Monday, November 29, 2010

“Ο Γερμανός μουτζαχεντίν ή Το ημερολόγιο των αδελφών Σίλλερ” του Boualem Sansal

Πώς μπορούν να συνδεθούν στο ίδιο βιβλίο οι μουσουλμάνοι του Παρισιού, ο γερμανικός ναζισμός και ο αλγερινός ισλαμισμός; Κι όμως ο αλγερινός συγγραφέας που γράφει στα γαλλικά τα συνδέει.


Αραβικός καφές με γάλα καμήλας:
Boualem Sansal
“Le village de l’ Allemand ou Le journal des frères Schiller”
Gallimard
2008

“Ο Γερμανός μουτζαχεντίν ή Το ημερολόγιο των αδελφών Σίλλερ”
μετ. Ε. Γραμματικοπούλου
εκδόσεις Πόλις
2010

        Η αλληλεξάρτηση των τριών μερών πατάει σε τεντωμένο σχοινί, αφού φαινομενικά είναι άσχετα, αλλά μέσα στο μυθιστόρημα το φασιστικό παρελθόν έρχεται σε ευθύ παραλληλισμό με τον ισλαμικό φονταμενταλισμό.
        Το βιβλίο γράφεται με τη μέθοδο των αντικατοπτρισμών, στηριγμένων σε συνεχείς εγκιβωτισμούς. Ο Μάλριχ Σίλλερ ζει στις εργατικές κατοικίες του Παρισιού, μεταξύ των περιθωριακών εμιγκρέδων και μεταναστών και της γαλλικής εξουσίας. Όταν ο αδελφός-του Ρασέλ αυτοκτονεί, αρχίζει να ψάχνει λίγο τη ζωή-του, αφού θεωρητικά ο Ρασέλ δεν είχε λόγους να προβεί σε μια τέτοια ενέργεια, μεγαλωμένος σαν Γάλλος και με καλή θέση, χρήμα και γκόμενα. Αρχίζει, λοιπόν, ο Μάλριχ να διαβάζει τα ημερολόγιά-του, απ’ όπου μαθαίνει πως ο μεγάλος-του αδελφός ανακάλυψε ότι, ενώ η μητέρα-τους ήταν αλγερινή, ο πατέρας-τους ήταν γερμανός ναζί που έκανε έκτροπα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο εναντίον των Εβραίων κ.ο.κ. Έτσι, ο Μάλριχ προσπαθεί να ερμηνεύσει τον Ρασέλ κι εκείνος να καταλάβει τη δράση του πατέρας-τους σε μια σκυταλοδρομία ερμηνειών και αποφάσεων.

πίνακας του Delcroix

        Παράλληλα, ο Μάλριχ βιώνει την ισλαμιστική απειλή που καταφέρεται εναντίον όσων δεν τηρούν τον μουσουλμανικό νόμο, ειδικά μέσα στο γκέτο, όπου ο ιμάμης φανατίζει τα πλήθη και δρα παρακρατικά. Το ίδιο συνέβη και στο χωριό-τους στην Αλγερία, όπου ζούσαν οι γονείς-τους τα τελευταία 30 χρόνια, όταν ομάδα ισλαμιστών επιτέθηκαν και σκότωσαν μεγάλο μέρος του πληθυσμού, μέσα στον οποίο και οι δύο γονείς-τους.
        Ο Sansal θέτει τόσο μέσα από τη δράση όσο (περισσότερο) μέσα από τη στάση των χαρακτήρων-του κρίσιμα ερωτήματα που αφορούν τη θέση του ατόμου σε έναν κόσμο συγκρητισμού και θρησκευτικής ή ιδεολογικής μισαλλοδοξίας:
- πόσο υπεύθυνες είναι οι επόμενες γενιές για τα λάθη των προηγούμενων; Ακόμη περισσότερο, πόσο ένοχοι πρέπει να νιώθουν λ.χ. οι απόγονοι των ναζιστών του Χίτλερ για τις θηριωδίες των προγόνων-τους;
- είναι ο ισλαμισμός ένα είδος ναζισμού και ο ιμάμης ένας άλλος Χίτλερ, όπως δηλώνει ο Μάλριχ θέλοντας να εξηγήσει πόσο οδυνηρές επιπτώσεις μπορεί να έχει ο φανατισμός εις βάρος των αλλόδοξων ή των μειονοτήτων;
- ποια η αξία της ιστορικής μνήμης σε μια εποχή α-ιστορική (οι φίλοι του Μάλριχ στο γκέτο δεν ξέρουν καν ποιος είναι ο Χίλτερ) στην πρόληψη ανάλογων με το παρελθόν φρικαλεοτήτων;
-από γονείς Γερμανό και Αλγερινή, ένας μεγαλωμένος στη Γαλλία τι νιώθει για πατρίδα; πόσο ο μετανάστης είναι παντού ξένος;
      Φυσικά, το σημαντικότερο μήνυμα του Sansal είναι η καταδίκη κάθε είδους ιδεολογικού φανατισμού, αφού όσα έκανε ο Χίτλερ και όλοι τα καταδικάζουν, επαναλαμβάνονται σε γενοκτονίες, απειλές, εξοντώσεις, ψυχολογικές επιθέσεις προς κάθε μερίδα ανθρώπων που θεωρείται στόχος. Ο φανατισμός δυστυχώς ζει ακόμα!
Πατριάρχης Φώτιος

6 comments:

anagnostria said...

Φαίνεται ένα ενδιαφέρον, σύγχρονο βιβλίο. Θα το έχω στα υπ' όψιν.

ΒΙΒΛΙΟΚΑΦΕ said...

Αναγνώστρια,
δεν θα το πρόσεχα και δεν θα το διάβαζα αν δεν έπεφτε στα χέρια-μου χάρη στην ευγενική προσφορά της 'Πόλις'. Ούτε ο τίτλος με προϊδέαζε για το περιεχόμενο. Το σημαντικό όμως είναι πως όταν το ξεκίνησα από περιέργεια, πίστεψα ότι κάπου πάει, κάπου βαθύτερα με οδηγεί.
Πατριάρχης Φώτιος

dimitris said...

Πολύ καλή παρουσίαση για ένα βιβλίο που φαίνεται πολύ ενδιαφέρον. Εζησα αρκετά χρόνια στη Γαλλία και παρακολούθησα από κοντά τη ανοιχτή "συζήτηση" που υπάρχει για τα συγκεκριμένα θέματα: οι ιστορικές σχέσεις Γαλλίας-Αλγερίας, η στάση της Γαλλίας κατά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο(αριθμός των καταδοτών, Εβραίοι, συνεργασία με τους ναζιστές κτλ), ο κοινωνικός αποκλεισμός του μεγαλύτερου μέρους των αράβων που ζούν στα περίχωρα του Παρισιού (πολλοί απ`αυτούς αλλάζουν τ`όνομά τους και τη διεύθυνση κατοικίας τους όταν αναζητούν εργασία για να έχουν πρόσβαση τουλάχιστον σε μια συνέντευξη για δουλειά), ο βαθμός ανεκτικότητας ή αντίδρασης απέναντι στο ακραίο ισλάμ πχ νόμος απαγόρευσης της μπούρκας, με όλες τις έντονες διαμάχες ανάμεσα σε πολιτικούς, ανθρώπους του πνεύματος και θρησκευτικούς αντιπροσώπους.

ΒΙΒΛΙΟΚΑΦΕ said...

Δημήτρη,
χωρίς να έχω ζήσει στη Γαλλία, κατάλαβα από το βιβλίο όλο αυτόν τον προβληματισμό που ζέει και τις εσωτερικές διαμάχες που ξεσπούν κατά καιρούς.
Καλή-σου μέρα
Πατριάρχης Φώτιος

celsius33 said...

το τελειώνω και γω, είναι πολύ ενδιαφέρον βιβλίο με ωραία γραφή. Σου μένει μια πικράδα μετά για τη Γερμανία, πάνω που τη βλέπεις σαν contemporary nation, διαβάζεις αυτό το βιβλίο και λες για τι είναι ικανός ο άνθρωπος και ένας λαός..

ΒΙΒΛΙΟΚΑΦΕ said...

Celsius,
για τη Γερμανία και το παρελθόν-της είναι λίγο πολύ γνωστά αυτά. Αυτό που ξαναβλέπουμε είναι αυτό που κουβαλάνε πλέον οι σύγχρονοι, οι απόγονοί-τους που δεν μπορούν να απενοχοποιηθούν
Καλό τελείωμα στο βιβλίο
Πατριάρχης Φώτιος