Friday, September 18, 2020

Ζαν-Πωλ Ντυμπουά, “Δεν κατοικούν όλοι οι άνθρωποι τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο”

 

Άνθρωποι που γαντζωμένοι στον δικό του ηθικό κώδικα πάνε μέχρι τέλους, χωρίς να υπολογίζουν το τίμημα. Είναι η αξιοπρέπεια ένα είδος νομίσματος που δεν έχει την ίδια αγοραστική δύναμη για όλους.

 

Jean-Paul Dubois

“Tous les hommes n'habitent pas le monde de la même façon”

2019

Ζαν-Πωλ Ντυμπουά

“Δεν κατοικούν όλοι οι άνθρωποι τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο”  

μετ. Μ. Γαβαλά

εκδόσεις Δώμα -2020


Βραβείο Goncourt. Πάντα θελγόμουν από τα Γκονκούρ, σαν είναι πιο αξιόπιστα από τα άλλα εθνικά βραβεία. Δεν ξέρω βέβαια. Ούτε έχω κάνει έρευνες.


> Ο Ζαν-Πολ Ντιµπουά γεννήθηκε το 1950 στην Τουλούζη. Δούλεψε για χρόνια ως δημοσιογράφος, κυρίως στο Nouvel Observateur. Έχει δημοσιεύσει πάνω από είκοσι μυθιστορήματα και ταξιδιωτικά βιβλία. Μεταξύ των άλλων έχει γράψει τα "Kennedy et moi" (βραβείο France Television) και "L' Amerique m' inquiete". Για το μυθιστόρημα "O φωτογράφος της Tουλούζης" τιμήθηκε µε το βραβείο "Femina", 2004, καθώς και με το βραβείο των βιβλιοπωλών της FNAC. Το μυθιστόρημα "La Succession" (2016) ήταν υποψήφιο για το βραβείο Goncourt.

Το 2019 τιμήθηκε με το βραβείο Goncourt.


Ο ΑΦΗΓΗΤΗΣ μάς συστήνεται μέσα από τη φυλακή. Αλλά πολύ έντεχνα δεν μαθαίνουμε εξαρχής τι έχει κάνει, ούτε αν είναι δίκαιο ή άδικο, αν είναι αθώος ή ένοχος. Το μόνο που έχει να μας πει είναι για τον συγκάτοικό του στο 6 m2 κελί τους, τον Patrick Horton, που ήταν μέλος μιας από τις συμμορίες πίσω από τις Harley, τους επονομαζόμενους Hell Angels. Το δεύτερο που μαθαίνουμε από τη φυλακή του στο Montreal είναι ότι η γυναίκα του, η Winona, ήταν ινδιάνα του Καναδά.

ΟΙ ΑΝΑΔΡΟΜΕΣ στη ζωή του Paul Hansen, όπως είναι το όνομα του πρωταγωνιστή, δεν φωτίζουν αινιγματικά εύστοχα το αδίκημά του. Ο πατέρας του Johannes ήταν Δανός που έγινε προτεστάντης πάστορας, ενώ η μητέρα του Γαλλίδα εκ Τουλούζης λειτουργούσε έναν κινηματογράφο, όπου παιζόταν ποιοτικό cinema και διοργανώνονταν λαϊκές συνελεύσεις ειδικά το 1969. Ο χωρισμός ήταν σχεδόν αναπόφευκτος, με αποτέλεσμα ο πατέρας του να βρει ενορία στον Καναδά, ενώ η μητέρα του μετά από χρόνια να αυτοκτονήσει. Ο ίδιος επισκέπτεται τη χώρα της Βόρειας Αμερικής,


ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ είναι γραμμένο με τον καθιερωμένο πλέον τρόπο της εναλλαγής παρόντος και παρελθόντος. Όλα όσα αφηγείται ως αναδρομή από τη ζωή του ο Paul Hansen, εναλλάσσονται με το παρόν στη φυλακή και κυρίως τον ιδιαίτερο συγκάτοικό του Patrick, που θηριώδης φοβάται τα ποντίκια και άγριος διαβάζει την Αγία Γραφή. Η ιστορία του που περνά από την ιστορία των γονιών του στον ίδιο φτάνει έως την εποχή όπου ήταν θυρωρός κι έπειτα επιστάτης σε ένα μεγάλο μπλοκ κατοικιών. Σιγά σιγά βλέπουμε πώς διαβιούσε και πώς συμπεριφερόταν, ώσπου σπρωγμένος από ένα αίσθημα αγανάκτησης φτάνει στο αδίκημα, για το οποίο εισέπραξε δυο χρόνια φυλακή.

ΧΑΡΗΚΑ μέχρι τέλους την ανάγνωση. Αναζητούσα βέβαια τι είδαν οι αθλοθέτες του Goncourt και το βράβευσαν. Και δεν έμεινα στο αίσθημα δικαιοσύνης, που οδήγησε τον Paul Hansen στην ενστικτώδη πράξη του, αλλά πιο πολύ στα ποικίλα είδη ζωής, που άλλοτε οδηγούν στην επιτυχία κι άλλοτε στην αποτυχία. Ο πάστορας Johannes, η επαναστάτρια Anna, ο θηριώδης με καρδιά παιδιού Patrick και αρκετοί άλλοι που τους περιτριγυρίζουν είναι πραγματικοί χαρακτήρες, με πάθη και λάθη, αλλά και με έναν δικό του ηθικό κώδικα, που αξίζει κανείς (ασχέτως του τιμήματος) να τον τηρήσει.

Πάπισσα Ιωάννα

Monday, September 14, 2020

Justine Augier, “Με ζέση”

Δοκίμιο που μετατρέπει σε ένα πολύπλευρο ανάγνωσμα τη ζωή και την απαγωγή της Razan Zaitouneh, Σύριας δικηγόρου, ακτιβίστριας και αντικαθεστωτικής που εξαφανίστηκε το 2013.

 

Justine Augier

“De l’ardeur”

2017

Με ζέση

μετ. Α. Μοσχονά

εκδόσεις Πόλις 2020

 

Η Συρία είναι πάντα επίκαιρη όσο κι αν έχει πέσει από την πρώτη γραμμή της επικαιρότητας. Πώς η λογοτεχνία μπορεί να αισθητοποιήσει την τρέχουσα πραγματικότητα και να την αποδώσει προς το κοινό;



> Η Ζυστίν Ωζιέ γεννήθηκε στο Παρίσι το 1978. Ακτιβίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έζησε στην Καμπούλ, την Ιερουσαλήμ, τη Νέα Υόρκη και τη Βηρυτό.Έχει δημοσιεύσει τρία μυθιστορήματα ("Son absence", "En regle avec la nuit" και "Les Idees noires"), ένα μυθιστόρημα για εφήβους ("La Vie etonnante d’Ellis Spencer") και μια μαρτυρία ("Jerusalem"). Το "Με ζέση" τιμήθηκε με το βραβείο Renaudot.


Ο ΥΠΟΤΙΤΛΟΣ του βιβλίου είναι “Η ιστορία της Ραζάν Ζαϊτούνε, Σύριας δικηγόρου” και μάλλον, αν καταλαβαίνω καλά, είναι η πραγματική ιστορία μιας υπαρκτής προσωπικότητας. Έτσι, έχουμε μια βιογραφία, ντοκουμενταρίστικη, που γράφεται μέσω μαρτυριών και πολλών οπτικών γωνιών. Η ξερή μέχρι ενός σημείου εξιστόρηση δεν θέλει να μιλήσει ειδικά για την ακτιβίστρια δικηγόρο, αλλά για τη Συρία γενικότερα.

Η ΡΑΖΑΝ ήταν πολύ ενεργή προστατεύοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα όσων διώκονταν από το καθεστώς του Άσαντ, τόσο του Μπασάρ Αλ-Άσαντ, όσο και του πατέρα του, Χαφέζ Αλ-Άσαντ. Ως γυναίκα συντρέχει τις μητέρες και τις συζύγους, ακόμα κι αν είναι ισλαμίστριες, ως δικηγόρος προσπαθεί να βρει τρύπες στο νομικό σύστημα που περιφρουρεί την εξουσία του απολυταρχικού Προέδρου της χώρας. Όλοι παραδέχονται τη δραστηριότητά της, τον ακτιβιστικό χαρακτήρα της, τη φεμινιστική της νοοτροπία, τη φιλελεύθερη στάση της… Όσο προχωρά η αφήγηση, τόσο μαθαίνουμε περισσότερα γι’ αυτήν. Αλλά πόσο εφικτό είναι να γίνει γνωστό ποιοι την απήγαγαν τον Δεκέμβριο του 2013.

ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ της Ζαϊτούνε είναι το κέντρο αλλά ο ευρύτερος κύκλος που ενδιαφέρει την Augier είναι ο ολοκληρωτισμός ενός αντιδημοκρατικού καθεστώτος. Η Γαλλίδα συγγραφέας γράφει χαρακτηριστικά “Ως το 2000 το καθεστώς στρέφεται ενάντια στα μέλη των Αδερφών Μουσουλμάνων και στους κομμουνιστές, μετά όμως μπαίνουν στο στόχαστρο οι ακτιβιστές, οι Κούρδοι και κυρίως οι Ισλαμιστές”. Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι ποιοι είναι οι αντικαθεστωτικοί, ούτε αν συμφωνεί κανείς μαζί τους, αλλά ποια δικαιώματα καταπατούνται και πώς στοχοποιούνται άνθρωποι όπως η Ραζάν.

Η ΡΑΖΑΝ τελικά είναι από μόνη της ένα πρόσωπο-πρότυπο. Επιδίωκε πάντα την ειρηνική σύγκρουση με το καθεστώς. Πολυτάλαντη και πολύπλευρη. Άνθρωπος που χωρίς ιδιοτέλεια προσπαθεί να πετύχει δικαιοσύνη. Την ψάχνω στο internet. Είναι όντως πραγματικό πρόσωπο με φωτογραφίες και με videos που δείχνουν τα λόγια της, τον τόνο της φωνής της, την έκφρασή της. Η Augier κάνει βιβλίο τη μορφή της και τον αγώνα της, και φυσικά την εξαφάνιση-απαγωγή της μαζί με τον άντρα της. Το βιβλίο γίνεται δημοσιογραφική έρευνα, βιογραφία και μυθιστόρημα. Διαβάζεται βέβαια πιο πολύ ως δοκίμιο πραγματικότητας και λιγότερο ως λογοτεχνία. Και το βραβείο Renaudot άλλωστε τού δόθηκε ως δοκιμίου.

Πάπισσα Ιωάννα

Thursday, September 10, 2020

Ελίφ Σαφάκ, “Ο μαθητευόμενος αρχιτέκτονας”


Ο 16ος αιώνας είναι η περίοδος ακμής της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Αντί να τη μάθουμε μέσω των πολέμων και των δολοπλοκιών στα ανάκτορα, τη μαθαίνουμε μέσω ενός μεγάλου αρχιτέκτονα, όπως είναι ο Σινάν, ο οποίος πρωταγωνιστεί δίπλα στον μυθοπλαστικό ήρωα, τον μαθητή του Jahan.

  

Elif Shafak

“The Architect’s Apprentice”

Penguin 2014

Ελίφ Σαφάκ

“Ο μαθητευόμενος αρχιτέκτονας”  

μετ. Ά. Παπασταύρου

εκδόσεις Ψυχογιός -2020


Αναζητώ πού και πού συγγραφείς και φωνές από την Τουρκία, γιατί πιστεύω ότι η ελίτ της χώρας κινείται σε πολύ υψηλά επίπεδα, μακριά από τους λαϊκισμούς της εξουσίας και τις αμόρφωτες φανατικές διαθέσεις της ενδοχώρας. Η Elif Shafak εκφράζει αυτό το προφίλ.

 


> Κόρη διπλωμάτη, η Ελίφ Σαφάκ γεννήθηκε στο Στρασβούργο το 1971. Πέρασε τα παιδικά της χρόνια στην Ισπανία, έζησε στην Κωνσταντινούπολη και τις ΗΠΑ και είναι μία από τις σημαντικότερες συγγραφείς της Τουρκίας, η πιο αναγνωρίσιμη γυναίκα της σύγχρονης λογοτεχνίας της χώρας. Είναι απόφοιτος του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Ορτά Ντογού της Άγκυρας, όπου και εκπόνησε το μεταπτυχιακό της στο Τμήμα Γυναικείων Σπουδών. Έχει γράψει οκτώ μυθιστορήματα και αρκετές μελέτες, αρθρογραφεί δε σε τουρκικές, αγγλικές και αμερικανικές εφημερίδες. Η πρώτη συλλογή διηγημάτων της "Το κακό µάτι στην Ανατολία" κυκλοφόρησε το 1994 και το πρώτο της μυθιστόρημα "Πινχάν" το 1997. Ακολούθησαν τα μυθιστορήματα "Καθρέφτες της Πόλης" (1999) και "Απόκρυφο" (2000). Τιμήθηκε µε το Μεγάλο Βραβείο Μεβλανά για το "Πινχάν" το 1998 και µε το Βραβείο Μυθιστορήματος της Ένωσης Συγγραφέων Τουρκίας για το "Απόκρυφο" το 2000. Το 2002 κυκλοφόρησε το μυθιστόρημά της "Μπονμπόν Παλάς", που διαβάστηκε πολύ και το 2005 μεταφράστηκε και κυκλοφόρησε µε μεγάλη επιτυχία στη Μεγάλη Βρετανία. Για το μυθιστόρημα "Οι 40 κανόνες της αγάπης" τιμήθηκε το 2011 στη Γαλλία με το βραβείο ALEF - Ειδική Μνεία για Ξενόγλωσσο Λογοτεχνικό Βιβλίο και έχει τιμηθεί με το παράσημο του ιππότη του Εθνικού Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων (Chevalier dans l' Ordre National des Arts et des letteres). Τα βιβλία της, με ευρωπαϊκές επιρροές και σύγχρονη θεματολογία -συχνά συνδυασμένη αριστοτεχνικά με στοιχεία ιστορία και παράδοσης-, έχουν σημειώσει ρεκόρ πωλήσεων στην Τουρκία, τη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και τη Βουλγαρία, ενώ έχουν μεταφραστεί σε περισσότερες από 30 γλώσσες. Σήμερα ζει με το σύζυγο και τα δύο παιδιά της μοιράζοντας το χρόνο της μεταξύ Λονδίνου και Κωνσταντινούπολης.


ΤΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ αναφέρεται στον 16ο-17ο αιώνα, στα χρόνια του μεγάλου αρχιτέκτονα Sinan, μαθητής του οποίου είναι ο Jahan, που κατάγεται από την Ινδία. Το έργο ξεκινά με τη δολοφονία των ανήλικων αδελφών του σουλτάνου Murat από τον ίδιο, για να διασφαλίσει την εξουσία του, δολοφονία στην οποία ήταν ο νεαρός Jahan μάρτυρας. Η ιστορία κατόπιν γυρίζει με μια μεγάλη αναδρομή πίσω και εξιστορεί πώς ο μικρός ήρωας έφτασε στην Κωνσταντινούπολη ως οδηγός ελεφάντων στη θηριοτροφείο του σουλτάνου.

ΕΞΑΡΧΗΣ το έργο έχει ιστορικές αναφορές που ντύνονται με εξωτικά χρώματα και ανατολίτικες αποχρώσεις. Ως αναγνώστες διαβάζουμε για χώρες κι εποχές μακρινές, για γυναικωνίτες και χαρέμια, για έναν μικρό ζωολογικό κήπο μέσα στα ανάκτορα και τις συνήθειες μιας αυτοκρατορίας που ήταν τότε στην ακμή της. Λίγο σαν παραμύθι καθώς στο προσκήνιο εμφανίζεται η μικρή πριγκίπισσα, λίγο σαν ιστορικό μυθιστόρημα με τις ανατροπές του.

ΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ πρόσωπο, ο Jahan, είναι μάλλον η μυθιστορηματική χαραμάδα για να προσεγγίσουμε τον αρχιτέκτονα Σινάν. Αυτός θεωρείται μεγάλο όνομα στην οθωμανική οικοδομική με μεγάλα έργα, όχι μόνο εμβληματικής αρχιτεκτονικής όπως ποικίλα τζαμιά στην Κωνσταντινούπολη και την Αδριανούπολη, αλλά και χρηστικά έργα όπως υδραγωγεία. Ο Jahan κι ο ελέφαντάς του είναι ο μυθιστορηματικό άλλοθι που ανάγει τον ιστορικό αρχιτέκτονα σε μυθιστορηματική περσόνα, ώστε να μάθουμε, βιώσουμε, συναισθανθούμε μια εποχή μέσω της ιστορίας.

ΤΕΛΙΚΑ, η ωραία αφήγηση και ο παραμυθιακός διάκοσμος δεν με κράτησε βαθιά στην ανάγνωση. Έμεινα σε μια γρήγορη ροή των σελίδων με ελάχιστα ψήγματα προβληματισμού.

Πάπισσα Ιωάννα

Sunday, September 06, 2020

Gerasimos Bekas, “Όλοι οι καλοί έχουν πεθάνει”


Ένας Έλληνας που έχει μεγαλώσει ως Γερμανός κατεβαίνει στην πατρίδα του, όπου όλα φαίνονται και είναι σόλοικα. Όλα λειτουργούν με έναν ιδιαίτερο ρυθμό, τρελό, αλλόκοτο, “αφύσικο”. Τελικά πώς μας βλέπουν οι ξένοι;

  

Thursday, September 03, 2020

Κατερίνα Χανδρινού, “Κόρκυρα”


Πώς περιηγείσαι στον γενέθλιο τόπο; Πώς περιηγείσαι στις μνήμες του, αλλά και στο παρόν του; Είναι η τουριστική ματιά ικανή; Όχι, χρειάζεται μια εσωτερική όραση που να ξαναβλέπει τα πράγματα, στο παρόν και στο παρελθόν τους.

 


Κατερίνα Χανδρινού

“Κόρκυρα”

εκδόσεις Κείμενα

2019

 

Το βιβλιαράκι το τσίμπησα τον Αύγουστο σ΄ ένα βιβλιοπωλείο στα Γιάννενα. Ο τίτλος “Κόρκυρα” είναι ο αρχαίος τύπος της σημερινής ονομασίας του νησιού. Και το νησί φαίνεται κάθε φορά που κατεβαίνουμε απ’ το ορεινό χωριό μας στη θάλασσα του Ιονίου. Απέναντι.



> Η Κατερίνα Χανδρινού γεννήθηκε στην Αθήνα όπου ζει, εργάζεται, φαντάζεται, διαβάζει, υποκύπτει, γράφει, σβήνει. Η "Κόρκυρα" είναι το τρίτο της βιβλίο. Προηγήθηκαν το "Συμπαθές αγρίμι" (εκδ. Ενδυμίων, 2013) και το "γιατί δεν οδηγούν οι ποιητές" (εκδ. Sestina, 2018).

 

Η ΗΡΩΙΔΑ ανεβαίνει στο νησί για να φτιάξει το παλιό πατρογονικό σπίτι. Κι ανάμεσα στα τσιμέντα, τα αστάρια και τα χρώματα, ανάμεσα στα παλιά κομό της γιαγιάς και τα ενθύμια του παππού, βρίσκει ξανά το νήμα που την συνδέει με την Κέρκυρα και το παρελθόν της.

Ο Αύγουστος τελείωσε

και ο Σεπτέμβριος δεν έρχεται

(Grande Bellezza/ Paolo Sorentino)


ΤΟ ΜΙΚΡΟ κείμενο 87 μόλις σελίδων είναι μια ποιητική λαογραφία. Όχι με την έννοια ότι αναπαράγει ήθη και έθιμα, αλλά ότι αναπλάθει τον παλμό του νησιού μέσα από τα νέα βιώματα, τις αναφορές σε κείμενα και συγγραφείς, στίχους και τραγούδια, με την αναζήτηση λέξεων και ιχνών. Το σπίτι είναι το μικρό που συνοψίζει το νησί, δηλαδή το μεγάλο. Η ηρωίδα είναι το παρόν που συνοψίζει την παράδοση, δηλαδή το μεγάλο. Η αφορμή της αναπαλαίωσης είναι το μικρό που συνοψίζει σαν παλίμψηστο την Ιστορία, όχι την επίσημη, αλλά την αφανή.

Η ΓΛΩΣΣΑ της νεαρής συγγραφέως είναι ζεστή. Αυτή με φώναξε και μου ’πε “δες με”. Η ποιητικότητά της δεν είναι θολή, αλλά τραβά τον αναγνώστη και τον ξεναγεί με θαλπωρή. Με ζωντάνια. Με παλμό. Με μια άναρχη πορεία, η οποία ωστόσο μιλάει με τα πιεσμένα αισθήματα.

Πάπισσα Ιωάννα

Monday, August 31, 2020

Annie Ernaux, “Ο τόπος”


Αυτοβιογραφική κατάθεση με συγκίνηση και προβληματισμό: έμφαση στο πόσο πολλά χωρίζουν την αφηγήτρια απ’ τον πατέρα και τη γενιά του, πόσο η ταξική κινητικότητα έφερε τους μεταπολεμικούς Γάλλους μακριά απ’ τον κόσμο των προπολεμικών.

  

Annie Ernaux

“La place”

Gallimard 1983

“Ο τόπος”

μετ. Ρ. Κολαΐτη

εκδόσεις Μεταίχμιο -2020

  

Βραβείο Renaudot 1984. Μικρό βιβλιαράκι. Γαλλική λογοτεχνία. Όλα αυτά έκαναν το χέρι να απλωθεί, να το βάλει στο καλάθι και έτσι να βρεθεί στο κομοδίνο μου.

 


>
Η Αννί Ερνώ γεννήθηκε στη Γαλλία (Lillebonne) το 1940. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Ρουέν και εργάστηκε σαν καθηγήτρια στο Centre National d' Enseignement par Correspondence. Τα σύντομα, αυτοβιογραφικά της αφηγήματα -τα οποία δεν ξεπερνούν, συνήθως, τις εκατό σελίδες- ασχολούνται με θέματα της παιδικής της ηλικίας, των σχέσεων με τους γονείς της και με τους ερωτικούς της συντρόφους, χωρίς να χάνουν τη ζωντάνια, τη δύναμη και την οξυδέρκειά τους: "Les armoires vides", 1974, "Ce qu' ils disent ou rien", 1977, "La place", 1984 (ελλ. "Η θέση", εκδ. Χατζηνικολή) "Une femme", 1987, "Passion simple", 1991 (ελλ. "Πάθος", εκδ. Χατζηνικολή), "Journal du dehors", 1993, "La honte", 1997 (ελλ. "Ντροπή", εκδ. Χατζηνικολή), "Je ne suis pas sortie de ma nuit", 1999 (ελλ. "Δεν βγήκα από το σκοτάδι μου", εκδ. Χατζηνικολή), "L' evenement", 2000, "La vie exterieure", 2000, "Se perdre", 2001 (ελλ. "Χάνομαι", εκδ. Χατζηνικολή), "L' occupation", 2002, "L' ecriture comme un couteau"- συνεντεύξεις με τον Frederic-Yves Jeannet, 2003. Σε ένα τηλεοπτικό πορτραίτο που ετοίμασε για λογαριασμό του Υπουργείου Πολιτισμού o Timothy Miller, το 2000, η Αννί Ερνώ ισχυρίζεται ότι δύο είναι τα στοιχεία που κυριαρχούν στη γραφή της: αυτό της κοινωνικής ανισότητας, της τομής ανάμεσα στον οικογενειακό κοινωνικό της χώρο και στον κόσμο των γραμμάτων που διάλεξε ν' ακολουθήσει η ίδια, αφενός, και αφετέρου το στοιχείο της ανδρικής κυριαρχίας στον κόσμο. Μακριά από οτιδήποτε θα μπορούσε να είναι προϊόν της φαντασίας, αναζητά την πραγματικότητα μέσα από τις αναμνήσεις, τις αισθήσεις και τα συναισθήματά της, είτε πρόκειται για συναισθήματα -κοινωνικής- ντροπής, είτε πάθους. "Δεν υπάρχει, κατά τη γνώμη μου", λέει, "δημιουργική εργασία ή εργασία γύρω από θέματα μορφής που να μην έχει αφετηρία της την πραγματικότητα". Το 2001 δημοσίευσε το προσωπικό της ημερολόγιο με τίτλο "Se perdre" ("Χάνομαι"). Τα έργα της διδάσκονται στο γαλλικό σχολείο ως σύγχρονη κλασική λογοτεχνία. Το 1984, το αυτοβιογραφικού περιεχομένου έργο της "Η θέση" (La place) τιμήθηκε με το βραβείο Renaudot. Το βιβλίο της τα "Τα χρόνια" (Εditions Gallimard, 2008) τιμήθηκε με τα βραβεία Marguerite Duras (2008) και Francois Mauriac (2008).

 

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ είναι αυτοβιογραφικό. Ρητά αυτοβιογραφικό. Η αφηγήτρια σε πρώτο πρόσωπο αναφέρεται στον παππού της κι έπειτα στον πατέρα της. Ο παππούς, αναλφάβητος Νορμανδός του μεσοπολέμου, ήταν καραγωγέας σε ένα αγρόκτημα. Η επόμενη γενιά, αυτή του πατέρα, έζησε τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, ανέβηκε λίγο κοινωνική τάξη, καθώς ο πατέρας άνοιξε με την μητέρα παντοπωλείο στην πόλη. Από την ασημαντότητα της γαλλικής επαρχίας και τη φτώχια σε μια πιο αξιοπρεπή αλλά πάλι περιορισμένη, οικονομικά και πολιτισμικά, ζωή στην πόλη.

Η ΕΞΙΣΤΟΡΗΣΗ από γενιά σε γενιά αναδεικνύει την κινητικότητα προς τα πάνω τόσο σε ατομικό-οικογενειακό επίπεδο όσο και σε κοινωνικό. Είναι η πορεία της Γαλλίας, αλλά και της Ελλάδας θα λέγαμε, από την επαρχιακή υποβαθμισμένη ζωή στην αστική πρόοδο, που προχώρησε αργά από τον μεσοπόλεμο στη μεταπολεμική περίοδο και φυσικά στη μετέπειτα εποχή μέχρι τα τέλη του 20ού αιώνα, όταν γράφει η Ernaux. Η αυτοπροσωπογραφία είναι το όχημα μιας συλλογικής αυτοβιογραφίας. Το α΄ ενικό πρόσωπο γίνεται α΄  πληθυντικό, ο παππούς, ο πατέρας κι η ίδια γίνονται τα τρία πρόσωπα της εθνικής εξέλιξης.

ΑΥΤΗ η παλιά ζωή σκιαγραφείται αρκετά εύγλωττα. Το γραφικό, το παλαιικό, το ανόθευτο είναι νοσταλγικά ιδωμένο από έναν σύγχρονο αναγνώστη, όσο κι αν προβληματίζει την αφηγήτρια που σε πολλά σημεία σχολιάζει τη γραφή της. Πώς αυτή αναπαριστά το βιωμένο, πώς κείται απέναντι στο παλιό το οποίο συνήθως εξωραΐζεται;

“Καθώς γράφω, προσπαθώ να βρω μια μέση οδό ανάμεσα στην αποκατάσταση ενός τρόπου ζωής που εν γένει θεωρούνταν υποδεέστερος και την καταγγελία περί αποξένωσης που τον συνοδεύει.”

 


ΤΙ ΑΠΟΚΟΜΙΖΩ διαβάζοντας για τη σχέση της αφηγήτριας με τον πατέρα της, για τη σχέση της συγγραφέως με τον πατέρα της; Αισθάνομαι ότι σκιαγραφεί το χάσμα γενεών, ένα χάσμα μεταξύ μιας γενιάς αμόρφωτης και “επαρχιώτικης” και μιας άλλης μορφωμένης και αστικής, που μόχθησε πνευματικά και “εκπολιτίστηκε”. Κι ενώ αυτό το τονίζει συνεχώς, δεν παύει να αυτοσαρκάζεται, ή μόνο να προβληματίζεται έστω, πως αυτό το παλαιικό που τότε το απεχθανόταν και όλη η κοινωνία ήθελε να το αφήσει πίσω είναι (με την οπτική του τώρα) πιο γνήσιο και πιο ουσιαστικό. Θέλουμε να απομακρυνθούμε από το παρελθόν, να το αφήσουμε πίσω, και συνάμα το νοσταλγούμε σαν την αντίκα που στολίζει το σύγχρονο σαλόνι μας.


In2life, 16/6/2020 

Πάπισσα Ιωάννα

 

Friday, July 31, 2020

ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

Κάθε χρόνο το Βιβλιοκαφέ κλείνει για διακοπές. Ο μάγειρας φεύγει για το νησί του, ο μπαρίστα πάει στο χωριό του, τα γκαρσόνια στα εξοχικά τους.

Κι εγώ αναχωρώ για την Ήπειρο. Βουνό, δάσος, δροσιά… Χωριό και ξεκούραση, αλλά και βόλτα στην πόλη για

Μια κούτα βιβλία, μια κούτα τσιγάρα και όλη τη διάθεση να ξελαμπικάρω.

Εύχομαι σε όλους να ξανανιώσουν, γιατί τα δύσκολα μπορεί να είναι μπροστά μας ή μπορεί να είναι και μέσα μας.

Με το καλό τον Σεπτέμβρη.

Πάπισσα Ιωάννα