν είναι αστυνομικό με την πολυχρησιμοποιημένη έννοια του όρου. Είναι πρώτα απ’ όλα εξαιρετική λογοτεχνία. Μια λογοτεχνία που δημιουργεί πειστική ατμόσφαιρα, δραματικές εντάσεις, απίστευτους χαρακτήρες και, οπωσδήποτε, πλοκή που κόβει την ανάσα (πώς αλλιώς θα έπαιρνε το σημαντικότερο παγκοσμίως βραβείο αστυνομικού μυθιστορήματος για το οποίο ήταν υποψήφιοι οι πιο γνωστοί μετρ του είδους;) Δεν είναι τυχαίο ότι οι περισσότεροι κριτικοί υπογράμμισαν ότι είναι ένα μοναδικό βιβλίο για οποιοδήποτε λογοτεχνικό είδος. Η υπόθεση: μετά από μια επιχείρηση που κόντεψε να του κοστίσει τη ζωή, ο αστυνομικός του τμήματος ανθρωποκτονιών της Μελβούρνης Τζο Κάσιν επιστρέφει στην πολίχνη που μεγάλωσε, σε μια φαινομενικά ήσυχη ακτή της Αυστραλίας, όπου είναι έντονο το στοιχείο των Αβοριγίνων. Εντάσσεται στον τοπικό αστυνομικό σταθμό ελπίζοντας να ησυχάσει και ταυτόχρονα να αναρρώσει από την πρόσφατη περιπέτειά του. Αλλά η δολοφονία ενός πλούσιου ντόπιου «παράγοντα» της περιοχής, για την οποία κατηγορούνται νεαροί Αβορίγινες, τον προβληματίζει και βαθμιαία τον υποχρεώνει να ακολουθήσει τη δική του παράπλευρη διερεύνηση του εγκλήματος. Μια σκοτεινή διερεύνηση στα σπλάχνα της τοπικής κοινωνίας, που θυμίζει έντονα, ως προς το ύφος της, το ταξίδι υπαρξιακής αναζήτησης στο γνωστό μυθιστόρημα του Τζόζεφ Κόνραντ "Η καρδιά του σκότους" ("Heart of Darkness"). Πορνογραφία, σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων, κοινωνικές διακρίσεις, βρόμικο χρήμα σε βάρος της ποιότητας της ζωής, παγκοσμιοποίηση, όλα τα σύγχρονα θέματα θίγονται εδώ με υπόγειο, πλην σαφέστατο, τρόπο με φόντο ένα άγριο, απειλητικό τοπίο της Αυστραλίας, που δεν θυμίζει με τίποτε τα ανέμελα παιχνίδια του σερφ στην παραλία. H "Τσακισμένη ακτή" είναι η θρυμματισμένη ζωή στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο, μέσα από τον ισχυρό προβολέα μιας σκληρής, για γερά νεύρα, αστυνομικής ιστορίας που είναι ταυτόχρονα πολιτική, με την ουσιαστική έννοια του όρου. Υπόδειγμα σύγχρονης αστυνομικής λογοτεχνίας, που ωστόσο υπερβαίνει το είδος και εντάσσεται στη λογοτεχνία αξιώσεων. Το βιβλίο, εκτός από το διεθνούς κύρους Duncan Lawrie Dagger Award έχει επίσης κερδίσει το Australia's Ned Kelly Award για το καλύτερο αστυνομικό μυθιστόρημα του 2007 και το Australian Publishing Book of the Year Award.
- Τζέιμς, Π. Ντ. Ο φάρος, Καστανιώτης
Στα ανοιχτά της Κορνουάλης βρίσκεται ένα μικρό ιδιωτικό νησί. Ένας μικρός στ' αλήθεια παράδεισος, αφού το ίδρυμα στο οποίο ανήκει το έχει μετατρέψει σε όαση γαλήνης και ασφάλειας για ανθρώπους με υψηλά καθήκοντα, πρωθυπουργούς, επιστήμονες, καλλιτέχνες, μεγαλοεπιχειρηματίες κλπ. Σ' αυτή όμως την όαση βρίσκεται νεκρός, απαγχονισμένος στο κιγκλίδωμα του παλιού φάρου, ο φημισμένος συγγραφέας Νέιθαν Όλιβερ. Έγκλημα ή αυτοκτονία; Η υπόθεση είναι δύσκολη. Απαιτεί άμεσους και λεπτούς χειρισμούς ώστε να επιλυθεί το γρηγορότερο δυνατόν, δεδομένου ότι το νησί έχει επιλεγεί από τον ίδιο τον πρωθυπουργό της Μ. Βρετανίας για να πραγματοποιηθεί εκεί μυστική Συνάντηση Κορυφής. Το δυσεπίλυτο μυστήριο έρχεται να γίνει ακόμα πιο σκοτεινό με ένα δεύτερο φόνο, μια επιδημική ασθένεια και τις απειλές κατά της ζωής του αστυνόμου Νταγκλίς. Η γνωστή ατμόσφαιρα της μεγάλης "μαιτρ" του αστυνομικού μυθιστορήματος, με τις υπέροχες περιγραφές των χώρων και το αριστοτεχνικό σμίλευμα των χαρακτήρων, κάνουν τον "Φάρο" ένα από τα πιο ενδιαφέροντα μυθιστορήματα του είδους.

Πατριάρχης Φώτιος

Tuesday, June 03, 2008

Ελληνικός μέτριος με γάλα: Σταυρούλα Σκαλίδη

Σταυρούλα Σκαλίδη
“Προδοσία και εγκατάλειψη”
εκδόσεις Πόλις
2008

Φιλότιμη προσπάθεια. Το πρωτόλειο της δημοσιογράφου και μπλόγκερ αποτελεί μια ενδιαφέρουσα απόπειρα για λογοτεχνική σταδιοδρομία.
Καταρχάς, παρατηρεί κανείς ότι η συγγραφέας έχει το ύφος… Άλλοτε κοφτό, με μικρές κύριες προτάσεις, στακάτο που ακολουθεί τον τρόπο σκέψης του αφηγητή κι άλλοτε πιο στοχαστικό, πιο βαθύ. Καμιά αστοχία, καμιά αμηχανία στις επιλογές της. Όλα γραμμένα με στόφα λογοτέχνη που ξέρει να τιθασεύει τη γλώσσα του.
Ο αναγνώστης σε μεγάλο διάστημα της ανάγνωσης βαλτώνει. Παρακολουθεί σκέψεις, σκέψεις, σκέψεις, λίγη δράση, πολλή παρακολούθηση και εσωτερικότητα (ευτυχώς χωρίς ποιητικότητες και ατέρμονες ομφαλοσκοπήσεις). Μέχρι ένα μεγάλο μέρος του κειμένου πιστεύει ότι πρόκειται για τη γνωστή (γυναικεία) συναισθηματικότητα (σε υποφερτά ωστόσο πλαίσια), η οποία δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να αναμοχλεύει την οργή, την αγανάκτηση, την απέχθεια ενίοτε, που προκαλεί η ζωή και οι άνθρωποι στον ήρωα. Ο τελευταίος, ένας ψιλικατζής, που κοιτάζει τον κόσμο με καχυποψία και εσωστρέφεια, επιβουλεύεται το περιβάλλον του και ένα-δυο άνθρωποι που έτυχε να τον πλησιάσουν συναντούν τη μοχθηρή του σκέψη.
Αυτή η αντικοινωνική συμπεριφορά που δεν ξεφεύγει ωστόσο από τα λογικά κοινωνικά όρια δίνει την εντύπωση της στατικής αφήγησης, χωρίς σκοπό και νομοτέλεια. Προϊδεάζει ωστόσο για το έγκλημα που διαπράττει ο ήρωάς μας, ή καλύτερα ο αρνητικός ήρωας… Και μετά το έγκλημα αποκαλύπτεται το κρυμμένο σχέδιο της πεζογράφου: ο τίτλος «Προδοσία και εγκατάλειψη», παλιομοδίτικος στο άκουσμά του, επαληθεύεται στον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισε η ζωή τη γηραιά γυναίκα που σκοτώνεται, τις προδοσίες που δέχτηκε στη ζωή της, αλλά και κατ’ επέκταση την προδοσία όλων προς όλους, την εγκατάλειψη του ίδιου μας του εαυτού και των ονείρων μας.
Η νουβέλα της Σκαλίδη ανοίγει μια χαραμάδα για το μέλλον. Δεν ξέρω αν προδιαγράφει μεγάλες συλλήψεις και πρωτοποριακές ανατροπές, δεν ξέρω αν το ήπιο έμπα της είναι σκαλί για κάτι καλύτερο ή απλώς ταβάνι. Ίσως βέβαια μια εκκωφαντική εμφάνιση δεν είναι απαραίτητη για να σταδιοδρομήσει ο σημερινός συγγραφέας, ειδικά μέσα στην έκρηξη απίθανων αφηγήσεων. Αν ο δημιουργός καταφέρει να δώσει το καθημερινό ως διαχρονικό και να κάνει τον αναγνώστη να ξαναδεί την πραγματικότητα και τη ζωή του, είναι πιθανότερο να έχει σταθερό μέλλον κι όχι στιγμιαίες εκλάμψεις.

Πατριάρχης Φώτιος

Saturday, May 31, 2008

Χυμός Ανάμικτος. Δεύτερη εμφάνιση

Η πρώτη φορά πυροτέχνημα;

Ο Γ. Ξενάριος καταθέτει συχνά πολύ μελετημένες απόψεις για τη λογοτεχνία μας. Στο τεύχος του «διαβάζω» (486, Ιούνιος 2008), που μόλις κυκλοφόρησε, επισημαίνει κάτι που πολλοί το είχαν συνειδητοποιήσει αλλά δεν τον είχαν ως τώρα καταγράψει: την αδυναμία του λογοτέχνη να επανεμφανίσει μια καλή δουλειά μετά το καλό ή και εξαιρετικό πρωτόλειό του. Παραθέτω την αρχή που είναι άκρως κατατοπιστική:
“Ένα από τα σταθερά φαινόμενα της ελληνικής λογοτεχνίας είναι η εμφάνιση συγγραφέων μ’ ένα πρώτο καλό, κάποτε-κάποτε και εντυπωσιακό, βιβλίο […] και η εν συνεχεία επαναλαμβανόμενη διάψευση αυτής της πρώτης εμφάνισης με απανωτές αποτυχίες […]. Αν κάποιος ήθελε να εντοπίσει τις αιτίες του, θα έβρισκε δύο ομάδες αιτίων που το προκαλούν: μια δέσμη ψυχολογικών και μια αντίστοιχη λογοτεχνικών αιτίων”.
Η πρώτη αιτία εξηγείται ως η συσσώρευση πάθους και ζήλου για το ξεκίνημα, τα οποία κοπάζουν μετά, καθώς δεν συνοδεύονται κι από ανάλογη “ανάπτυξη αφηγηματικών τεχνικών, τη συνολικότητα του αφηγηματικού οράματος, τη σοφία στη διαχείριση των μέσων, την ύπαρξη ενός αισθητικού οράματος κ.λπ.”. Η δεύτερη δέσμη αναφέρεται σε ένα σύστημα, όπως το ονομάζει ο Ξενάριος, -μια λογοτεχνική παρακαταθήκη θα έλεγα εγώ- μέσα από την οποία μπορεί και θα μπορεί να αντλεί ο λογοτέχνης στοιχεία που θα αρδεύουν κάθε του έργο. Στην ουσία οι περισσότεροι νεοεισελθέντες στον χώρο λογοτέχνες έχουν νερό μόνο για το πρώτο τους έργο, ενώ γρήγορα στερεύουν για το επόμενα.
Η δυνατότητα εύκολης έκδοσης (ειδικά για το πρωτόλειο), το λάιφ στάιλ, ο τηλεοπτικός λόγος, η αποσύνδεση από τη λογοτεχνική παράδοση, ο τυφλός μιμητισμός της ξένης λογοτεχνίας, τα περιορισμένα βιώματα σε μια εποχή που τα δίνει όλα έτοιμα είναι κάποιοι από τους παράγοντες που καθηλώνουν στα αβαθή τούς νέους μας συγγραφείς. Το δεύτερο έργο είναι συχνά είτε πανομοιότυπο με το πρώτο, οπότε δεν ενθουσιάζει εξίσου -εκδιπλούμενο σαν μανιέρα και απομίμηση-, είτε διαφορετικό, αλλά βιαστικό (ώστε να προλάβει τα φώτα που είναι ακόμα πάνω στον δημιουργό), ρηχό (χωρίς τον απαραίτητο εξοπλισμό) ή απλώς πειραματικό (αλλά χωρίς τη δημιουργική πνοή που χρόνια ολόκληρα διοχετευόταν στο πρώτο έργο).
Φυσικά, υπάρχουν και οι αντίθετες περιπτώσεις σταδιακής ή και γοργής βελτίωσης, συμπτώματα που καθορίζουν και το στίγμα του δημιουργού σε μεγαλύτερη διάρκεια. Δεν ξέρω ποια τάση υπερτερεί αλλά φοβάμαι πως συχνά το πρώτο έργο είναι πυροτέχνημα για πάρα πολλούς λογοτέχνες.

Πατριάρχης Φώτιος

Tuesday, May 27, 2008

Αραβικός καφές: Ζουργός

Ισίδωρος Ζουργός
“Αποσπάσματα από το βιβλίο του ωκεανού”
εκδ. Πατάκη,
1η έκδοση 2000, 2η έκδοση 2007


Ένας παραμυθάς αφηγείται τις ατελείωτες ώρες του πλου μέσα στο Αιγαίο ιστορίες από διάφορες εποχές και κόσμους. Οι ιστορίες αυτές, παραμύθια που διατηρούν την ατμόσφαιρα του Σεβάχ και των ταξιδιωτικών ιστοριών άλλων εποχών, είναι το ίδιο ανούσιες όπως και η υπόλοιπη ιστορία. Πολλή ατμοσφαιρικότητα συν λίγη ποιητικότητα, ώρες ατελείωτες αναγνωστικής ανίας που δεν έχει μια ορατή κατάληξη… Δεν μπορώ να πω ότι ο συγγραφέας δεν ξέρει να γράφει· τον σκοπό αναζητώ και χωρίς αυτόν πλέω κι εγώ υπήνεμος, χωρίς τα πανιά μου φουσκωμένα, χωρίς κουπιά ή μηχανή, σε μια ράθυμη, χλιαρή θάλασσα, στάσιμη και ακίνητη.
Όλο και πιο συχνά νιώθω να χάνω ώρες πολύτιμες στην ανάγνωση βιβλίων που γράφτηκαν με πολύ κλειστά κριτήρια σπουδαιότητας, σαν να γράφονται για ένα κοινό στο οποίο δεν ανήκω. Όλο και πιο πολλοί συγγραφείς καταγράφουν τον κόσμο με τη δική τους ματιά, όλο και πιο πολλοί από αυτούς εκδίδονται και όλοι εμείς οι αναγνώστες πλέουμε σε μια λιμνοθάλασσα ατελείωτων σελίδων που δεν μας πάνε πουθενά.
Είθε κάθε βιβλίο να βρει το αναγνωστικό κοινό του και κάθε αναγνώστης μόνο τα βιβλία που θα τον ξεσηκώσουν, θα τον ταξιδέψουν μαγεύοντάς τον, θα τον προβληματίσουν, θα τον σαγηνεύσουν…
Ας είναι πιο καλοτάξιδο το καινούργιο βιβλίο του συγγραφέα με τίτλο "Η Αηδονόπιτα".
Πατριάρχης Φώτιος

Friday, May 23, 2008

Καφές σκέτος: Θανάσης Χειμωνάς

Θανάσης Χειμωνάς
“Ραγδαία επιδείνωση”
εκδόσεις Πατάκη
2008


Ξεκίνησα να διαβάζω με πολύ χαμηλές προσδοκίες. Εντούτοις, στην αρχή, μόλις δηλαδή τελείωσε το πρώτο κεφάλαιο, είπα «εδώ υπάρχει συγκίνηση∙ κάτι κινείται στη γραφή του Χειμωνά, που μπορεί να εξελιχθεί σε ποιότητα».
Φτάνω στα 2/3 του μυθιστορήματος. Δεν μπορώ να πω ότι βαρέθηκα, αφού το βιβλίο διαβάζεται με άνεση∙ δεν μπορώ ωστόσο να πω ότι αγωνιούσα για το τι θα γίνει μετά, αλλά ούτε και για το πώς όλα όσα λέει οδηγούν σε ένα συνιστάμενο τέλος. Δεν είδα αδούλευτη και ακατάστατη γλώσσα, αλλά ούτε και μια πολυδουλεμένη, βαθιά και υφολογικά πλούσια. Πιο πολύ διεκπεραιωτική, που αρκεί για να περάσει απαρατήρητη. Φιλοσοφία, ιδεολογία, μεγάλες ή μικρές αφηγήσεις, υπαρξιακοί προβληματισμοί, έστω ανθρώπινες καταστάσεις που να εξάγουν ένα ουσιαστικότερο από αυτό των δελτίων ειδήσεων νόημα, πολυσύνθετη πλοκή ή δεξιοτεχνικά οριοθετημένη δράση; Δυστυχώς τίποτα.
Κακό μυθιστόρημα; Όχι. Καλό; Όχι. Κάτι χειρότερο: αδιάφορο. Ο Θ. Χειμωνάς αποδεικνύει ότι τον συγγραφέα τον γεννά η εποχή του και μόνο αν είναι ο ίδιος πολύ μεγάλος εγείρεται πάνω από αυτήν και την τραβά προς τα πάνω. Η γραφή του, άνοστη και ρηχή, φαίνεται σαν μια υποσυνείδητη αντίδραση στη «φορτισμένη» γραφή του πατέρα του. Παιδί της μεταπολίτευσης, χαμένη γενιά, κολυμπάει σε μια άβαθη λιμνοθάλασσα που δεν έχει τις χαρές του ανοικτού πελάγους ή των επικίνδυνων ποταμών. Διαβάζοντας ένιωθα πως ό,τι βλέπουν τα μάτια μου θα μπορούσα να το γράψω κι εγώ κι ας μην έχω λογοτεχνική φλέβα, ας μην έχω εκδώσει ούτε ένα διήγημα, κι ας μην έχω τέτοιου είδους συγγραφικό προβληματισμό. Αισθανόμουν να πλατσουρίζω σε μικρές φλυαρίες, ανούσιους διαλόγους, στατικές αφηγήσεις οι οποίες το μόνο που κατάφερναν, αν ήταν αυτό η πρόθεση του συγγραφέα, ήταν να δημιουργούν ατμόσφαιρα καθημερινών σχέσεων και ανησυχιών για την ανθρώπινη επαφή.
Συνέχισα να διαβάζω με πείσμα να διαψευστώ. Ναι, κατά βάση θα ήθελα να πιστέψω ότι τον αδίκησα κι ότι όσοι έπαινοι ακούγονται δεν είναι επειδή είναι γιος του Γιώργου Χειμωνά, ούτε επειδή είναι ωραίος, μοδάτος, πρότυπο νέου και πετυχημένου celebrity (παρότι σχετικά αφανής και χαμηλών τόνων: διάβασα και την τρισέλιδη βίωση τού Πάσχα στο φύλλο των «Νέων» της Μ. Παρασκευής)… Το αποτέλεσμα: σ’ αυτό το σημείο του έργου μπαίνει ο αναγνώστης στο πνεύμα για ποια «επιδείνωση» μιλάμε, την ψυχολογική-νευρολογική επιδείνωση ενός από τους κεντρικούς χαρακτήρες, ο οποίος όμως μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε σκιαγραφηθεί επαρκώς.
Κλείνω το βιβλίο με την αίσθηση ότι κάνει κινείται. Δυο εγκιβωτισμένα διηγήματα, γραμμένα από δύο χαρακτήρες, δημιουργούν κάτοπτρα μέσα στα οποία αναλογικά εκτυλίσσεται η κύρια υπόθεση. Πρόκειται για τέχνασμα απλό, αλλά επιτυχημένο, που κάνει τον αναγνώστη να ξαναδιαβάσει τα διηγήματα για να ξαναβρεί το χαμένο νόημα του συνολικού έργου. Δεν ξέρω αν φτάνει.
Διάβασα δύο κριτικές πάνω στο μυθιστόρημα: της Ελ. Κοτζιά στην Καθημερινή (30.3.2008) και της Λ. Πανταλέων στην Ελευθεροτυπία (9.5.2008). Η πρώτη, λιτό κείμενο, βρήκε τη λογοτεχνικότητα στον αμιγή χαρακτήρα της αφήγησης (φαντάζομαι εννοεί χωρίς στολίδια και κούφιους λογοτεχνισμούς) και η δεύτερη, βερμπαλιστικό και πομπώδες αλλά χωρίς ουσία κομμάτι, στέκεται στην ατμόσφαιρα και στις καθημερινές ανθρώπινες σχέσεις. Η παρουσίαση του Τατσόπουλου (Τα Νέα, 23.2.2008) πιο πολύ μού φάνηκε ως «συμπαθώ τον συγγραφέα και επαινώ το βιβλίο» παρά «μου αρέσει το βιβλίο και γράφω καλά γι’ αυτό».
Πατριάρχης Φώτιος

Tuesday, May 20, 2008

Πορτογαλικός καφές galao. Ζοζέ Σαραμάγκου

Ζοζέ Σαραμάγκου
“Περί θανάτου”
μετφ. Αθηνά Ψύλλια
εκδόσεις Καστανιώτη
2007



Όλοι οι άνθρωποι εύχονται ενδόμυχα να σταματήσουν να πεθαίνουν. Ο Σαραμάγκου διερευνά αυτή την πιθανότητα με πολύ μπρίο και ειρωνική προς τις αυταπάτες και βεβαιότητές μας απόψεις.
Κάποια στιγμή λοιπόν ο θάνατος παύει να εξοντώνει τους ανθρώπους σε μια μικρή χώρα. Πιστέψτε το: κανείς δεν ήταν ευχαριστημένος με την κατάσταση, αφού ναι μεν δεν πέθαινε κανείς αλλά αυτό δεν σήμαινε πως δεν γερνούσαν ή ότι δεν τραυματίζονταν μένοντας παράλυτοι, φυτά ή ακρωτηριασμένοι. Το αποτέλεσμα ήταν να παραλύσει ο κοινωνικός ιστός: τα γραφεία κηδειών χρεοκόπησαν, οι οίκοι ευγηρίας τίγκαραν, τα νοσοκομεία έπαθαν συμφόρηση, το ασφαλιστικό κινδύνευε να καταρρεύσει, η Εκκλησία κλονίστηκε που δεν είχε πλέον τον θάνατο να απειλεί, η κυβέρνηση δεν ήξερε πώς να αντιμετωπίσει την κρίση… Αλλά και οι ίδιοι οι υπέργηροι (όπως και οι συγγενείς τους) ήθελαν κάποια στιγμή να γλιτώσουν από τα βάσανα, πράγμα που ανέλαβε η μαφφία, η οποία επιφορτιζόταν με την παράνομη αποστολή να μεταφέρει τον ετοιμοθάνατο έξω από τα σύνορα για να πεθάνει ήσυχος… Πραγματικό πανηγύρι ανατροπών.
Όταν ξαναγύρισε η θάνατος (*γυναίκα, κατά την πορτογαλική παράδοση), όλα ξαναγύρισαν στον κανονικό τους ρυθμό εκτός από έναν βιολοντσελίστα που δεν έλεγε να πεθάνει σύμφωνα με το πεπρωμένο του. Η συνέχεια αναδεικνύει χιουμοριστικά την απορία, την αμηχανία, την αγανάκτηση, αλλά και τον έρωτα της θανάτου προς τον ατυχή θνητό που δεν καταλάβαινε πως τον πολιορκούσε η Χάροντας κι αυτός ακούσια δεν εννοούσε να ενδώσει στις προσκλήσεις της.
Η υπόθεση και μόνο είναι ικανή να κάνει τον αναγνώστη να βυθιστεί στο βιβλίο, αλλά ακόμα περισσότερο ο Σαραμάγκου παίζει με τις αναγνωστικές μας προσδοκίες. Φυσικά η υπόθεση δεν τρέχει μεταξύ σχολίων και περιγραφών, αλλά το ανατρεπτικό του ύφος, η χιουμοριστική και σατιρική του γλώσσα, οι απανωτές εκπλήξεις, η αληθοφάνεια του παράλογου κάνει την ανάγνωση να αναπηδά ακόμα κι εκεί νιώθει κανείς ότι βάλτωσε…
Πατριάρχης Φώτιος

Thursday, May 15, 2008

Νουγκατίνα.Ποιητικότητα στην πεζογραφία

Ώσμωση ποίησης και πεζογραφίας


Τα πρόσφατα βραβεία του «διαβάζω» έδειξαν μια συνειδητή ή ασύνειδη τάση των κριτών: να πριμοδοτήσουν την ποίηση, που έχει τεθεί ως εμπορικό προϊόν στο περιθώριο από την αγορά. Έτσι, στους πρωτοεμφανιζόμενους βράβευσαν ποιήτρια (Κατερίνα Ηλιοπούλου, “Ο κύριος Ταυ”, εκδόσεις Μελάνι), ενώ και τα πεζά που ψηφίστηκαν είχαν έντονα στοιχεία ποιητικότητας:
α) στο διήγημα (Νίκη Χατζηδημητρίου, “Υποφωτισμένο: Διηγήματα και άλλα”, εκδόσεις Βιβλιοπωλείον της Εστίας) η συγγραφέας επέλεξε μια λυρική γραφή, όπου προσωπικές σκέψεις εκφράζονται με την συνυποδήλωση του συνειρμού και του συναισθήματος.
β) στο μυθιστόρημα (Γιώργος Παναγιωτίδης, “Ερώτων και Αοράτων”, εκδόσεις Γαβριηλίδης), όπου η συναισθηματικότητα υπερτερεί έναντι των χαρακτήρων ή της πλοκής.
Είναι όντως τάση της νεοελληνικής πεζογραφίας να ποιητικίζει; Είναι αυτός ο υβριδισμός γόνιμο στοιχείο στην ανανέωσή της; Είναι θετικό να ξεκινάει ο αναγνώστης την ανάγνωση πεζού με άλλες προσδοκίες και να αιφνιδιάζεται;
Οι απαντήσεις δεν μπορεί να είναι απόλυτες και γενικευτικές. Επειδή όμως μια τέτοια απάντηση δεν είναι απάντηση, τολμώ να δηλώσω ότι αυτός ο συγκερασμός μού προκαλεί προσωπικά αίσθημα ανίας και τον βρίσκω αντιμυθιστορηματικό. Η ανάγνωση βουλιάζει, η διάθεση δεν ακολουθεί τις προσδοκίες και η πλοκή βαλτώνει σε λυρικές αοριστίες και σε συναισθηματικά τέλματα.
Ωστόσο, πολλοί επιχειρούν πλέον μια τέτοια ώσμωση και δικαίως προσπαθούν να μπολιάσουν τη ζωή μας με ποίηση. Εντούτοις ο δρόμος της πεζογραφίας ίσως δεν είναι ο καταλληλότερος, αν και υπάρχουν παγκοσμίως πάμπολλα παραδείγματα επιτυχούς σύζευξης. Και δεν είναι ο καλύτερος γιατί συχνά το πεζό καταντά απλώς η πλατφόρμα για βερμπαλισμό, λεξιθηρία, γλυκερές σκέψεις και άνοστες περιγραφές, καθώς και λαβυρινθώδεις συνειρμούς.

Πατριάρχης Φώτιος

Tuesday, May 13, 2008

Espresso με Bailey’s: Δημήτρης Καπετανάκης

Δημήτρης Καπετανάκης
“Ο ιππότης της βαρύτητας”
εκδόσεις Εστία
2005


Το πρώτο βιβλίο του Δ. Καπετανάκη εκδόθηκε το 2005. Βρήκα την ευκαιρία να το διαβάσω, για να το συγκρίνω με το φετινό, τη “Συμμορία της συγκίνησης”. Ένας φυσικός επιστήμονας επινοεί έναν τρόπο για να γυρίζει ο χρόνος πίσω, ενώ ταυτόχρονα αναζητεί τα αίτια του θανάτου της γυναίκας του, που δούλευε ως αρχαιολόγος στα θεμέλια του κληρονομημένου κάστρου της.
Η φυσική, η επιστήμη, ο ορθολογισμός των αριθμών συνδυάζεται με τη μεταφυσική, το αλλόκοσμο, τη θρησκεία κλπ. Ωστόσο, όσο ενδιαφέρον αναπτύσσει ο αναγνώστης στην εξιχνίαση του φόνου, στοιχείο που δίνει στο κείμενο αστυνομική πλοκή, και όση περιέργεια για τις κατακτήσεις των θετικών επιστημών, τόσο ανιαρό καταντάει τελικά το όλο εγχείρημα, αφού η πλοκή πήζει από τόνους ανούσιες λεπτομέρειες (επίδειξη γνώσεων και μαθήματα φυσικής). Παράλληλα, η πληθώρα προσώπων καθιστά την δράση φυγόκεντρη δύναμη που δεν συγκλίνει πάντα προς το τέλος.
Φυσικά παρατηρούνται μερικά θετικά στοιχεία, αλλά, αν είχα διαβάσει τότε τον “Ιππότη της βαρύτητας”, δεν θα επιχειρούσα αν διαβάσω άλλο βιβλίο του Καπετανάκη, γεγονός που θα με έκανε να χάσω το δεύτερό του, το οποίο αποτελεί τη βελτιωμένη έκδοση της βασικής ιδέας που απασχολεί ως τώρα τον συγγραφέα.
“Η συμμορία της συγκίνησης” (2007) βρέθηκε δικαιολογημένα στη μικρή λίστα των βραβείων του «διαβάζω» και αποτελεί μια από τις καλύτερες καταθέσεις άρτιας πλοκής και συνδυασμού φυσικής-θρησκείας-μυστηρίου.

Πατριάρχης Φώτιος

Saturday, May 10, 2008

Froccino: Ντορίνα Παπαλιού

Ντορίνα Παπαλιού
“Γκάτερ”
εκδόσεις Κέδρος
2008


Το ότι πρόκειται για αστυνομικό μυθιστόρημα δεν λέει όλη την αλήθεια. Η συγγραφέας, σε αντίθεση με τον μέσο όρο, όχι μόνο πετυχαίνει τα σχετικά με την πλοκή, ώστε να φτάσουμε με λογικό τρόπο στην εξεύρεση του δράστη, αλλά εμπλουτίζει το είδος με μικρά αλλά σημαντικά ενίοτε ευρήματα.
“Η Παπαλιού συνδέει με μαστοριά στην παρθενική μυθιστορηματική προσπάθεια τα πιο διαφορετικά νήματα: ξεκινώντας από την παραδοσιακή ιστορία μυστηρίου, όπου ο ντετέκτιβ καλείται να ταιριάξει λογικά τα διάσπαρτα κομμάτια ενός ακατανόητου αρχικά παζλ, περνά στον κόσμο των υπερηρώων των κόμικ και του εικονογραφημένου μυθιστορήματος … και δεν παραλείπει να απευθύνει και ένα νεύμα στη λογοτεχνία για εφήβους, με τις περίπλοκες και συχνά τραυματικές οικογενειακές της σχέσεις.” (Β. Χατζηβασιλείου, Ελευθεροτυπία, 20.1.2008)
Στον χώρο των κόμικς δημιουργείται μια μυθοπλαστική διαπερατότητα από τους ήρωες στα χρωματιστά τετράγωνα στον χρονότοπο του μυθιστορήματος. Δεν μιλάω για μεταμοντέρνες τεχνικές μετάβασης αλλά την παραλληλία δύο κόσμων, αφού ο ήρωας του «Γκάτερ» είναι ένας νεαρός που σχεδιάζει και επιδιώκει να γίνει κομίστας. Τυχαία πέφτει πάνω σε μια απαγωγή, σχεδιάζει τον άνθρωπο που απήγαγαν και βρίσκεται χωρίς να το καταλάβει στο κυνήγι των κακοποιών. Η έρευνά του, παρότι ερασιτεχνική, οδηγείται με σταδιακά βήματα στη λύση του αινίγματος.
Απολαυστική ιστορία σαν κάθε καλογραμμένο αστυνομικό, καθόλου εφετζίδικη, καθόλου ρηχή, ένα σταθερό βήμα στον χώρο της αστυνομικής λογοτεχνίας. Ο τρόπος δράσης για την ανακάλυψη του ενόχου είναι εμπειρικός, αλλά ακριβώς γι’ αυτό φρέσκος, διατηρώντας λίγα κλισέ, και ταυτόχρονα συνδυάζεται με την εσωτερική αναζήτηση ταυτότητας του νεαρού πρωταγωνιστή.
“Ο πρωταγωνιστής δεν είναι ο άτρωτος, φλεγματικός, παντογνώστης ντετέκτιβ της κλασσικής αστυνομικογραφίας, αλλά ένας έφηβος, χωρίς καμία πείρα στις έρευνες και στις πρακτικές των εγκληματιών· ένα νεαρό παιδί που προβληματίζεται πρώτιστα για τον εαυτό του κι έπειτα για αυτή καθεαυτή την απαγωγή, που αντιμετωπίζει προβλήματα με την οικογένειά του και αναζητεί την ταυτότητα και τη σταδιοδρομία του στο σκιτσάρισμα, που ψάχνει το ταίρι του και προσπαθεί να ξεφύγει από όλα αυτά επινοώντας σενάρια για τους χάρτινους ήρωές του.” (Γ. Περαντωνάκης, διαβάζω, Μάιος 2008).
Ο δράστης είναι η αφορμή για να τα «σπάσει» με τους γονείς και με το περιβάλλον του, σε ό,τι έχει να κάνει με την προσωπική του ανέλιξη και να βρει αυτό που πραγματικά θέλει να γίνει ενηλικιούμενος: να σταδιοδρομήσει δηλαδή στον χώρο των κόμικς.
“Μονίμως οργισμένος και παρορμητικός στις αντιδράσεις του ο Αλέξανδρος Δαμιανός έχει σε τελευταία ανάλυση δίκιο, καθώς αποτελεί κλασική περίπτωση εγκαταλελειμμένου εφήβου από την ιδεολόγο ακτιβίστρια μάνα του και από τον υπεραπασχολημένο αλλά και υπεραπαιτητικό επιχειρηματία πατέρα του.” (Ελ. Κοτζιά, Η Καθημερινή, 24.2.2008)
Ανανεωτικό και δροσερό το «Γκάτερ» ανυψώνει τον μέσο όρο της αστυνομικής μας λογοτεχνίας, αλλά και γενικότερα του μυθιστορήματος.

Πατριάρχης Φώτιος

Monday, May 05, 2008

ΙσΤοΛέΣχΗ ΑνΑγΝωΣηΣ-"Ο κίτρινος φάκελλος"

Φανταστική αποκλειστική συνέντευξη με τον Μάνο Τασάκο, πρωταγωνιστή του “Κίτρινου φακέλλου”
(Π.Φ. : Πατριάρχης Φώτιος, Μ.Τ. Μάνος Τασάκος)


Φ.Π.: Σας ευχαριστώ που δεχτήκατε να διευκρινίσετε ορισμένα πράγματα για τον “Κίτρινο φάκελλο”. Και πρώτα πρώτα πείτε μου λίγα λόγια από το βιογραφικό σας.
Μ.Τ.: Γεννήθηκα στην Αερόπολη το 1905. Ο πατέρας μου, εύπορος κτηματίας, μου έδωσε όλα τα μέσα για να σπουδάσω και να σταδιοδρομήσω χωρίς δυσκολίες. Το 1917 μαζί με τους γονείς μου εγκαταστάθηκα στην Αθήνα. Σπούδασα νομικά, γιατί ένιωθα ισχυρή κλίση για αυτό το επάγγελμα.
Φ.Π.: Πότε σκοτωθήκατε;
Μ.Τ.: Σκοτώθηκα στις 5 Μαΐου 1938.
Φ.Π.: Πότε ξεκινάει η συγγραφική σας καριέρα;
Μ.Τ.: Πρώτο μου έργο η “Κουφόβραση” στα 1928, το οποίο έγινε δεκτό από την κριτική και εκτιμήθηκε από το κοινό. Αντίθετα, τα επόμενα βιβλία μου έγιναν δεκτά με δυσμενείς κριτικές, κυρίως γιατί δεν ανήκαν στις γνωστές σχολές.
Φ.Π.: Πείτε μας λίγο για τις προθέσεις σας όσον αφορά στο μυθιστόρημα “Θέσεις και αντιθέσεις”.
Μ.Τ.: Πρώτ’ απ’ όλα, ξεκίνησε ως δύο μυθιστορήματα που θα πλαισίωναν το ήδη γραμμένο «Κάτοχοι», ύστερα από παρότρυνση του μέντορά μου Κωστή Ρούση. Όταν αποδέχτηκα την πρότασή του, έψαξα να βρω ποια θα είναι η θέση και ποια η αντίθεση στα δύο αυτά έργα. Αντί να καταφύγω στις δύο γνωστές μεθόδους, επαγωγική και παραγωγική, προτίμησα να πειραματιστώ με μία τρίτη, τη διαλεκτική ή θεατρική.
Φ.Π.: Σε τι συνίσταται αυτή;
Μ.Τ.: Η πειραματική αυτή μέθοδος στηρίζεται στην επαλήθευση μιας θέσης μέσα στη ζωή. Για να γίνω πιο συγκεκριμένος, συνέλαβα την ιδέα ότι οι κοινωνικές συμβάσεις και οι λοιπές σχέσεις εύκολα παραγκωνίζονται όταν αναδυθεί το υλικό συμφέρον ως πρώτιστη δύναμη δράσης.
Π.Φ.: Δεν είναι άποψη του Ιστορικού Υλισμού αυτό;
Μ.Τ.: Δεν πιστεύω να ενοχλείστε από τέτοιες θεωρίες; Άλλωστε, στο έργο μου υπάρχουν πολύ πιο amoral ιδέες, όπως η λιμπιντική θεωρία του Φρόιντ ή ο υπεράνθρωπος του Νίτσε…
Π.Φ.: Όχι, φίλε μου. Μέσα στο μυθοπλαστικό σας πλαίσιο δένουν μια χαρά. Αλλά συνεχίστε.
Μ.Τ.: Αντί, λοιπόν, να την πραγματευτώ θεωρητικά, προσπάθησα να την ελέγξω στην πράξη. Δούλεψα με πλάνο πάνω στον Κωστή Ρούση, τον ανιψιό του Νίκο, την «αρραβωνιαστικιά» του τελευταίου Μαρία Πετροπούλου, τον πατέρα της και φυσικά στον νόθο γιο του Κωστή, Μιλτιάδη Ρούση. Τους κατηύθυνα (συγγνώμη για την ελαφρά καθαρεύουσα), τους οδήγησα στο να ανακαλύψουν το συμφέρον τους και να παραμερίσουν τις αναστολές των μεταξύ τους σχέσεων…
Π.Φ.: 100% αμοράλ…
Μ.Τ.: Εγώ θα έλεγα ιδεολόγος!
Π.Φ.: Αγάπησες πραγματικά κανέναν από τους «ήρωές» σου;
Μ.Τ.: Δεν ξέρω. Ειλικρινά δεν ξέρω… Π.Φ.: Ίσως τη Μαρία Πετροπούλου;
Μ.Τ.: Το ότι την κάλυψα κι, ενώ με σκότωσε, προσπάθησα να παρουσιάσω την πράξη της σαν αυτοκτονία δική μου αυτό δείχνει… Αλλά πάλι δεν ξέρω…
Π.Φ.: Η ίδια σε θεωρεί δαίμονα (που όμως αγάπησε) σε αντίθεση με τον Κωστή, το οποίο αποκαλεί αρχάγγελο.
Μ.Τ.: Για μένα ας μιλήσει το κοινό. Πάντως ο Ρούσης ήταν εγκλωβισμένος σε μια υποβολιμαία αυτοαπαξίωση. Μόλις η Μαρία τον έβγαλε από αυτήν σταμάτησε ο μισανθρωπισμός του και ίσως εντέλει αποκάλυψε την ανιδιοτελή φύση του…
Π.Φ.: Μια και μίλησες για ανιδιοτέλεια, τελικά αποδείχτηκε ή όχι η θέση σου;
Μ.Τ.: Το κέρδος δεν είναι να αποδειχθεί ή όχι. Το κέρδος είναι να δω πώς θα αντιδράσουν οι εμπλεκόμενοι…
Π.Φ.: Και;
Μ.Τ.: Κατά πάσα πιθανότητα το συμφέρον λειτούργησε μόνο ως το μέσο για να βρουν τον εαυτό τους, έναν εαυτό που δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το χρήμα. Συνέβη στον Κωστή, στον Μίλτο, ακόμα και στη Μαρία, η οποία έδειχνε η πιο στυγνή εκμεταλλεύτρια των ευκαιριών που θα της παρουσιαζόντουσαν.
Π.Φ.: Διάβασες το βιβλίο του Καραγάτση;
Μ.Τ.: Ναι, ένα βράδυ που το φάσμα μου περιδιάβαινε τη βιβλιοθήκη, το πήρα στα χέρια μου (τρόπος του λέγειν) και το διάβασα.
Π.Φ.: Πώς σου φάνηκε;
Μ.Τ.: Τι θέλεις τώρα, να επαινέσω τον εαυτό μου. Αφού ξέρεις καλά πως εγώ το έστησα κι ο Καραγάτσης απλώς το μετέτρεψε σε κείμενο.
Π.Φ.: Σε ικανοποιεί το αποτέλεσμα;
Μ.Τ.: Οι κριτικοί το αντιμετώπισαν σαν ένα από τα καλύτερα έργα του. Συνδυάζει αστυνομικό δαιμόνιο και ψυχαναλυτικές προεκτάσεις, δράση και διαλόγους, εύπεπτη γραφή και συνεχείς συγκρούσεις… Παρόλο που με τον Καραγάτση δεν μας συνδέουν πολλά κοινά στοιχεία της τέχνης μας, τον εμπιστεύτηκα πρώτον γιατί δεν είχε εμπλακεί ως τότε και δεύτερον επειδή πιστεύω στο ταλέντο του.
Π.Φ.: Σε ξάφνιασε καθόλου;
Μ.Τ.: Ομολογώ πως δεν περίμενα να το κάνει αυτοαναφορικό· να παρουσιάσει δηλαδή μαζί με την υπόθεση και τη διαδικασία γραφής του. Έγινε πολύ πρωτοποριακό έτσι.
Π.Φ.: Τι θα άλλαζες αν το έγραφες εσύ;
Μ.Τ.: Θα μίκρυνα ορισμένα κεφάλαια με ατελείωτες αναλύσεις (κυρίως οικονομικές)… θα το έκανα πιο σπιντάτο· έτσι δεν το λένε πια σήμερα;
Π.Φ.: Σ’ ευχαριστώ θερμά για την κουβεντούλα.
Μ.Τ.: Εγώ που με ξαναέφερες στη ζωή.
Π.Φ.: Γιατί εγώ είμαι εν ζωή νομίζεις; Χα.χα.χα!
Πατριάρχης Φώτιος

Friday, May 02, 2008

Μ. Καραγάτσης_Το χαμένο νησί

Πρόγραμμα καραγατσικής σκυταλοδρομίας

4.15. Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν
4.19. Η μεγάλη χίμαιρα
4.23. Ο κοτζάμπασης του Καστρόπυργου
4.29. Σέργιος και Βάκχος
5.02. Το χαμένο νησί
5.05: Ολοκληρώνεται η καραγατσική σκυταλοδρομία τη Δευτέρα 5/05/2008 με την ΙΣΤΟΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ πάνω στον «Κίτρινο φάκελλο».


Μ. Καραγάτσης
“Το χαμένο νησί”
Εκδόσεις «Εστία»
Πρώτη δημοσίευση: 1943


Για καιρό είχα την εντύπωση πως πρόκειται για ένα παραγνωρισμένο έργο του Καραγάτση, ενώ άξιζε κάτι παραπάνω. Αποφασίσω, λοιπόν, να το διαβάσω αναζητώντας κάτι περισσότερο από τη φήμη του.
Στην αρχή συλλαμβάνει ο αναγνώστης μια εξαιρετική ιδέα: ένα νησί του Αιγαίου, ονόματι Τήλος (όχι το γνωστό νησί των Δωδεκανήσων) αποκολλάται από το βυθό και ταξιδεύει χωρίς να το καταλάβουν οι κάτοικοί του –θύελλες και απερίγραπτα καιρικά φαινόμενα γαρ- μέχρι τον Ειρηνικό, όπου παραμένει με το όνομα Ταϊλί. Όλα αυτά συμβαίνουν, αφού ένα πλοίο βουλιάζει ανοιχτά της νήσου, με μοναδικό επιζώντα τον υποπλοίαρχο Αβαράτο. Οι συνθήκες του ναυαγίου καλύπτονται από ένα σύννεφο υποψιών για τον ρόλο του Αβαράτου, ενώ η ζωή του στο νησί συνοδεύεται από σκηνές μυστηρίου και ερωτισμού.
Η ιδέα της αποκόλλησης νησιού συναντάται ευρέως στη λογοτεχνία (θυμίζω την πρόσφατη δουλειά του Ζοζέ Σαραμάγκου «Η πέτρινη σχεδία»). Ο Καραγάτσης χειρίζεται έξυπνα το θέμα και γεννά προσδοκίες για το δεύτερο μέρος, όπου ωστόσο έρχεται η πλήρης απογοήτευση. Η συννεφιά των καιρικών φαινομένων ακολουθείται από την αχλή παραισθήσεων, ονείρων και συνειρμικών σκέψεων, η ιστορία χάνει την καθαρότητά της, το αναμενόμενο τέλος συσκοτίζεται από το θολό τοπίο της αοριστίας και της ψευδαίσθησης.
Δυστυχώς, το έργο αυτό έχει μείνει στην αφάνεια επειδή ο Καραγάτσης δεν έφτασε πουθενά τον καλό εαυτό του αλλά πειραματίστηκε με τη λογοτεχνία του φανταστικού, για να προσαράξει στα ρηχά.

Πατριάρχης Φώτιος

Tuesday, April 29, 2008

Καραγάτσης_Σέργιος και Βάκχος

Μ. Καραγάτσης
Σέργιος και Βάκχος
Εκδόσεις «Εστία»
Πρώτη δημοσίευση: 1959


Μυθιστόρημα παραλίας θα μπορούσε κάποιος να πει. Κι αυτό γιατί ακολουθεί τη γραφή του συγγραφέα που τρέχει χωρίς σταματημό, ενισχυμένη με σάτιρα, η οποία σε μερικά σημεία κερδίζει το χαμόγελο του αναγνώστη. Ρουφιέται χάρη στο ρυθμό του, σεργιανίζει τους χαρακτήρες στα σοκάκια της ιστορίας και με απλότητα παρουσιάζει τα δρώμενα υπό το πρίσμα μιας άλλης –κωμικής, όπως την παρουσιάζει ο Καραγάτσης- διάστασης. Μυθιστόρημα διαλείμματος για διασκέδαση, δοκιμή στα σκαλιά της σάτιρας με αιχμηρές πλευρές, χαλαρή δομή γύρω από τα δύο πρόσωπα… Καθόλου προκλητικό (όπως συνηθίζει ο λογοτέχνης), καθόλου σκωπτικό για πραγματικά γεγονότα.
Ας δούμε και την άλλη πλευρά: ανατρεπτικό αφού απαξιώνει ιερά και όσια, γελοιοποιεί σοβαρές καταστάσεις, καρναβαλοποιεί –κατά Μπαχτίν, όπως έδειξε πρόσφατα ο Μπαζούκη στο συνέδριο του Καραγάτση- την εκκλησιαστική σοβαροφάνεια και διακωμωδεί την ιστορία που ταλαντεύεται ανάμεσα στο θαύμα και στο μυστήριο.



Πατριάρχης Φώτιος

Wednesday, April 23, 2008

Μ. Καραγάτσης_Ο κοτζάμπασης του Καστρόπυργου

Μ. Καραγάτσης
"Ο κοτζάμπασης του Καστρόπυργου "
Εκδόσεις «Εστία»
Πρώτη δημοσίευση: 1943


Το πρώτο ίσως αιρετικό ιστορικό μυθιστόρημα που παίρνει αποστάσεις από το ηρωικό πρότυπο. Ο πρωταγωνιστής μέσα στους χρόνους της Επανάστασης του ’21 πηγαίνει με το μέρος των Τούρκων για να σωθεί δείχνοντας τον ευδαιμονιστικό προσανατολισμό της ζωής του. Ο Καραγάτσης στήνει έναν αντιήρωα, για να μεμφθεί τις εγωιστικές τάσεις και τη διχόνοια των Ελλήνων, ενώ δεν λείπουν και οι αριστερές του σκέψεις (παράδοξο για τον δεξιό Καραγάτση;) για την ταξική πάλη μέσα στους κόλπους της επανάστασης.
Ο συγγραφέας έχει χαρακτηριστεί amoral και πολλές φορές απορώ αν αξίζει να προβάλλει κανείς μια τέτοια στάση. Φυσικά δεν μιλάμε να ξαναγυρίσουμε στα εθνικιστικά μελοδραματικά πρότυπα άλλων εποχών, αλλά ξαναδιαβάζουμε την ιστορία για να πούμε έτσι ωμά αλήθειες ή για να προτείνουμε τις δικές μας αηθικιστικές απόψεις; Ο «Κοτζάμπασης» έχει πολλά κενά στον χειρισμό της αφήγησης, αλλά ο Μίχαλος Ρούσης με την αμοραλιστική στάση του τραβάει ολόκληρη την προσοχή και τα φώτα της ερμηνείας. Γενικά πρόκειται για ένα βιβλίο που δεν έχει τραβήξει πολύ την προσοχή της κριτικής, είτε για την αήθικη ιδεολογία του είτε εξαιτίας της χαμηλότερης στάθμης του σε σχέση με τα υπόλοιπα του Καραγάτση.


Πατριάρχης Φώτιος

Saturday, April 19, 2008

Μ. Καραγάτση_Η μεγάλη χίμαιρα

Πρόγραμμα καραγατσικής σκυταλοδρομίας

15.4. Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν
19.4. Η μεγάλη χίμαιρα
23.4. Ο κοτζάμπασης του Καστρόπυργου
29.4. Σέργιος και Βάκχος
02.5. Το χαμένο νησί
05.5. Κίτρινος φάκελλος (ΙΣΤΟΛΕΣΧΗ: ΣΥΖΗΤΗΣΗ)



Μ. Καραγάτσης
“Η μεγάλη χίμαιρα”
Εκδόσεις «Εστία»
Πρώτη δημοσίευση: 1940


“ ‘H Mεγάλη Xίμαιρα’ είναι ένα λεπτομερές ψυχογράφημα. Ο συγγραφέας καταπιάνεται με έναν γυναικείο χαρακτήρα και τον αναλύει συστηματικά. Eίναι η ιστορία της Mαρίνας, μιας νεαρής Γαλλίδας που ερωτεύεται, παντρεύεται και ακολουθεί τον άνδρα της στη Σύρα, στο πατρικό σπίτι της Eπισκοπής. Eκεί ζει κάτω από τον βαρύ, αποδοκιμαστικό ίσκιο της πεθεράς της. Kαθώς η Mαρίνα συνδέει την τύχη της με τα βαπόρια του άνδρα της, κάθε ψυχική της αναταραχή έχει περίεργες συνέπειες πάνω στη ζωή τους. Όταν έρχεται η οικονομική καταστροφή που είναι συνδεδεμένη με την ψυχική φθορά της ηρωίδας, τότε όλα μπαίνουν στον φαύλο κύκλο του έρωτα και του θανάτου.” (από τον ιστότοπο της «Εστίας»)
Κατά τη γνώμη μου, το καλύτερο έργο του Καραγάτση, όχι τόσο χάρη στις αφηγηματικές του αρετές, όσο επειδή θέτει με τραγικό τρόπο και ταυτόχρονα τόσο ανθρώπινο τον προβληματισμό των επιλογών και των συνεπειών τους για κάθε άνθρωπο. Το ιψενικό τρίγωνο φυσικά δεν είναι κάτι νέο, αλλά ο Καραγάτσης το εντάσσει στις δικές του κοσμοαντιλήψεις (κυριαρχία, σεξουαλική ελευθερία κ.λπ.) και παραδόξως το βλέπει σαν ψυχολογική σύγκρουση και εσωτερικό δίλημμα. Γενικά δεν έχει απασχολήσει πολύ την κριτική, ίσως επειδή δεν έχει την πολυπλοκότητα των άλλων του έργων, έστω κι αν παραπέμπει σε αρχαία τραγωδία.
Τραγική ηρωίδα είναι μια αρχαιολάτρης Γαλλίδα που παντρεύεται Έλληνα ναυτικό και έρχεται να ζήσει στην Ελλάδα των ονείρων της, μακριά από τη νορμανδική της γη, για να βρει τον θάνατο, καθώς ποτέ δεν μπόρεσε να συμφιλιώσει τη βόρεια σάρκα της με τον ήλιο της νησιώτικης περηφάνιας (σχόλιο για τη μυθοποίηση του ελληνισμού που στην πράξη φαντάζει κατώτερος των περιστάσεων). Με άνεση στην αφήγηση και με εκρηκτική πληθωρικότητα ο Καραγάτσης αναπαριστάνει λεκτικά την αρχαιοελληνική μυθολογία, τον υπολανθάνοντα ερωτισμό, που κυριαρχεί, τη θάλασσα που κορυφώνει το δράμα στην καταστροφική της κάθαρση.

Πατριάρχης Φώτιος

Tuesday, April 15, 2008

Μ. Καραγάτσης: Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν

Μ. Καραγάτσης
"Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν"
Εκδόσεις «Εστία»
Πρώτη δημοσίευση: 1933


Το πρωτόλειο του συγγραφέα σίγουρα προεξαγγέλλει την πεζογραφική του ιδιοσυγκρασία, αν και δεν έχει ακόμα την ποιότητα των επόμενων. Ένας εξόριστος της Οκτωβριανής επανάστασης –που σημειωτέον τον ξαναβρίσκουμε να μεταπηδά στον «Γιούγκερμαν»- έρχεται στη Θεσσαλία συνεχίζοντας το ποτό, τις ακολασίες και τη θηριωδία των ασιατικών του ενστίκτων. Το έργο αυτό φανερώνει ήδη από την αρχή την αφηγηματική άνεση του Καραγάτση αλλά συνάμα, όπως προείπα, και τα ελαττώματα του πρωτάρη: απουσία τεχνικής στο δέσιμο της πλοκής, διήγηση χωρίς βαθύτερο υπόβαθρο, ελλιπώς ολοκληρωμένος ο πρωταγωνιστικός χαρακτήρας ανάμεσα σε πρόσωπα-σκιάχτρα, που πλαισιώνουν το φόντο· στην ουσία πρόκειται για έναν από τους πολλούς αρνητικούς ήρωες του πεζογράφου, στου οποίου τον χαρακτήρα μελετά το πρότυπο της κυριαρχίας και της σεξουαλικής ορμής. Τα επεισόδια από την άλλη διακρίνονται για τη χαλαρή τους σύνδεση, που δεν αναβαθμίζεται ούτε με την φορτισμένη έκβαση της υπόθεσης. Μερικά στοιχεία προϊδεάζουν τα επόμενα έργα του, αλλά δεν συγκρίνονται με αυτά, και γι’ αυτό δεν συμφωνώ με όσους υποστηρίζουν πως πρόκειται για ένα άρτιο έργο, κάποιοι δε το θεωρούν μάλιστα και το καλύτερό του...

Πατριάρχης Φώτιος

Saturday, April 12, 2008

Χυμός ροδάκινο: Συνέδριο Μ.Καραγάτση

Συνέδριο Μ. Καραγάτση: Ιδεολογία και ποιητική
Μουσείο Μπενάκη
4/5 Απριλίου 2008


Τι ενδιαφέρει το ευρύ κοινό ένα συνέδριο; Έχει καμία ουσία για τον κόσμο έξω από τον στενό κλοιό των ειδικών; Τι μπορεί να συγκρατήσει ένας απλός αναγνώστης του έργου του Μ. Καραγάτση;
Αν το κρίνει κανείς φιλολογικά, θα ξεθάψει ίσως παραγκωνισμένες ερμηνείες του έργου του (καμιά φορά από τη μύγα ξύγκι). Αν το δει κανείς ιστορικά, θα προσπαθήσει να συνδυάσει την εποχή που έζησε (ή/και την εποχή για την οποία έγραφε) με τα εθνικοπολιτικά γεγονότα και να εξαγάγει συμπεράσματα για το πώς έβλεπε τον Μεσοπόλεμο, την Κατοχή, τον Εμφύλιο κ.λπ. Αν το δει κανείς δημοσιογραφικά, θα προσπαθήσει να δει τι (σκανδαλοθηρικό) βγήκε από το συνέδριο, τι για τη ζωή και την ιδεολογία του Καραγάτση θα διαβαστεί, αν το γράψουμε στην εφημερίδα, ή τι από την κρυφή ζωή του συγγραφέα θα αποτελέσει κράχτη για τον μέσο αναγνώστη του έντυπου τύπου. Το τελευταίο έκανε η Μ. Χαρτουλάρη στα σημερινά «Νέα»:
“Αιφνιδιασμός! Ο Μ. Καραγάτσης, ένας από τους δημοφιλέστερους παραμυθάδες που είκοσι χρόνια τώρα κέρδιζε την ολοένα και ευρύτερη αποδοχή της κριτικής, κατεδαφίστηκε μέσα σε δυο μέρες από τους ειδικούς, στο επιστημονικό συνέδριο που συνδιοργάνωσε το Μουσείο Μπενάκη (4-5/4)! Και μάλιστα, μπροστά στην ίδια του την κόρη Μαρίνα, που άκουσε τις λέξεις «ρατσισμός», «χιτλερισμός», «δημαγωγία». Και είδε να συζητιέται επισήμως μήπως η λογοτεχνία του δεν ήταν παρά μια βιτρίνα για την προπαγάνδιση βαθιά αντιδραστικών ιδεών· μήπως ο περίφημος αφηγηματικός οίστρος του και η επινοητική φαντασία του δεν υπηρέτησαν παρά τον κοινωνικό λαϊκισμό... Αν αναλογιστεί κανείς ότι το 2008 κηρύχτηκε από το υπουργείο Πολιτισμού «Έτος Καραγάτση» για την επέτειο των 100 χρόνων από τη γέννησή του (1908-1960), ότι φέτος ήταν η χρονιά της τηλεοπτικής κορύφωσης της υπόθεσης Καραγάτση με τις προσεγμένες μεταφορές του 10 και του Γιούγκερμαν, ότι οι πωλήσεις των μυθιστορημάτων του (Εκδ. Εστία) εκτινάχτηκαν στα ύψη, ότι το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου εγκαινίασε σειρά εκδηλώσεων για την προβολή του κυκλοφορώντας και ένα καλαίσθητο εργοβιογραφικό λεύκωμά του, τότε θα μπορέσει να καταλάβει καλύτερα γιατί αυτό το συνέδριο με θέμα την ιδεολογία και την ποιητική του, έκανε μια πραγματική τομή. Διότι έδωσε το σύνθημα της επαναδιαπραγμάτευσης ενός συγγραφέα που είχε γίνει κατεστημένο.”

Το βάρος πέφτει στα άπλυτα της προσωπικότητάς του, η προσοχή στην ίδια τη ζωή του, έστω και όπως συμπεραίνεται μέσα από τα κείμενά του, το ζουμί που κρατάμε είναι η τυχόν απαξίωση των έργων του λόγω των ιδεών του. Η Χαρτουλάρη κράτησε ό,τι αριστερό αποδεικνύει τη δεξιά πολιτική και φιλοσοφική ιδεολογία του, ό,τι είπαν ιστορικοί και φιλόλογοι που να σχετίζεται με τις κοινωνικές του ιδέες (έστω κι αν καμιά φορά ήταν το 1/100 της ομιλίας του, όπως στην Τζίνα Πολίτη), το συνέδριο καταξιώνεται όχι επειδή είδε τα έργα του συγγραφέα, αλλά επειδή καθαίρεσε από τον θρόνο του το ιδεολογικό απόβρασμα που κουβαλάει.
Γυρίζουμε σε μια εποχή που κρίνουμε τους συγγραφείς ιδεολογικά; Που κρατάμε από το συνέδριο για το έργο του ό,τι αφορά στη ζωή τους; Που βλέπουμε αριστερόστροφα τον δεξιό και χαιρόμαστε που δεν είναι τόσο μεγάλος όσο φαινόταν;
Το συνέδριο άξιζε γιατί ήταν το πρώτο πάνω στο έργο ενός τόσο μεγάλου συγγραφέα· επειδή μίλησαν πολλοί ειδικοί και ξαναδιάβασαν το έργο του κι όχι επειδή ξαναδιάβασαν τη ζωή του· επειδή τέθηκαν ζητήματα προς διερεύνηση· επειδή οι καλές ανακοινώσεις φώτισαν καθολικά τον κόσμο ενός (ή περισσοτέρων) έργων του· επειδή φυσικά εντόπισε τα αρνητικά στοιχεία του μυθιστορηματικού (διηγηματικού, θεατρικού κλπ.) κόσμου, όπως τα συναντάει μέσα στις γραμμές (ή και ανάμεσα) των κειμένων του· επειδή δεν προσέφυγε στην αγιοποίηση (ως συνήθως) του λογοτέχνη, αλλά ούτε και στη δαιμονοποίησή του· επειδή δημιούργησε συζητήσεις, σαν αυτή εδώ, και δεν κοίμισε (όχι πάντα) το ακροατήριο.
Η αποτυχία (ίσως και σκόπιμα) ήλθε στη συζήτηση των συγγραφέων, γεγονός που επιβεβαιώνει τη ρήση «καλύτερα να τους διαβάζεις, παρά να τους ακούς». Ο Κουμανταρέας μίλησε με ύφος εκατό καρδιναλίων και ο Χωμενίδης πρόβαλε το εγώ του πάνω από τον Καραγάτση (άκουσον άκουσον είπε: το χρήμα και το σεξ, όπως επισημαίνει ο Καραγάτσης, κυβερνούν τον κόσμο. Όποιος δεν το βλέπει είναι τυφλός. Δηλαδή, εξηγώ εγώ, όποιος δεν βλέπει τον κόσμο με τον τρόπο που τον βλέπω εγώ, είναι το λιγότερο αφελής…). Δεν συζητώ που οι πιο θρασείς πρόσβαλλαν τους πιο μετριοπαθείς. Ο διάλογος συγγραφέων γίνεται τελικά μόνο και μόνο για τον τζερτζελέ που ξεσηκώνει…
Κλείνω: ένα καλό συνέδριο στέλνει τον κόσμο στο βιβλιοπωλείο να διαβάσει κείμενα που δεν τον έχουν απασχολήσει ως τώρα· στέλνει το ακροατήριο στο σπίτι να ξαναδιαβάσουν κείμενα που είχαν παλιότερα διαβαστεί αλλά τώρα εξετάζονται στο πρίσμα όσων ακούστηκαν· στέλνει τον κόσμο στις καφετερίες και στα ζαχαροπλαστεία να συζητήσουν όσα άκουσε· στέλνει τους ειδικούς στα κιτάπια τους να συμφωνήσουν ή να διαφωνήσουν με όσα έμαθαν· φυσικά δεν στέλνει τους συγγενείς στο σπίτι τους φουσκωμένα παγώνια από τους επαίνους που άκουσαν για τον νεκρό πρόγονό τους· εντέλει, στέλνει στις επόμενες γενιές το έργο καλύτερα αξιολογημένο, πραγματευμένο, αντικειμενικότερα κοιταγμένο…
Το Βιβλιοκαφέ έχει ήδη ξεκινήσει συζήτηση για τον «Κίτρινο φάκελο». Αντί για τις 20.4.2008, που είχε προγραμματιστεί, η Ιστολέσχη Ανάγνωσης μεταφέρεται για τη Δευτέρα 5 Μαΐου, επειδή μερικοί –όπως μου δήλωσαν- θα λείπουν διακοπές. Από σήμερα και μέχρι εκείνη τη μέρα θα αναρτώνται εκτιμήσεις για τα έργα του Καραγάτση, οι οποίες θα ολοκληρωθούν με τον “Κίτρινο φάκελο”.


Πατριάρχης Φώτιος

Tuesday, April 08, 2008

Γαλλικός χωρίς γάλα: Ελένα Μαριένσκε

Ελένα Μαριένσκε
Το φαινόμενο Ρέζους
μετφ. Εύη Βαγγελάτου
εκδόσεις Ελληνικά γράμματα


Δε θέλω να σταθώ ιδιαίτερα στο βιβλίο, αλλά σε ένα θέμα που εισάγεται και με αυτό και με άλλα.
Πρώτα όμως το ίδιο το κείμενο: ένα γηροκομείο με «ετοιμοθάνατους» γέρους ξαναβρίσκει τη χαμένη ζωντάνια και όρεξη για ζωή, όταν φτάνει εκεί ένα μπονόμπο (είδος πιθήκου) ονόματι Ρέζους. Η σεξουαλική του ενεργητικότητα μεταφέρεται και στους ηλικιωμένους ενοίκους του οίκου ευγηρίας, οι οποίοι ξεπερνούν αναστολές και ξεχύνονται κυριολεκτικά σε όργια απόλαυσης. Η γραφή στηρίζεται σε μια πολυεστιακή αφήγηση, όπου ακούγονται οι εντυπώσεις από 5-6 διαφορετικούς ομιλητές. Στην αρχή καθώς και στο μεγαλύτερο μέρος η αφήγηση είναι στατική και ο αναγνώστης κουράζεται (πολλές σκέψεις, πολλά σχόλια, πολλά στάσιμα). Η τελευταία αφήγηση που είναι και η πιο κατατοπιστική ολοκληρώνει θετικά το εγχείρημα.
Το θέμα στο οποίο με ενέβαλλε το μυθιστόρημα είναι αν η τέχνη συγκεκριμένα και η επιθυμία για ζωή γενικότερα μπορεί να προβαίνει σε κάθε είδους μέσο για να το πετύχει. Φυσικά ξέρω ότι η σύγχρονη αναγνωστική άποψη εξαιρεί την ηθική από το καλλιτέχνημα, αλλά δεν ξέρω πόσο μπορούμε ακόμα να συνεχίσουμε να θεωρούμε καλό μόνο ό,τι πληροί αισθητικούς και μορφολογικούς κανόνες. Ο πανσεξουαλισμός που προβάλλεται από την Μαριένσκε έχει αγαθές προθέσεις: να πείσει ότι η σεξουαλική ζωή είναι υγεία και αναζωογόνηση. Αλλά λεσβιακές, πανηδονιστικές και κυρίως κτηνοβατικές πρακτικές δεν μπορούν να περάσουν ως ο φυσικός τρόπος αναγέννησης ημιθανών ψυχισμών.
Γενικότερα, πρέπει η τέχνη να είναι προκλητική για να ξαναθέσει τα μεγάλα ερωτήματα της ζωής; Πρέπει ο καλλιτέχνης να φλερτάρει με την πορνογραφία (όχι στις εικόνες όσο στη στάση απέναντι στη ζωή) για να ξεσκουριάσει το μέταλλο της ψυχής του αναγνώστη; Είναι και η ηθική μια μορφή ιδεολογίας που αξίζει να σταθμιστεί όταν αναφερόμαστε σε ένα βιβλίο; Μπορεί κανείς να σταθεί στις καινοτομίες και να προσπεράσει σαν φυσιολογικό καθετί που προκαλεί και τεντώνει τα όρια; Φυσικά καταλαβαίνω όποιον μου πει ότι η τέχνη είναι ακριβώς η υπέρβαση των ορίων, είναι η ανεξέλεγκτη ελευθερία που ξεσηκώνει. Μέσα μου ωστόσο ακόμα αντιδρώ, όταν γκρεμίζουμε τα όρια για να βρεθούμε σε ένα ηθικό και ιδεολογικό χάος, αίρουμε τα δεσμά της καθεστηκυίας νοοτροπίας για να δώσουμε άλλοθι στις δικές μας επιλογές.
Το θέμα είναι μεγάλο και θα τίθεται κάθε φορά που στα χέρια μου πέφτει ένα “καλό” βιβλίο με ανατρεπτικές και προκλητικές απόψεις (“Το φαινόμενο Ρέζους”, πέρα από αυτήν τη σοβαρή ένσταση, δεν με ενθουσίασε με τον τρόπο γραφής, αλλά μάλλον με κούρασε). Απαντήσεις στον προβληματιζόμενο εαυτό μου θα δίνονται για κάθε βιβλίο ξεχωριστά κι αυτό ίσως είναι η απόλαυση της λογοτεχνίας: το συνεχώς καινούργιο που δίνει απαντήσεις σε πανάρχαια ερωτήματα.
Πατριάρχης Φώτιος

Thursday, April 03, 2008

Χυμός μανταρίνι.κριτικοί-συγγραφείς

Τι ζητούν οι κριτικοί

Μόλις κυκλοφόρησε το μυθιστόρημα του Δ. Κούρτοβικ “Τι ζητούν οι βάρβαροι”. Ο Κούρτοβικ είναι, απ’ όσο γνωρίζω, ο μόνος ενεργός κριτικός (από τους βασικούς) που διατελεί και συγγραφέας. Με το δεδομένο ότι το βιβλίο ακόμα δεν το έχω διαβάσει, αναρωτιέμαι προκαταρκτικά το εξής: τι στάση θα τηρήσουν οι υπόλοιποι κριτικοί απέναντι στο έργο του συναδέλφου τους;
8 Σενάρια Αναγνωστικής Φαντασίας!
Αν το βιβλίο είναι καλό, τότε:
1. το επαινούν έχοντας τη συνείδησή τους ήσυχη ότι δεν έκαναν καμία αβαρία
2. άλλοι το επιδοκιμάζουν κατά βούληση κι άλλοι όχι, όπως θα έκαναν και σε άλλων συγγραφέων έργα.

Αν το βιβλίο είναι κακό, μέτριο, με ελλείψεις, με μειονεκτήματα, αδιάφορο, άοσμο, βαρετό ή οτιδήποτε άλλο παρόμοιο, τότε:
3. το επαινούν από συναδελφική αλληλεγγύη
4. το επαινούν διακριτικά, για να μην φανούν αν-αλληλέγγυοι αλλά και να μην εκτεθούν με πομπώδεις διθυράμβους
5. τηρούν ίσες αποστάσεις επισημαίνοντας τα θετικά και τα αρνητικά του σημεία
6. δεν εκτίθενται με σχόλια, αλλά γράφουν μια διεκπεραιωτική περιγραφική κριτική (συχνό φαινόμενο)
7. δεν εκτίθενται καθόλου (η σιωπή πάντως είναι ομιλούσα)
8. το κατακρίνουν, όπως θα έκαναν και σε κάθε άλλο μυθιστόρημα
9. άλλοι το προσεγγίζουν διαλλακτικά κι άλλοι το θάβουν βάσει των προσωπικών τους σχέσεων με τον Κούρτοβικ.
Αυτό ως υπόθεση έρευνας. Θα παρακολουθώ τι συμβαίνει και θα σας ενημερώσω πάλι.
Πατριάρχης Φώτιος

Monday, March 31, 2008

Dimello: Κώστας Κατσουλάρης

Κώστας Κατσουλάρης, “Μικρός δακτύλιος”

Η συλλογή αυτή μού γεννά για άλλη μία φορά το εξής ζήτημα: πώς κρίνεται μια συλλογή διηγημάτων; Γιατί, ενώ σε ένα μυθιστόρημα, ο αναγνώστης έχει ολοκληρωμένη εικόνα και άποψη, στα διηγήματα αναφύεται –τουλάχιστον σε μένα- μια φευγαλέα εντύπωση, η οποία αλλάζει από διήγημα σε διήγημα. Το πρόβλημα τίθεται ίσως επειδή κάθε κείμενο έχει τη δική του δυναμική, άλλο καλύτερο κι άλλο χειρότερο, χωρίς να μπορώ πάντα να σχηματίσω μια ενιαία άποψη, ικανή να με κάνει να απογοητευτώ ή να αναπηδήσω από ευχάριστο ξάφνιασμα.
Το ζήτημα θα λυνόταν αν τα διηγήματα είχαν έναν κοινό παρονομαστή, πάνω στον οποίο θα ζυγιζόταν και η ποιότητά τους. Αυτό συμβαίνει στον “Μικρό δακτύλιο”, όπου κέντρο είναι η Αθήνα και μάλιστα γύρω από τον Λυκαβηττό, ο οποίος προβάλλεται ως ο σύγχρονος ομφαλός της ελληνικής πρωτεύουσας. Ομολογώ ότι μου άρεσε η ιδέα (είναι του Βαγενά), αφού μπορούμε να αντιδιαστείλουμε την Ακρόπολη με το αρχαίο κλέος και τον Λυκαβηττό με τη σύγχρονη ζωή που συντηρεί. “Η πόλη δεν είναι μόνο ο καταγωγικός τόπος της μνήμης, αλλά και ο ενεργός κοινωνικός χώρος, στον οποίο οι ήρωες διαγράφουν αυτοματικές, σπειροειδείς τροχιές, με επίκεντρο τη φαλλική απόληξη του λόφου του Λυκαβηττού.” (Μ. Μοίρα, Η Αυγή, 18.1.2008). Δεν ξέρω ωστόσο αν το κέντρο της Αθήνας είναι ο Λυκαβηττός κι όχι π.χ. το Σύνταγμα ή κάτι άλλο. Ή δεν ξέρω αν αυτό το κέντρο λειτούργησε κεντρομόλα ή φυγόκεντρα: “μια προσέγγιση έκκεντρη, δοκιμαστική και αποσπασματική, που δεν μπορεί παρά να βάλει στην άκρη τα μεγάλα πλάνα, τις εξαντλητικές περιγραφές και τις μακρές, διεξοδικές αφηγήσεις προκειμένου να εγκαταστήσει στη θέση τους το υποκειμενικό και συγκεχυμένο βλέμμα, το τυχαίο και το απρογραμμάτιστο στιγμιότυπο ή την απρόβλεπτη διακοπή και κατάργηση της οποιασδήποτε συνέχειας.” (Β. Χατζηβασιλείου, Ελευθεροτυπία, 25.1.2008)
Ακόμα όμως το πρόβλημα δεν λύθηκε. Ένα δυο διηγήματα (θυμάμαι καλά αυτό με τον σωσία του Κωνσταντίνου Τζούμα που πραγματεύεται το θέμα της ταυτότητας και της ετερότητας) άφησαν πιο έντονες εντυπώσεις. Τα άλλα τα ξέχασα γρήγορα, χωρίς να μπορώ να πω ότι με αποθάρρυνε η γραφή τους, αλλά ούτε και με ενθουσίασε κιόλας. Τα διηγήματα κινούνται στα όρια ενός ευδαιμονισμού που ταυτόχρονα ωθεί αλλά και αδρανοποιεί. Οι σύγχρονοι Αθηναίοι είναι πολύ ατομοκεντρικοί, ενώ τα κοινωνικά θέματα αποτελούν απλώς δορυφόρους του είναι τους. “Η επίφαση της ευζωΐας να χωλαίνει ανυπόφορα πίσω από άκεφα παραληρήματα καταναλωτισμού, ενώ το όχημα του βίου κινείται πεισματικά προς μία κατεύθυνση, από μια επίμονη αδράνεια.” (Μ. Μοίρα, Η Αυγή, 18.1.2008).
Η Τ. Δημητρούλια (Η Καθημερινή, 24.2.2008) εκφράζει εύλογα την απορία της: “Προσωπικά, δεν διακρίνω καν την πρόθεση [που θα έπρεπε να εμπεριέχεται στα διηγήματα]: η νέα Αθήνα είναι η Αθήνα του Λυκαβηττού και του «Φίλιον», εντέλει, με ολίγη από αλλοτρίωση και μοναξιά των σχηματοποιημένων προσώπων-τύπων που την κατοικούν; … Οι ιστορίες του Κατσουλάρη είναι παλιές λόγω της κοινοτοπίας της πραγμάτευσης και του ύφους τους και μαρτυρούν τη δυσκολία αυτή που ταλανίζει πολλούς νεότερους συγγραφείς μας: ποντάρουν στον σχεδιασμό και τις διακηρύξεις και όχι στην πραγμάτωση, στο περικείμενο μάλλον παρά στην αναπαράσταση, στο κείμενο καθαυτό.”
Στάθηκα σε όσα αρνητικά εντόπισα εγώ και τα είπαν άλλοι, όχι γιατί η συλλογή στερείται μιας άποψης και μιας τεχνικής (κυρίως στην ταχύτητα που δίνεται και στην εναλλαγή αφήγησης, περιγραφής και διαλόγων), γιατί η εντύπωση που μου έμεινε κλείνοντας το βιβλίο μόλις προχθές δεν διήρκεσε πολύ. Ο Κατσουλάρης εντέλει δεν έκανε ούτε τώρα το μεγάλο βήμα, ίσως δεν έκανε το βήμα που περιμένω χρόνια τώρα (με κάποιες αναλαμπές). Είναι ένα σταθερό όνομα στον χώρο, αλλά μάλλον αυτή τη στιγμή λογίζεται ως ο άνθρωπος με τις καλές σκέψεις, τις θεωρητικές ιδέες και τις πολλές μεταφράσεις, παρά ως ο συγγραφέας που υψώνει τη γενιά του και τη λογοτεχνία μας.

Πατριάρχης Φώτιος

Saturday, March 29, 2008

Ιστολέσχη ανάγνωσης: Επιλογή

Ιστολέσχη ανάγνωσης ΙΙ: Καραγάτσης


Μετά από μια εβδομάδα προτάσεων μπορώ να παρουσιάσω τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας των θαμώνων του ΒΙΒΛΙΟΚΑΦΕ με τη σειρά που εμφανίστηκαν:

“Κίτρινος φάκελλος” (zizugataki, akamas, vassia, Γιώργος Χρηστινίδης)
“Μυθιστόρημα των τεσσάρων” (zizugataki, Σπύρος Κουτσογιάννης)
“Συνταγματάρχης Λιάπκιν” (akamas)
“10” (nautilus)
“Χαμένο νησί” (Πατριάρχης Φώτιος, κοπρόγατα, zizugataki)
“Ιστορίες Αμαρτίας και Αγιοσύνης” (Sue)
“Ο Κοτζάμπασης του Καστρόπυργου” (Κυριακή)
“Σέργιος και Βάκχος” (anagnostria)

Επομένως, με ψήφους 4 εκλέγεται προς ανάγνωση ο “Κίτρινος φάκελλος”, ένα έργο νεωτεριστικό και προκλητικό ομού. Η συζήτηση έχει οριστεί για την Κυριακή 20 Απριλίου (εκτός αν κάποιοι θα λείπουν για Πάσχα, οπότε το βλέπουμε).
Αντιγράφω από την ιστοσελίδα της Εστίας:
“Ένα μεγάλο μυθιστόρημα στη γραμμή της γνησιότερης παράδοσης του είδους, όπου το ενδιαφέρον της πλοκής συναγωνίζεται το ενδιαφέρον της κοινωνικής και της ατομικής ψυχογραφικής παρατήρησης. Oι δραματικές συγκρούσεις στο εσωτερικό μιας ομάδας ανθρώπων, όπου το συμφέρον καταργεί κάθε αίσθημα αλτρουϊσμού διογκώνοντας στο έπακρο τα νοσηρά πάθη. O κεντρικός ήρωας, ο λογοτέχνης και δικηγόρος Mάνος Tασάκος, ο δυναμικός κατακτητής, ο ηθικά αδιάφορος, ο σκληρός πειραματιστής του ανθρώπινου πάθους, αλλά και ο νοήμων, ο ιδιοφυής, ο ευαίσθητος και συγκλονιστικά ανθρώπινος, θα μείνει στη λογοτεχνία μας ολοζώντανος τύπος αυθύπαρκτος, απ’ τις μορφές εκείνες που συνεχίζουν αυτόνομη και αυτοτελή τη ζωή τους και έξω από τις σελίδες όπου τις πρωτόστησε ο δημιουργός τους.”

Πατριάρχης Φώτιος

Friday, March 21, 2008

Ιστολέσχη Ανάγνωσης ΙΙ

Ιστολέσχη ανάγνωσης ΙΙ: Καραγάτσης

Η πρώτη Ιστολέσχη ανάγνωσης έθεσε σε συζήτηση το βιβλίο του Ζυλιέν Γκρακ “Μπαλκόνι στο δάσος”. Ξεκινώ πάλι νέα προσπάθεια, με στόχο να μαζευτούμε περισσότεροι και να συζητήσουμε, όπως και στην πρώτη απόπειρα, γόνιμα και διαλεκτικά τις απόψεις και εντυπώσεις μας.
Α. Είχα υποσχεθεί ότι θα λάβω υπόψη μου δύο προτάσεις που είχαν πέσει τότε στο τραπέζι να συζητήσουμε ένα έργο του Καραγάτση.
Β. Εφόσον είναι η επέτειος φέτος των 100 χρόνων από τη γέννησή του, θέτω τα έργα του σε λίστα, ώστε οι θαμώνες του Βιβλιοκαφέ να επιλέξουν ποιο θα είναι αυτό που θα συζητηθεί:
-“Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν”, 1933
-“Γιούγκερμαν”, 1938 και “Τα στερνά του Γιούγκερμαν”, 1941
-“Λειτουργία σε λα ύφεσις”, 1943
-“Νυχτερινή ιστορία”, 1943
-“Το χαμένο νησί”, 1943
-“Ο κοτζάμπασης του Καστρόπυργου”, 1944
-“Ο μεγάλος ύπνος”, 1946
-“Αίμα χαμένο και κερδισμένο”, 1947
-“Τα στερνά του Μίχαλου”, 1949
-“Άμρι α Μούγκου (Στο χέρι του Θεού)”, 1954
-“Ο θάνατος κι ο Θόδωρος”, 1954
-“Ο κίτρινος φάκελος” (Α΄και Β΄), 1956
-“Το μυθιστόρημα των Τεσσάρων”, μαζί με τους Ηλ. Βενέζη, Αγγ. Τερζάκη και Στ. Μυριβήλη, 1958
-“Σέργιος και Βάκχος” (Α΄και Β΄), 1959 και “Η θαυμαστή ιστορία των αγίων Σέργιου και Βάκχου”, 1973
-“Το 10” (ημιτελές), 1964

Όλα είναι, αν δεν κάνω λάθος, εκδεδομένα από τις εκδόσεις Εστία.
Γ. Περιμένω τις ψήφους σας μέχρι ας πούμε την Παρασκευή 28 Μαρτίου, οι οποίες και θα δημοσιεύονται. Θα πρότεινα να εξαιρεθούν ο “Γιούγκερμαν” και το “10”, γιατί τα σήριαλ που γυρίστηκαν βάσει αυτών θα επηρεάσουν τις εκτιμήσεις μας κι έτσι θα αλλοιωθεί η αμιγώς αναγνωστική ανταπόκρισή μας.
Δ. Το Σάββατο 29 Μαρτίου ορίζεται το βιβλίο και θέτουμε μια προθεσμία ας πούμε 20 ημέρες, για να το διαβάσουν όλοι όσοι θέλουν. Τέλος προθεσμίας η Κυριακή 20 Απριλίου, οπότε και θα ξεκινήσει η κατάθεση σχολίων πάνω στα οποία μπορεί να διεξαχθεί ο διάλογος.

Καλή ανάγνωση
Πατριάρχης Φώτιος

Tuesday, March 18, 2008

Espresso με Kahlua: Μίλαν Κούντερα

Μίλαν Κούντερα, “Κωμικοί έρωτες”


Πρόκειται για διηγήματα που εκδόθηκαν λίγο μετά από το πρωτόλειό του, το "Αστείο" (1967), αλλά που ουσιαστικά γράφονταν παράλληλα με αυτό. Και μετά από πολλά διαβάσματα πάνω στο έργο του Κούντερα, συνειδητοποιώ ότι ο πρώιμος Κούντερα είναι ίσως καλύτερος από τον όψιμο (και φυσικά δεν αναφέρομαι στα γαλλικά του κείμενα που είναι πολύ χειρότερα).
Στους “Κωμικούς έρωτες” έχουμε τα κλασικά κουντερικά θέματα, που ξεκινούν από τη γυναικοθηρία και καταλήγουν στον μισογυνισμό. Πολλές φορές αυτές του οι εμμονές ενοχλούν και προβάλλουν ένα κλίμα ευδαιμονισμού και εύκολης σεξουαλικής ζωής. Ο χειρισμός όμως των ιστοριών του πηγαίνει, ευτυχώς, και βαθύτερα.
Ο συγγραφέας “δεν έχει βρει μόνο τα θέματά του, προαναγγέλλοντας έτσι τα κατοπινά μυθιστορήματά του, αλλά και τα εκφραστικά του μέσα, το ύφος του, πλήρως διαμορφωμένο ήδη” (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου). Οι έρωτες των 7 διηγημάτων του στηρίζονται εν πολλοίς στο ψέμμα, το οποίο οδηγεί τους ήρωες στην αποτυχία, αφού στηρίζονται σε μια υποκριτική κυνική ελευθερία. Κανείς δεν είναι πραγματικά ελεύθερος μέσα στην προσπάθειά του να υποδυθεί τον ρόλο του. Η ψυχολογική εμβάθυνση, που άλλοτε δίνεται με την απλότητα της γραφής κι άλλοτε με τον γνωστό δοκιμιακό στοχασμό του Κούντερα, προχωρά πέρα από τις εξωτερικές πράξεις και φτάνει ως τα κίνητρα των ανθρώπινων ενεργειών. Οι καθημερινές εμπειρίες μπορούν να εξελιχθούν αρκετά απρόσμενα σε καταστάσεις που προβληματίζουν για τον έρωτα, την ελευθερία, τον πόθο, την απόρριψη, τις κοινωνικές συμβάσεις.
Το κορυφαίο, κατά τη γνώμη μου, διήγημα είναι το τελευταίο με τίτλο «Ο Έντουαρντ και ο Θεός»: ο ήρωας είναι άθεος, αλλά ερωτεύεται μια θρησκευόμενη νέα και, για να τη ρίξει στο κρεβάτι, υποκρίνεται τον θρήσκο. Αυτό του προκαλεί προβλήματα με τη δουλειά του, αφού σε μια άθεη κομμουνιστική Τσεχία η πίστη είναι αντιλαϊκή στάση. Εντέλει χωρίς να είναι θρήσκος υπερασπίζεται στην προϊσταμένη του τον Θεό και χωρίς να έχει αντίθεες απόψεις, ιδεολογικά στηριγμένες, προσπαθεί να κάμψει την αντίσταση της κοπέλας, με την οποία είναι ερωτευμένος, για να κοιμηθεί μαζί της. Το αποτέλεσμα δεν είναι κωμικό· έχει κάτι από την καθημερινή τραγικότητα, που ταλαντεύεται ανάμεσα στον κοινωνικό μας ρόλο και στο βαθύτερο είναι μας.



Πατριάρχης Φώτιος

Sunday, March 16, 2008

Σφηνάκια-ειδήσεις και ποίηση

Εκδηλώσεις, ανακοινώσεις, σημεία συνάντησης
Πλησιάζει η παγκόσμια ημέρα ποίησης και όλοι ετοιμάζονται να τη θυμηθούν και πάλι· κάτι σαν την μητέρα: γιορτάζει μόνο μια φορά τον χρόνο και όλο τον υπόλοιπο σταυρώνεται όρθια.
Μερικές εκδηλώσεις που έχουν προεξαγγελθεί για τις προσεχείς ημέρες:

[Ι]
ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ Ελάτε όλοι να γιορτάσουμε μαζί τη Δευτέρα 17 Μαρτίου 2008 , ώρα 20.00 στην Αίθουσα Λόγου της Στοάς του Βιβλίου (Αρσάκειο Μέγαρο, Πεσμαζόγλου 5). Με την παρουσία σας θα ενισχύσετε το POETICANET

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
Η Στοά του Βιβλίου και το PoeticaNet γιορτάζουν την Ημέρα της Ποίησης και σας προσκαλούν στο 35ο Ποιητικό Βήμα σε έναν αντιποιητικό κόσμο
stoabibliou@poeticanet.gr η ποίηση στον αιώνα της πληροφορίας
Θα εισαγάγουν/ανιχνεύσουν το θέμα:
Δημήτρης Δημηρούλης καθηγητής του Τμήματος Επικοινωνίας & Μ.Μ.Ε. στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, συγγραφέας,
Ελισάβετ Αρσενίου επίκουρη καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου, ποιήτρια
Το κοινό θα αποσπάσει πληροφορίες από τα ποιήματα των: Βασίλη Αμανατίδη, Κλεοπάτρα Λυμπέρη, Παυλίνα Παμπούδη, Γιάννη Στίγκα, ενώ το hip hop συγκρότημα ENEMY Θα παρουσιάσει τραγούδια από τον καινούργιο του δίσκο και θα συγκρουστεί live με ζωντανά ποιήματα
Συμμετέχουν: ο Δημοσθένης Αγραφιώτης ποιητής, καλλιτέχνης διαμέσων, και η Αμερικανίδα ποιήτρια Heather Raikes η οποία θα μιλήσει για τη δουλειά της από video, που γυρίστηκε ειδικά για την εκδήλωση αυτή.
Συντονιστής Ιωσήφ Βεντούρας, ποιητής

[ΙΙ]

Tο βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ και οι εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης σας προσκαλούν στην παρουσίαση της ανθολογίας Η EΛΛΗΝΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ(επιμέλεια – ανθολόγηση: Ευριπίδης Γαραντούδης)
τη Δευτέρα, 17 Μαρτίου 2008,στις 8:15 μ.μ.,στο βιβλιοπωλείο ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΚΦΡΑΣΗ (Δημάρχου Ι. Ανδρεαδάκη 49, πρώην Πεσ. Μαχητών, Λιβαδειά).
Για το βιβλίο θα μιλήσει ο Ευριπίδης Γαραντούδης.

[ΙΙΙ]

ΒΡΑΔΙΑ ΠΟΙΗΣΗΣ ΣΤΟΝ ΠΟΛΥΧΩΡΟ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης 2008και την έκδοση του βιβλίου "Η ελληνική ποίηση του 20ού αιώνα" σε επιμέλεια - ανθολόγηση του Ευριπίδη Γαραντούδη, ο ΠΟΛΥΧΩΡΟΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ (Ιπποκράτους 118, Αθήνα) σας προσκαλεί σε μια γιορτή ποίησης, στην οποία εσείς και σπουδαίοι σύγχρονοι έλληνες ποιητές θα διαβάσετε τα αγαπημένα σας ποιήματα.
Συμμετέχουν οι ποιητές: Γιώτα Αργυροπούλου, Αλέξανδρος Αρδαβάνης, Γιάννης Δάλλας, Μάνος Ελευθερίου, Βασίλειος Ζούβιας, Ρούλα Κακλαμανάκη, Στάθης Κουτσούνης, Μαρία Κυρτζάκη, Δήμητρα Κωτούλα, Τζένη Μαστοράκη, Νίνος Φένεκ Μικελίδης, Μάριος Μιχαηλίδης, Τίτος Πατρίκιος, Μανόλης Πολέντας, Μανόλης Πρατικάκης, Μαριλένα Πρωίμου, Σταύρος Σταυρόπουλος, Θανάσης Χατζόπουλος.
Διαλέξτε, λοιπόν, το αγαπημένο σας ποίημα και ελάτε να το διαβάσετε στην παρέα μας την Τρίτη, 18 Μαρτίου 2008, στις 8:00 το βράδυ.

Δηλώσεις συμμετοχής στο e-mail:
polychoros1@metaixmio.gr ή στο fax: 211 3003562, με την ένδειξη «Βραδιά Ποίησης» και τα εξής στοιχεία:
· Ονοματεπώνυμο, διεύθυνση, τηλέφωνο, e-mail
· Τον τίτλο του ποιήματος που θα διαβάσετε, τον ποιητή και τον αριθμό των λέξεων του ποιήματος

[IV]

Eταρεία Συγγραφέων περιοδικό (δε)κατα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΟΙΗΣΗΣ και

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΑΣΙΝΟΥ ΤΕΥΧΟΥΣ του περιδοκού (δε)κατα

Η φετινή Ημέρα Ποίησης θα είναι μια Βραδιά αφιερωμένη στη φύση και το περιβάλλον. Tην οργανώνουν το Γαλλικό Ινστιτούτο, η Εταιρεία Συγγραφέων και το περιοδικό (δε)κατα . Περί τους 30 ποιητές θα διαβάσουν ποιήματά τους σχετικά με τη φύση και το περιβάλλον την Παρασκευή, 21 Μαρτίου 2008, στο Γαλλικό Ινστιτούτο, Σίνα 31, στις 7:30 μ.μ. Θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ του Άγγελου Παπαστεφάνου Στενά του Νέστου, ενώ στο πιάνο ο Αστέρης Παπασταματάκης θα παίξει κομμάτια τζαζ.
Το ΠΡΑΣΙΝΟ ΤΕΥΧΟΣ (13ο, Άνοιξη 2008), που θα παρουσιαστεί την ίδια βραδιά, είναι το πάντρεμα λογοτεχνίας, επιστήμης, δημοσιογραφίας και ακτιβισμού. Εστιάζει στο περιβάλλον, στο φαινόμενο του θερμοκηπίου και σε άλλα θέματα που προκύπτουν από το αίτημα προστασίας του πλανήτη μας σε παγκόσμια και τοπική κλίμακα, με έρευνες, δοκίμια, άρθρα, διηγήματα, ταξιδιογραφήματα, ποιήματα, σχόλια, και κριτικές βιβλίου.


[V]

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Αγαπητοί φίλοι,

Ελάτε το τριήμερο
Παρασκευή 4 - Σάββατο 5 - Κυριακή 6 ΑΠΡΙΛΙΟΥ στο DASEIN PHILOSΟPHY CAFE
για να γνωρίσετε 3 νέους συγγραφείς από τη Ρωσία, την Ουγγαρία και το Ισραήλ,
και να πάρετε μαζί μας μια "γεύση" από τη λογοτεχνία τους.

Παρασκευή 4 Απριλίου, στις 11.00 πμ
θα σας περιμένουμε μαζί με τους 3 συγγραφείς στο DASEIN (Σολωμού 12 - Πλατεία Εξαρχείων)
για μια άτυπη συνέντευξη τύπου και πρωινό καφέ.

Πληροφορίες και πρόγραμμα εδώ
http://athens-international-literary-fest.blogspot.com/

Οργάνωση: Χρήστος Χρυσόπουλος

Διά την αντιγραφή
Πατριάρχης Φώτιος

Wednesday, March 12, 2008

Crunch coffee: Μιχάλης Μακρόπουλος

Μιχάλης Μακρόπουλος, “Η άδεια καρέκλα”

Κάθομαι να γράψω για ένα βιβλίο που το πρωτοπήρα στα χέρια μου με προσδοκίες και λόγω της κριτικής του Χατζηβασιλείου (Ελευθεροτυπία, 23.11.2007) και λόγω παλαιότερων καλών ακουσμάτων για τη γραφή του συγγραφέα. Και τώρα γράφω με μια αίσθηση όχι της άδειας καρέκλας αλλά του άδειου πουκάμισου… Μια νουβέλα και πολλά διηγήματα της καθημερινότητας, που δεν με άφησαν ούτε μια στιγμή να αναθαρρήσω. Υπόθεση συνήθως ουδέτερη, χωρίς εξάρσεις και κορυφώσεις, χωρίς τον αναμενόμενο σπασμό που ένα διήγημα οφείλει να διαθέτει στην απλότητα της πλοκής και πυκνότητα της ιστορίας. Ύφος άχρωμο, συχνά απλοϊκό, απλό όπως θα ήθελε ο ίδιος –βλέπε το ομώνυμο πεζογράφημα-, τόσο απλοϊκό που δεν ξεφεύγει από το ρηχό και ανούσιο. Δυστυχώς, το διάβασα –ευτυχώς δεν με καθυστερούσε ιδιαίτερα- και ομολογώ ότι πολλές φορές σκέφτηκα να το παρατήσω.
Μερικές μέρες μετά το τέλος της ανάγνωσης και δεν θυμάμαι πολλά πράγματα από τα διηγήματα. Είναι τόσο καθημερινά και ως εντύπωση αν-ούσια, που στη συνείδησή μου δεν έμεινε παρά η αίσθηση της ά-στοχης περιπλάνησης σε μια πόλη που δεν είναι καθόλου φιλόξενη για τους ήρωες.
Πατριάρχης Φώτιος

Sunday, March 09, 2008

Γαλλικός καφές με γάλα: Paul Desalmand

Paul Desalmand, “Ένα βιβλίο για πέταμα”

Μετά από το γαλλικό βιβλίο του Ζυλιέν Γκρακ που απασχόλησε την 1η Ιστολέσχη ανάγνωσης, επανέρχομαι πάλι με ένα άλλο γαλλικό, άλλου ύφους και άλλου βεληνεκούς. Για την Ιστολέσχη θα δεχόμουν ευχαρίστως τα σχόλιά σας, ώστε η 2η απόπειρα που θα ξεκινήσει οσονούπω να είναι καλύτερη.
Για το βιβλίο του Desalmand τώρα: Αν διάβαζα αυτή τη σειρά από κεφάλαια σε ένα blog, θα το διασκέδαζα. Πρόκειται για την αυτοβιογραφία ενός βιβλίου, το οποίο αφηγείται τη ζωή του από την εκτύπωσή του ως την αποσύνθεσή του, από βιβλιοπωλείο σε αποθήκες κι από τον έναν κάτοχό του στον άλλο. Μερικά στιγμιότυπα είναι όντως διασκεδαστικά, ο συγγραφέας έχει περιλάβει διάφορα κωμικά που συμβαίνουν στον χώρο του βιβλίου και της ανάγνωσης, οι τόνοι είναι χαλαροί και γι’ αυτό ως ένα σημείο ελκτικοί.
Αλλά φυσικά πρόκειται για μυθιστόρημα στο οποίο ο Desalmand δεν φρόντισε να έχει την παραμικρή διάθεση για πλοκή ή για υπόθεση. Η μία ιστορία μετά την άλλη παρελαύνει χρονολογικά και ασύνδετα, με αποτέλεσμα να μην αγωνιάς για το μετά, να μην απολαμβάνεις ούτε το τώρα, καθώς κάθε ιστορία δεν έχει ούτε τη δική της αυτοτέλεια ούτε και μια εσωτερική διάρθρωση που να σου επιτρέπει να τη δεις αποκομμένη σαν να ήταν διήγημα. Το όλο παιχνίδι παραμένει παιχνίδι και δεν μπορεί κανείς να έχει απαιτήσεις για κάτι παραπάνω. Οι διακηρύξεις του οπισθόφυλλου είναι αγαθές προθέσεις ριγμένες σε μια ρηχή εφαρμογή.
Όσοι λένε ότι η μεταφρασμένη λογοτεχνία είναι καλύτερη από την εγχώρια (δεν το αμφισβητώ σε πολλές περιπτώσεις) πρέπει να δουν πόσα ξενόγλωσσα βιβλία είναι απλώς μια πειραματική φόρμα, όπως και πολλά ελληνικά που μεταφράζονται σε ξένες γλώσσες είναι μια αποτυχία και μισή.

Πατριάρχης Φώτιος