Πέτρος Μάρκαρης, “Σεμινάρια φονικής γραφής”

Είναι το πανεπιστήμιο ένας χώρος όπου παλιά υπήρχαν προσωπικότητες και αρχές και τώρα όχι; Πιθανότατα. Αλλά πόσο καθοριστικά είναι τα χωράφια αυτά για να οδηγηθούμε σε φόνους;

Πέτρος Μάρκαρης “Σεμινάρια φονικής γραφής” εκδόσεις Γαβριηλίδη  -2018

Maybe I'm foolish, Maybe I'm blind, Thinking I can see through this:

Ο τίτλος του τελευταίου μυθιστορήματος του Μάρκαρη παραπέμπει στα “σεμινάρια δημιουργικής γραφής”. Κι εγώ που διαβάζω τον συγγραφέα, άλλοτε μ’ αρέσει άλλοτε όχι, μπήκα με περιέργεια στο νέο story…

Don't ask my opinion, Don't ask me to lie:

Συναντάς τα κλασικά. Ο αστυνόμος Χαρίτος με τη μικροαστή γυναίκα του, όπως βέβαια είναι κι αυτός. Καταρχάς διακοπές κι έπειτα, μετά τη συνταξιοδότηση του αρχηγού Γκίκα, αντ’ αυτού. Επικεφαλής αλλά χωρίς εξουσία και τουπέ. Και σ’ αυτήν την ομαλή μετάβαση απ’ το καλοκαίρι στο φθινόπωρο σκάει η είδηση της δολοφονίας του υπουργού Κλέαρχου Ραψάνη. Με παραθείο βαλμένο σε τούρτα. Και μια προκήρυξη από τρομοκρατική οργάνωση ν’ αναλαμβάνει την ευθύνη με το δικαιολογητικό ότι ο Ραψάνης εγκατέλειψε το πανεπιστήμιο, όπου δίδασκε, για να ασχοληθεί με την πολιτική!

Η ιστορία βαδίζει στα γνωστά χνάρια του Μάρκαρη. Η αστυνομική ιστορία με την καθημερινότητα του Χαρίτου, οι σκέψεις του για το έγκλημα αλλά και για την κοινωνικοπολιτική ζωή της Ελλάδας. Στο πρώτο θύμα προστίθεται και ένα δεύτερο. Έτσι, σχηματίζεται σιγά σιγά το μοτίβο πάνω στο οποίο θα κυλήσει το έργο. Δυο κι έπειτα τρεις πολιτικοί που ήταν προηγουμένως ακαδημαϊκοί καθηγητές.

Ο Μάρκαρης, ενώ τα καταφέρνει καλά στο κομμάτι της έρευνας και της πορείας μέσα στην Αθήνα, κάνει συχνά πραγματολογικά λάθη, όπου δεν ξέρει τον χώρο. Έτσι, βλέπω πολλές αστοχίες στην περιγραφή του πανεπιστημιακού χώρου και σε άλλα σημεία, που χάνουν την αλήθεια και την αληθοφάνειά τους.

Τελικά, το αστυνομικό μυθιστόρημα τύπου Μάρκαρη στηρίζεται στη σκόπιμη καθυστέρηση. Πολλές εικασίες και κινήσεις που φαίνονται ότι θα αποτύχουν. Ως αναγνώστες βλέπουμε το μοτίβο, ενώ ο Χαρίτος κινείται γύρω από αυτό, ξύνοντας λίγο λίγο το αίνιγμα. Οι σελίδες γεμίζουν με αργό ρυθμό κι, αφού καλυφθούν με μια σειρά προκαλύψεων, καταλήγουμε στο εξ αρχής προδιαγεγραμμένο.

I'm only human, That's all it takes, To put the blame on me:

Δυστυχώς, ο συγγραφέας γράφει με αυτόματο πιλότο κι αυτό κάνει τα κείμενά του άνευρα. Έχει βρει έναν μπούσουλα, ένα καλούπι και πορεύεται μ’ αυτό. Κάτι τέτοιο όμως είναι ευκολία, που θα έπρεπε ο ίδιος να βρει τρόπους να τη σπάσει. Όχι να βρίσκει νέα θέματα, αλλά να βρει πόρτες να ξεφύγει από τον εαυτό του.

Ακόμη περισσότερο είναι ένα αδύναμο βιβλίο γιατί βασίζεται σε σαθρή ιδεολογική βάση. Με άλλα λόγια, το κίνητρο για τους φόνους κι οι δολοφόνοι φαίνονται πολύ αδύναμοι. Σε μια κοινωνία με μύρια τόσα προβλήματα ο χώρος και τα συμπτώματα της παθογένειας είναι πολύ προβληματικά. Ο τίτλος δεν έχει πραγματική σχέση με τον πυρήνα του μυθιστορήματος και το όλο πλαίσιο είναι πολύ λίγο πειστικό.

Δείτε την άποψη της Anagnostria.

> Ο Πέτρος Μάρκαρης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1937. Εμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα το 1965 με το θεατρικό έργο "Η ιστορία του Αλή Ρέτζο". Δραματουργός, μεταφραστής, μελετητής του έργου του Μπέρτολτ Μπρεχτ και σεναριογράφος του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Εκτός από τέσσερα θεατρικά έργα, έχει γράψει δύο αστυνομικά μυθιστορήματα, το "Νυχτερινό δελτίο" (1995) και το "Άμυνα ζώνης" (1998) [σ.σ.: ακολούθησαν τα μυθιστορήματα "Ο Τσε αυτοκτόνησε" (2003), "Βασικός μέτοχος" (2006), "Παλιά, πολύ παλιά" (2008), "Ληξιπρόθεσμα δάνεια" (2010), "Περαίωση" (2011), με τη μεσολάβηση της συλλογής διηγημάτων "Αθήνα, πρωτεύουσα των Βαλκανίων" (2004)].

Πάπισσα Ιωάννα

Ουίλλιαμ Φώκνερ, “Ο αχυρώνας φλέγεται”

Ο μικρός που έρχεται σε σύγκρουση με τον πατέρα του, γιατί ο τελευταίος είναι εκδικητικός προς τρίτους κι αυταρχικός στην οικογένεια. Κι αυτή η σύγκρουση γεννά ενηλικίωση και σκληρές αποφάσεις.

William Faulkner “Barn Burning” 1939 Ουίλλιαμ Φώκνερ “Ο αχυρώνας καίγεται” μετ. Γ. Παλαβός εκδόσεις Κίχλη -2018

Maybe I'm foolish, Maybe I'm blind, Thinking I can see through this:

 Ο Faulkner είναι απ' τους κλασικούς Αμερικανούς πεζογράφους που πήρε μάλιστα και βραβείο Nobel το 1949. Και άλλα βραβεία. Μοντερνιστής που θεωρείται must για όποιον θέλει να παρακολουθεί τη μυθιστορηματική τέχνη στον 20ό αιώνα. Ωστόσο, τα κείμενά του είναι κρυπτικά και δυσνόητα.

Don't ask my opinion, Don't ask me to lie:

“Ο αχυρώνας φλέγεται” είναι ένα διήγημα 50 σελίδων, που δεν τόσο ασαφές, αλλά εύληπτο και συγκεκριμένο. Αμερικάνικος νότος μετά τον Εμφύλιο. Κέντρο ο Abner Snopes, ανάπηρος στο ένα πόδι. Έχει μαζί του τη γυναίκα του, τα τέσσερα παιδιά του (δυο γιους και δυο κόρες) και την αδελφή της γυναίκας του. Κατηγορείται για εμπρησμό του αχυρώνα του γείτονα. Αθωώνεται, αλλά μάλλον την έχει κάνει τη δουλειά. Αναγκάζεται λοιπόν να φύγει και να βρει δουλειά σε ένα μεγάλο μέγαρο, όπου ξανά αναλαμβάνει την καλλιέργεια των χωραφιών.

Η οπτική γωνία που σαρώνει τα πάντα είναι αυτή του Sartoris (Sarty) Snopes, του μικρού του γιου. Βλέπει τη βάναυση συμπεριφορά του πατέρα του, φέρεται άγρια στη γυναίκα του, χρησιμοποιεί βία και στον μικρό γιο του και γενικά δεν κρατά τον θυμό του. Το κάψιμο των αχυρώνων είναι συχνά γι’ αυτόν πράξη εκδίκησης.

Το έργο διαθέτει μια βαθιά δύναμη στη γραφή του. Αργό αλλά εσωτερικό, σαφές αλλά και δουλεμένο σε δεύτερα και τρίτα επίπεδα. Σχετικά ευπρόσληπτο αλλά και πάλι πολύσημο κι ανοικτό. Η αλήθεια είναι ότι ως αναγνώστρια έψαχνα συχνά να βρω τον μίτο, αφού τα δεδομένα παρουσιάζονται ένα ένα και μόνο σταδιακά αποκτάμε μια γενική εικόνα του.

Είναι η σύγκρουση πατέρα γιου μόνο; Είναι ο απόηχος του Εμφύλιου με τις διαφυλετικές έριδες που ακόμα είναι ζεστές; Είναι μια ολόκληρη αμερικανική επικράτεια που ζει με τους περιπλανώμενους ανέστιους του πολέμου; Η πρώτη εκδοχή μού φαίνεται πιο έντονη μέσα στο διήγημα. Ο μικρός Sarty συγκρούεται με τον αυταρχικό πατέρα του και διαφωνεί, καταρχάς σιωπηλά, με την εκδικητική στάση του. Δεν του δίνεται η ευκαιρία να μιλήσει, αλλά όταν ξανασυμβαίνει μια τέτοια συμπεριφορά, ξεσηκώνεται και φεύγει απ' το σπίτι. Το τίμημα της αποκάλυψης είναι η αποκοπή από την ασφάλεια της οικογενειακής εστίας.

I'm only human, That's all it takes, To put the blame on me:

Δεν ξέρω αν αξίζει να δούμε ένα τέτοιο διήγημα σ' ένα αυτοτελές τομίδιο. Όσο κι αν το επίμετρο είναι κατατοπιστικό, δέκα ευρώ και μια ανάγνωση γεμάτη προσδοκίες... πόσο τελικά με ικανοποίησε;

> Ο Γουίλιαμ Φώκνερ γεννήθηκε -ως William Cuthbert Falkner- στο New Albany κοντά στην Οξφόρδη της Πολιτείας του Μισισιπή το 1897. Παρόλο που ο προπάππος του ήταν συνταγματάρχης και σπουδαία φυσιογνωμία του αμερικανικού Νότου, ο Φώκνερ δεν έγινε δεκτός στο στρατό όταν η Αμερική μπήκε στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Λίγο αργότερα, κατάφερε να καταταγεί στην καναδική και, στη συνέχεια, στη βρετανική βασιλική αεροπορία, και μετά τον πόλεμο φοίτησε για ένα διάστημα στο Πανεπιστήμιο του Μισισιπή. Εγκατέλειψε τις σπουδές του -ήταν, εξάλλου, μετριότατος φοιτητής- και ασχολήθηκε με δουλειές του ποδαριού, ανάμεσά τους ένα βιβλιοπωλείο στη Νέα Υόρκη και μια μικρή εφημερίδα στη Νέα Ορλεάνη, όπου το 1924 ο φίλος του Φιλ Στόουν φρόντισε να εκδοθεί σε 1.000 αντίτυπα η συλλογή ποιημάτων του "The Marble Faun" ("Ο μαρμάρινος φαύνος"). Στη Νέα Ορλεάνη γνωρίστηκε με έναν κύκλο λογοτεχνών στον οποίο συμμετείχε ο Σέργουντ Άντερσον, που τον ενθάρρυνε να στραφεί στην πεζογραφία, κι έτσι γεννήθηκε το πρώτο του μυθιστόρημα, "Soldiers' Pay" ("Η πληρωμή του στρατιώτη"), που εκδόθηκε από τον εκδοτικό οίκο Boni and Liveright το 1926. Το 1929 παντρεύτηκε κι έπιασε δουλειά, νυχτερινή βάρδια, στην τροφοδοσία ενός τοπικού ηλεκτρικού σταθμού. Εκείνο το διάστημα, μέσα σε έξι βδομάδες του καλοκαιριού, από τα μεσάνυχτα ως τις τέσσερις το πρωί, γεννήθηκε το "As I Lay Dying" ("Καθώς ψυχορραγώ"), που κυκλοφόρησε την αμέσως επόμενη χρονιά (1930). Ακολούθησε το "Sanctuary" ("Άδυτο", 1931) και κάποια σενάρια για το Χόλυγουντ (μεταξύ των οποίων το "Today we Live" του Χάουαρντ Χωκς, 1933, πάνω σ' ένα δικό του διήγημα, και αργότερα οι διασκευές του "Μεγάλου ύπνου" του Ρ. Τσάντλερ, στην ομότιτλη μεταφορά με πρωταγωνιστές τον Χ. Μπόγκαρτ και τη Λ. Μπακόλ, καθώς και του "Να έχεις και να μην έχεις" του Χέμινγουεϊ), μια και οι πωλήσεις των βιβλίων του ήταν ασήμαντες. Αν και αναγνωρισμένος συγγραφέας, ο Φώκνερ πέρασε βασανισμένη ζωή βυθισμένος στον αλκοολισμό και την κατάθλιψη. Στον κόσμο του, παρά την επικέντρωση στον αμερικανικό νότο, η αφήγηση προσλαμβάνει οικουμενική σημασία ως στάση απέναντι στο ανθρώπινο πεπρωμένο και σε προβλήματα όπως οι φυλετικές διακρίσεις. Στα σημαντικότερα έργα του, που συχνά χαρακτηρίζονται από πειραματική γραφή, επηρεασμένη από την ευρωπαϊκή πρωτοπορία, συγκαταλέγονται και τα μυθιστορήματα "Mosquitos" ("Κουνούπια"), 1927, "Sartoris" ("Σαρτόρις", με αρχικό τίτλο "Flags in the Dust"), 1929, "The Sound and the Fury" ("Η βουή και η μανία"), 1929, "Light in August" ("Φως τον Αύγουστο"), 1932, "Absalom, Absalom!" ("Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ!"), 1936, "The Wild Palms" ("Άγρια Φοινικόδενδρα"), 1939, "The Hamlet" ("Το χωριουδάκι" -πρώτο μέρος της τριλογίας των Snope), 1940, "Requiem for a Nun" ("Ρέκβιεμ για μια μοναχή"), 1951, "The Town" ("Η πόλη"), 1957 και "The Mansion" ("Το Μέγαρο"), 1959 -δεύτερο και τρίτο μέρος της τριλογίας των Snope-, "The Reivers" ("Οι κλέφτες"), 1961, καθώς και περισσότερες από 80 συλλογές διηγημάτων. Το 1949 τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, το 1955 με το National Book Award και με το Pulitzer Prize for fiction (για το μυθιστόρημα "A Fable"), το 1962 με το Χρυσό Μετάλλιο Λογοτεχνίας της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων και -μετά θάνατον- για δεύτερη φορά με το Pulitzer Prize (για το μυθιστόρημα "The Reivers"). Το 1957 έγινε δεκτός από το Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια ως συγγραφέας διαμονής (writer-in-residence). Στο ίδιο Πανεπιστήμιο δώρισε το 1961 το προσωπικό του αρχείο για τη δημιουργία του William Faulkner Foundation. Πέθανε από ανακοπή καρδιάς στη Byhalia της Βιρτζίνια, το 1962, και τάφηκε στο κοιμητήριο της Οξφόρδης του Μισισιπή, Πολιτείας την οποία δεν εγκατέλειψε ποτέ στη ζωή του.

Πάπισσα Ιωάννα

Max Beerbohm, “Ήνοχ Σόουμς”

Τέχνη και αθανασία, θάνατος και δόξα, Μεφιστοφελής και επάνοδος, χρόνος και αχρονία όλα σε ένα σαρωτικό mixer που δεν παίζει με την τέχνη και τις ανατροπές της ζωής.

Max Beerbohm “A Memory of the Eighteen-Nineties” 1916 “Ήνοχ Σόουμς” μετ. Α. Κυριακίδης εκδόσεις Άγρα -2018

Maybe I'm foolish, Maybe I'm blind, Thinking I can see through this:

Δύο γελοία ονόματα μπορούν να προσφέρουν ένα ευανάγνωστο ευτράπελο ανάγνωσμα; Beerbohm ή γερμανιστί Beerböhm, που σχετίζεται με την μπίρα Βοημίας ή μπίρα του ανέμου της Βοημίας, και Ήνοχ (όχι Ήνοξ!) Σόουμς, αγγλιστί Enoch Soames, δηλαδή Ενώχ (παλαιοδιαθηκικό όνομα) ο Ιδανικός Άντρας. Καμία σχέση!

Don't ask my opinion, Don't ask me to lie:

Ο ήρωας της νουβέλας του Beerbohm είναι ένας χλομός ποιητής της δεκαετίας του 1890, που δεν έχει λάβει σπουδαίες κριτικές. Ενώ περιτριγυρίζει στα σαλόνια και τις λέσχες της εποχής, οι περισσότεροι τον λυπούνται παρά τον αναγνωρίζουν ως μεγάλη ποιητική πέννα. Το ίδιο κάνει και ο αφηγητής, που τον ψιλολυπάται, αναζητεί με ευσυνειδησία κάτι να τον κεντρίσει στα ποιήματά του. Κι όταν δεν το βρει, τον παρηγορεί λέγοντας ότι τα πολύ σημαντικά και μεγάλα δεν αναγνωρίζονται αμέσως.

Αλλά ο ίδιος, παρόλο που δεν επιδιώκει την αναγνώριση, δεν επαναπαύεται στην όποια υστεροφημία, αφού δεν θα ζει για να την εισπράξει. Και τι δεν θα ’δινε να επανερχόταν στη γη εκατό χρόνια μετά τον θάνατό του, για να γευτεί τους διθυράμβους, τα αφιερώματα, τις βιογραφίες, τα βιβλία, που θα έχουν γραφτεί γι’ αυτόν!

Και τότε εμφανίζεται αυτός που είχε εμφανιστεί και στον Faust, η αυτού σκοτεινότης ο Μεφιστοφελής, ο ίδιος ο διάβολος, και μάλιστα μπροστά στον Soames αλλά και στον αφηγητή. Κι όντως τον στέλνει για μερικές ώρες στο 1997, ώστε να δει την τύχη του έργου του εκατό χρόνια μετά. Η επιστροφή του αναδεικνύει το σατιρικό humor του Beerbohm, που διακωμωδεί την υπερφίαλη διάθεση για δόξα των συγγραφέων. Είναι το άγος αυτής της υστεροφημιομανίας,  που μερικές φορές δεν είναι καθόλου βασισμένη στην πραγματική αξία. Ο πεζογράφος, γνωστός γελοιογράφος και χιουμορίστας, χλευάζει ανάλαφρα, χρησιμοποιώντας γκαιτικά μέσα, το σινάφι των ομοτέχνων του.

Ακόμα περισσότερο το “Ήνοχ Σόουμς” πρωτοπορεί. Πλησιάζει τη μεταμοντέρνα αντίληψη περί μυθιστορήματος, αφού παίζει με τη γραφή, χρησιμοποιεί τον χρόνο ως τέταρτη διάσταση κι εγκιβωτίζει το έργο μέσα στο έργο και μάλιστα με μια μαεστρική αυτοαναφορικότητα. Ο Soames διαβάζει εκατό χρόνια μετά για το μυθιστόρημα του Beerbohm, το οποίο έγραψε ο τελευταίος με ήρωα τον Soames! Αυτός ο φαύλος κύκλος είναι ακόμα πιο περιπαιχτικός, καθώς οι ελπίδες για υστεροφημία αποδίδουν όχι για τον ίδιο αλλά για τον αφηγητή.

I'm only human, That's all it takes, To put the blame on me:

Έξυπνο και χαριτωμένο.

> Ο Μαξ Μπήρμπομ (Sir Henry Maximilian Beerbohm, Λονδίνο 1872 - Ραπάλλο 1956) ήταν Άγγλος δανδής, συγγραφέας και γελοιογράφος, o οποίος με τα χιουμοριστικά βιβλία του, τα άρτια σκίτσα και τις καρικατούρες του απέδωσε με μοναδικό τρόπο, και συνήθως χωρίς κακεντρέχεια, οτιδήποτε υποκριτικό, επιτηδευμένο ή παράλογο διέκρινε ανάμεσα στους συγχρόνους του. Ο Τζωρτζ Μπέρναρντ Σω τον αποκαλούσε "ο ασύγκριτος Μαξ". Η πρώτη λογοτεχνική συλλογή του "The Works of Max Beerbohm" και το πρώτο βιβλίο του με σκίτσα συγχρόνων του "Caricatures of Twenty-five Gentlemen" κυκλοφόρησαν το 1896. Το 1898 διαδέχτηκε τον Σω στην κριτική θεάτρου για το Saturday Review. Από την αρχή της καριέρας του έγινε τακτικός συνεργάτης του Yellow Book, του περιοδικού που εξέδιδε ο Ώμπρεϋ Μπήρντσλυ. Η γοητευτική του παραβολή "The Happy Hypocrite" εκδόθηκε το 1897, και το μοναδικό του μυθιστόρημα "Zuleika Dobson", παρωδία της οξφορδιανής ζωής, το 1911. Το "The Christmas Garland" (1912) είναι μια συλλογή ιστοριών με θέμα τα στυλιστικά ελαττώματα αρκετών γνωστών συγγραφέων, ιδιαίτερα του Χένρυ Τζέημς. Η συλλογή διηγημάτων "Seven Men" (1919), που περιλαμβάνει τον "Ήνοχ Σόουμς", θεωρείται το αριστούργημά του.

Το 1910 ο Μπήρμπομ παντρεύτηκε την αμερικανικής καταγωγής Βρετανίδα ηθοποιό Φλόρενς Καν και μαζί εγκαταστάθηκαν μόνιμα στο Ραπάλλο της Ιταλίας, όπου τον επισκέπτονταν διακεκριμένοι συγγραφείς, που απολάμβαναν τις εύθυμες και ευφυείς συζητήσεις και τις διασκεδαστικές ιστορίες του για τον συγγραφικό και καλλιτεχνικό κόσμο της ύστερης βικτωριανής και της εδουαρδιανής Αγγλίας. Οι παρωδίες του κινούνταν πάντα σε πολιτισμένο πλαίσιο και σπάνια στοχοποιούσαν τα πρόσωπα που απεικόνιζαν. Παρότι ευχαριστιόταν ιδιαιτέρως να σχεδιάζει γελοιογραφίες της βασιλικής οικογένειας, χρίστηκε ιππότης το 1939. Μόνο δύο στόχους χτύπησε ανελέητα: τον βρετανικό ιμπεριαλισμό -στη μορφή του σατιρικού χαρακτήρα John Bull- και τον Ράντγιαρντ Κίπλινγκ.

Θεωρείται αξεπέραστος χιουμορίστας. Μετά το θάνατο της γυναίκας του το 1951, ο Μπήρμπομ έζησε με την ισόβια γραμματέα-σύντροφό του Ελίζαμπεθ Γιάνγκμαν, την οποία παντρεύτηκε λίγες εβδομάδες προτού πεθάνει, στα 84 χρόνια του.

Πάπισσα Ιωάννα

Georges Simenon, “Ο Μαιγκρέ και ο νεκρός του” & “Ο ένοικος”

Τα αστυνομικά και τα ψυχολογικά μυθιστορήματα του Simenon. Στα μεν, κλασική αστυνομική λογοτεχνία. Κι ο Simenon θεός σε μια κοινωνία θνητών. Κλασικός γρίφος αλλά με πολλά λογοτεχνικά στοιχεία. Αλλού επικρατεί ο πρώτος κι αλλού μας δελεάζουν τα δεύτερα. Στα δε, ο ψυχισμός του ανθρώπου και το απύθμενο αλλά λογικό βάθος του.

Georges Simenon “Maigret et son mort” 1948 “Ο Μαιγκρέ και ο νεκρός του” μετ. Α. Μακάρωφ εκδόσεις Άγρα -2018

Georges Simenon “Le locataire” 1934 “Ο ένοικος” μετ. Α. Μακάρωφ εκδόσεις Άγρα -2018

Maybe I'm foolish, Maybe I'm blind, Thinking I can see through this:

Δεν είμαι fan της αστυνομικής λογοτεχνίας, αλλά ο Πατριάρχης Φώτιος μ’ έχει κάνει να αγαπήσω τον Simenon. Γιατί; Μα γιατί μπορώ να καταφύγω σ’ αυτόν όταν θέλω να διαβάσω κάτι ενδιαφέρον (μυστήριο) με λογοτεχνικές όμως αξιώσεις. Κάθε του βιβλίο είναι μια αγαστή ένωση έρευνας και ψυχολογίας! We love Simenon.

Don't ask my opinion, Don't ask me to lie:

Ένας άγνωστος άνθρωπος τηλεφωνεί, επανειλημμένα σε μια μέρα, στον Maigret, για να του πει ότι θα τον δολοφονήσουν. Κι ο αστυνόμος δεν τον θεωρεί τρελό ούτε farceur, αλλά παραδόξως τον πιστεύει. Απλώς, παρά τις προσπάθειές του, δεν καταφέρνει να τον σώσει. Ο άγνωστος ανθρωπάκος βρίσκεται τελικά νεκρός με μια μαχαιριά στην Place de la Concorde, στην καρδιά του Παρισιού.

Το ένα μαγικό που κάνει ο Simenon είναι ότι κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον, όπως κάνουν τα καλά αστυνομικά. Αυτό φυσικά δεν είναι καινοφανές. Όμως ο Βέλγος συγγραφέας κάνει και άλλα… Όλοι ξέρουν τον επιθεωρητή Maigret που είναι ο φιλήσυχος αστυνόμος, ο οποίος δεν γεμίζει το μάτι. Το παίζει συχνά ανήμπορος και περιορισμένων δυνατοτήτων, για να ξεγελάσει τα θύματά του. Εδώ απολαμβάνουμε τον διάλογο με τον ανακριτή που θέλησε να τον πιέσει κι ο αστυνόμος υποκρίθηκε τον άρρωστο, τον ήρεμο άνθρωπο που κάθεται σπίτι του, αλλά απ’ την άλλη κάνει πολύπλοκους συλλογισμούς, άλλους με νόημα κι άλλους χωρίς, θολώνοντας τα νερά και αυτοσχεδιάζοντας, ώστε να παρασύρει τον άλλο στα νερά του.

Σ’ αυτή τη σκηνή αχνοφαίνεται ένα μειδίαμα στο πρόσωπο του κύριου και της κυρίας Maigret, αλλά κι οι αναγνώστες γελάμε με τον ποιοτικό τρόπο που διάλεξε ο συγγραφέας να στέλνει τα …έντομα στο στόμα του βάτραχου. Το humor φαίνεται και σε μια άλλη σκηνή, όπου ο Maigret μαζί με έναν δυο άλλους της αστυνομίας αναλαμβάνουν ένα bistro ώστε να κόψουν κίνηση και να συλλέξουν πληροφορίες για τον νεκρό πλέον ιδιοκτήτη του!

I'm only human, That's all it takes, To put the blame on me:

Από ένα σημείο και μετά όλα υποτάσσονται στον ύψιστο νόμο του αστυνομικού μυθιστορήματος που είναι η πλοκή. Όλα δηλαδή παίρνουν το χρώμα της έρευνας και γίνονται κρίκοι στην αλυσίδα της. Ο επιθεωρητής σκέφτεται το θέμα ακόμα και στον ύπνο του, συνδέει λεπτομέρειες, ξανασκέφτεται λανθάνοντα στοιχεία, διερευνά αθέατες πτυχές.

Απ’ την άλλη, “Ο ένοικος” δεν είναι αστυνομικό έργο, αλλά ανήκει στα λεγόμενα “σκληρά μυθιστορήματα”. Ξεκινά μ’ ένα έγκλημα, αλλά το βάρος δεν πέφτει στο ποιος είναι ο ένοχος, ούτε στη διαδικασία ανακάλυψής του. Ξέρουμε εξαρχής τον φονιά και τον παρακολουθούμε στην ήσυχη ζωή που προσπαθεί να ζήσει, ώστε να εξαφανιστεί και να μην τον ανακαλύψει κανείς. Θύμα ένας πλούσιος χρηματιστής από την Ολλανδία. Θύτης ο πορτογαλοεβραίος Eli Nazear, που ζούσε προηγουμένως στην Κωνσταντινούπολη. Συνένοχός του η χορεύτρια σε νυχτερινά μαγαζιά Sylvie, η οποία τον στέλνει μέχρι να κοπάσει ο ντόρος στο Charleroi, όπου η μητέρα της νοικιάζει δωμάτια. Έτσι βρίσκεται ένοικος στο σπίτι των Baron (κύριος και κυρία με την κόρη τους Antoinette) μαζί με έναν Πολωνό, τον Dobe, έναν φτωχό Πολωνοεβραίο φοιτητή, τον Moise Kaler, έναν γυναικά Ρουμάνο, τον Velasco…

Η ψυχολογία των εμπλεκομένων, κυρίως του Eli που αρρωσταίνει απ’ το βάρος της δίωξης, αλλά και της Sylvie, που κυνικά δρα και μιλά στους αστυνομικούς, όπως και των άλλων ενοίκων του σπιτιού. Δυστυχώς δεν το χάρηκα, γιατί αφενός η ψυχολογία κάνει άλματα (δεν καλοεξηγείται γιατί σκότωσε, όσο κι αν το χρήμα ήταν δέλεαρ, αφού δεν είχε ξανακάνει κάτι τέτοιο) κι αφετέρου γιατί μόνη της η ψυχολογία του ενόχου δεν αρκεί για να κρατήσει ζωντανό το ενδιαφέρον και ν’ αφήσει κάτι για μετά το τέλος της ανάγνωσης.

> Ο Ζωρζ Σιμενόν γεννήθηκε στη Λιέγη του Βελγίου στις 13 Φεβρουαρίου 1903. Έπειτα από σπουδές στους Ιησουίτες έγινε, το 1919, μαθητευόμενος ζαχαροπλάστης, έπειτα υπάλληλος βιβλιοπωλείου, και τελικά ρεπόρτερ στη "Γκαζέτ ντε Λιέζ". Το πρώτο του μυθιστόρημα, με τίτλο "Στο γεφύρι του Αρς" εκδόθηκε το 1921 και τότε ο Σιμενόν έφυγε απ' τη Λιέγη για το Παρίσι. Παντρεύτηκε το 1923 με την "Τιζύ" και δημοσίευσε διηγήματα και νουβέλες σε πολλές εφημερίδες. Το 1924 εξέδωσε, με ψευδώνυμο, το πρώτο "λαϊκό" του μυθιστόρημα, "Το μυθιστόρημα μιας δακτυλογράφου". Ως το 1930, δημοσίευσε διηγήματα και μυθιστορήματα σε πολλούς εκδότες. Το 1931, άρχισε τις έρευνές του ο περίφημος ήρωας του, ο επιθεωρητής Μαιγκρέ. Έγραφε τα βιβλία του, ταξίδευε, έστελνε ρεπορτάζ κι άφησε τις εκδόσεις "Φαγιάρ" για να πάει στις εκδόσεις "Γκαλλιμάρ", όπου συνάντησε τον Αντρέ Ζιντ. Στο πόλεμο ήταν υπεύθυνος των Βέλγων προσφύγων στη Λα Ροσέλ και κατοικούσε στη Βανδέα. Το 1945 μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μετά το διαζύγιό του εγκαταστάθηκε ξανά στην Ευρώπη. Η δημοσίευση των απάντων του (72 τόμοι) άρχισε το 1967. Από το 1972 αποφάσισε να σταματήσει το γράψιμο. Αφοσιώθηκε έκτοτε στις είκοσι δύο "Υπαγορεύσεις" του και κατόπιν συνέταξε τα ογκώδη απομνημονεύματα "Memoires intimes" (1981). Ο Ζωρζ Σιμενόν πέθανε στη Λωζάννη το 1989. Πολλά μυθιστορήματά του έχουν διασκευαστεί για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση.

Το πρώτο από τα δύο βιβλία παρουσιάστηκε στις 13/8/2018 στην in2life.

Πάπισσα Ιωάννα

Καλοκαιρινές αναγνώσεις αστυνομικών μυθιστορημάτων:

Μάρκος Κρητικός, Ευτυχία Γιαννάκη, Νεοκλής Γαλανόπουλος, Σταύρος Χριστοδούλου, Γρηγόρης Αζαριάδης

Στην παραλία όπου το μάτι δεν εστιάζει πάντα στο βιβλίο και το μυαλό πετάει απείθαρχο, ένα καλό αστυνομικό, χωρίς ίσως λογοτεχνικές αξιώσεις, συναρπάζει, ναι αυτό είναι το ρήμα, και καθηλώνει.

Μάρκος Κρητικός “Κάνε τον σταυρό σου” εκδόσεις Νεφέλη -2018

Ευτυχία Γιαννάκη “Πόλη στο φως” εκδόσεις Ίκαρος -2018

Νεοκλής Γαλανόπουλος “Ο ιδανικός ντετέκτιβ” εκδόσεις Καστανιώτη -2018

Σταύρος Χριστοδούλου “Τη μέρα που πάγωσε ο ποταμός” εκδόσεις Καστανιώτη -2018

Γρηγόρης Αζαριάδης “Σκοτεινός λαβύρινθος” Εκδόσεις Μεταίχμιο -2018

Όλη η ζωή του ένας παραπονιάρης μύθος τυλιγμένος

στου νου του την ανέμη και στου ονείρου την απόχη

κι αυτός στ’ άλογο με τα όπλα του στο στήθος φορτωμένος

περνάει κι όλοι γιουχάρουν "Δον Κιχώτη":

Το καλοκαίρι ευνοεί το αστυνομικό μυθιστόρημα: στη φευγάτη ματιά σελίδες χωρίς βάθος, αλλά με γρίφους, ένταση, δράση, γρήγορες σκηνές, σκληρούς άνδρες κι ωραίες γκόμενες, noir ατμόσφαιρες, μπιτάτα σκηνικά, νύχτα και υπόκοσμο…

Αυτό ζητάει η καρδιά του ν’ αλαφρώσει.

Να φέρει ανάσκελα το κόσμο από τη βάση:

Ο Μάρκος Κρητικός γράφει ένα ελληνικό noir μ’ όλα τα στερεότυπα του είδους, όπως ήρθε απ’ την Αμερική. Ήρωας ο σκληρός detective Μίλτος Οικονόμου, άυπνος εξ ιδιοσυγκρασίας, λίγο ή πολύ ρεμάλι, χωρίς ενδοιασμούς, με οξεία κρίση και καλές διασυνδέσεις. Γύρω του ο σκοτεινός κόσμος της νύχτας, τα κακόφημα bar, οι λαμπερές γκόμενες (πώς γίνεται όλες οι γυναίκες να είναι ερωτεύσιμες;), το ευκίνητο χρήμα, οι μπρατσωμένοι μπράβοι…

Αποστολή του, πληρωμένη από την πλούσια (και ωραία, αν πώς!) Φανή Δούκα, να βρει τον άνδρα της Άρη Γιάννου, ο οποίος εξαφανίστηκε ξαφνικά. Εκούσια απόσυρση ή απαγωγή; Η έρευνά του κινείται με λογικά βήματα χωρίς αφηγηματικές ακροβασίες. Κινείται στον κόσμο της νύχτας, από τον Ξανθό Άγγελο σε νυχτερινό μαγαζί μέχρι ιδιοκτήτες και νονούς του υποκόσμου. Η αλυσίδα των εξελίξεων δεν είναι χιλιομπαλωμένη.

Επειδή δεν μπορείς να απαιτείς από έναν μπάτσο να πετάει τριαντάφυλλα, επειδή δεν μπορείς να περιμένεις από έναν υδραυλικό να αλλάζει πρίζες, μείνε στη σφιχτή πλοκή, που αποζημιώνει. Η ιστορία παρά τις αβαρίες (π.χ. έμεινε ο σουγιάς στην τσέπη, όταν τον απαγάγανε) οδηγεί όλα τα στοιχεία σε ένα λογικό τέλος. Τα πρόσωπα της νύχτας έκαναν άρρητες συμμαχίες, οι μεν και οι δε άλλαξαν θέση, οι υπόνοιες που είχαν διασπαρεί έδεσαν.

Τρίτο βιβλίο της Ευτυχίας Γιαννάκη. Όλα αστυνομικά, όλα αρμοσμένα πάνω στον αστυνόμο Χάρη Κόκκινο. Είχαμε διαβάσει το προηγούμενο (“Στο πίσω κάθισμα”) κι είπαμε να δούμε και το τελευταίο. Το μότο του Baudelaire “Η ζωή βρίθει αθώων τεράτων” υποδεικνύει και τον τρόπο ανάγνωσης. Οι φαινομενικά αθώοι κρύβουν άγρια κίνητρα και εξελίσσονται μέσα στη δίνη της κοινωνικής παθογένειας σε τέρατα. Η έννοια του ανθρώπου-τέρατος, του καθημερινού ανθρώπου της διπλανής πόρτας, ο οποίος όμως έχει ένα στυγερό παρασκήνιο, είναι συχνή τον τελευταίο καιρό στη λογοτεχνία μας.

Μια έγκυος γυναίκα, με καριέρα μοντέλου, δολοφονείται άγρια στη μονοκατοικία της στο Καβούρι. Ο Αστυνόμος Χάρης Κόκκινος και η ομάδα του αναλαμβάνουν να εξιχνιάσουν ένα έγκλημα που τους φέρνει αντιμέτωπους με προσδοκίες που διαψεύστηκαν, κυκλώματα ντόπινγκ στον αθλητισμό κι έναν κύκλο βίας που ξεκινάει από τη Σερβία του 1995 για να καταλήξει στην Αθήνα του 2014. Ταυτόχρονα, ο γιος του σαρανταπεντάρη Αστυνόμου δικάζεται με κατηγορίες που δοκιμάζουν τις αντοχές του, καθώς αναζητά τις δικές του ευθύνες στα λάθη του παρελθόντος.

Καταρχάς, γυναίκα και αστυνομική λογοτεχνία; Δεν είναι σπάνιο αλλά εξακολουθεί να με εκπλήσσει, μάλλον επειδή εγώ ως γυναίκα δεν μπορώ το αίμα και την ιδέα του φόνου. Ως γυναίκα; Τέλος πάντων. Η Γιαννάκη όμως δεν είναι αιμοδιψής παρόλο που δεν λυπάται τις σκληρές σκηνές και τις θριλερικές εικόνες. Το αίμα όμως και ο φόνος είναι η κορυφή του παγόβουνου, ενώ κάτω απ’ επιφάνεια κρύβονται υποθαλάσσια κομμάτια πάγου. Πρόκειται για τα κοινωνικά αποστήματα, που πυορροούν, όλο το κρυφό πρόσωπο της κοινωνίας που ζητά χρήμα και δόξα, για τα οποία δεν ζητά να σκοτώσει.

Η Γιαννάκη χειρίζεται με σταθερό ρυθμό την υπόθεση. Από ένδειξη σε ένδειξη κι από στοιχείο σε στοιχείο λίγα έρχονται τυχαία. Ο αστυνόμος Κόκκινος, η πανταχού παρούσα travesty Τζέλα και οι άλλοι αστυνόμοι / αστυνομικοί ψάχνουν μεθοδικά, αλλά στα κενά των ερευνών βρίσκεται η ουσία που θα αποκαλυφθεί προς το τέλος του έργου.

Ο Νεοκλής Γαλανόπουλος απ’ την άλλη γράφει ένα μυθιστόρημα-παρωδία των έργων του Conan Doyle Sherlock Holmes. Γράφει το μυθιστόρημα του δόκτορος Wordon ο οποίος σαν άλλος Watson καταγράφει τις σαγηνευτικές περιπέτειες του Sherwin Hobbs. Κι είναι παρωδία τόσο επειδή διακωμωδεί τους λογικούς συλλογισμούς του Holmes, αφού σήμερα αυτοί φαντάζουν εν μέρει άτοποι κι ακραίοι, όσο κι επειδή πατάει στο έργο του Doyle, αλλά παίζει με τις αφηγηματικές ατραπούς του.

Σ’ αυτό το πλαίσιο εμείς οι αναγνώστες βλέπουν λίγο λοξά την ιστορία, καθώς με το ένα μάτι βλέπουμε την κλασική ιστορία-αίνιγμα των δύο φόνων, με το άλλο κρυφοκοιτάμε με χαμόγελο την όλη διασκευή. Ο πρώτος νεκρός ήταν ο doctor Mortimer, δυνατός αντίπαλος του Holmes, ενώ ο δεύτερος ήταν ο γιατρός Thorndike, που πιθανολογείται ότι αυτοκτόνησε. Η εικασία που χτίζεται είναι ότι ο γιατρός σκότωσε τον Mortimer κι έπειτα αυτοκτόνησε. Προφανώς είναι μια συγγραφική παγίδα και περιμένω να διαψευστεί σταδιακά.

Το έργο του Γαλανόπουλου ακολουθεί τη λογική του Doyle, που στηρίζεται σε σκληρούς συλλογισμούς. Αλλά πάνω σ’ αυτήν την κλασική εκδοχή του αστυνομική μυθιστορήματος, καινοτομεί στα εξής:

1.         Παίζει με τη γλώσσα και τη μετάφραση σε ένα ενδοκειμενικό παιγνίδι. Υποτίθεται ότι το έργο είναι γραμμένο στα αγγλικά και κάποιος μεταφραστής το μεταφράζει στα ελληνικά, με μερικές επισημάνσεις επί της μετάφρασης. Αυτό δίνει στο έργο ένα ίχνος αυθεντικότητας αλλά και δυνατότητες για δημιουργικές εκδοχές της μετάφρασης, όπως το “Doctor, doctor”, που δεν ξέρουμε αν είναι ονομαστική ή κλητική.

2.         Φτιάχνει έναν detective Hobbs, που παθαίνει διαλείψεις και έχει χάσει, έστω και πρόσκαιρα, την διερευνητική του ικανότητα. Αποτέλεσμα είναι να μην μπορεί να προχωρήσει την έρευνα και να αναγκάζεται ο Wordon να κάνει ο ίδιος μερικές γόνιμες, έστω και αδιέξοδες, εικασίες.

3.         Ο Γαλανόπουλος στα προηγούμενα έργα του (“Θάνατος από το πουθενά” ή στα “Οικογενειακά εγκλήματα”) δείχνει πόσο πεπερασμένο πλέον είναι το κλασικό αστυνομικό μυστήριο. Γι’ αυτό και εδώ επιχειρεί υπερβάσεις, όπως ότι ο Hobbs κατηγορεί συνεπαγωγικά τον εαυτό του κι έπειτα τον βοηθό του Wordon.

Εντέλει, εξακολουθώ να απορώ ποιος πλέον χαίρεται με μια τέτοια σπαζοκεφαλιά και παρακολουθεί με αγωνία την εξιχνίαση των τριών θανάτων και τις ανατροπές της. Πολύ καλογραμμένο με τους κλασικούς όρους, πολύ ευφυές στον τρόπο ναρκοθέτησης της πλοκής όπως την έχουμε συνηθίσει. Αλλά…

Ξεκινώ το βιβλίο του Σταύρου Χριστοδούλου και στις πρώτες δέκα σελίδες ενθουσιάζομαι. Ενθουσιάζομαι κυρίως με τη γλώσσα, που κεντά, με ένα ύφος που ξεφεύγει από τα συνήθη αστυνομικά, που παίρνει το κλίμα της Βουδαπέστης και φτιάχνει πίνακες.

Κι έπειτα μεταφερόμαστε στην Αθήνα 27 χρόνια μετά, δηλαδή το 2012, όταν ανακαλύπτουμε το πτώμα σε πολυκατοικία του Λυκαβηττού. Θύμα ο σχεδόν ξοφλημένος ζωγράφος Μίλτος Αδριανός, αστυνόμος ο Στέλιος Σουρούνης, που γρήγορα ξεπετά την υπόθεση με ενδεχόμενο δράστη τον Ούγγρο Jonas Kovac, και βασικό πρωταγωνιστή τον δημοσιογράφο Στράτο Παπαδόπουλο, που δεν τα παρατά αλλά ψάχνει. Εδώ η γλώσσα υποβιβάζεται ακαριαία σε μια άχρωμη, νερόβαστη δημοτική που δεν λέει και πολλά. Κι η αφήγηση παίρνει την κατιούσα, χωρίς να με κρατά σε αγωνία.

Η διερεύνηση της ζωής και του θανάτου του Αδριανού κινείται αφενός στις ράγες της αναζήτησης στοιχείων, αφετέρου με αναδρομές στη ζωή του ζωγράφου, του Παύλου Κέρου που πόζαρε ως μοντέλο του, του Jonas που ζούσε χρόνια στην Αθήνα και είχε ποινικό μητρώο κ.ο.κ. Ο Ούγγρος συνδέει το εναρκτήριο κεφάλαιο με την κύρια δράση. Κι ο πάσσαλος που δένει όλα τα επιμέρους κομμάτια είναι η ανδρική πορνεία, τη νύχτα, στα μπαρ, στις ύποπτες συναλλαγές και στα εξευτελιστικά πάρε-δώσε.

Το παρελθόν της Ουγγαρίας έρχεται τελικά να παράσχει κάλυψη, να δώσει όσα χρωστούσε και να πάρει πάνω του τις ενοχές του. Το noir του Χριστοδούλου θέλει να δώσει ατμόσφαιρα σε όσα γίνονται και να συνδυάσει το story με το κλίμα, αλλά και λόγω των φλύαρων διαστημάτων του τελικά καθιζάνει.

Δυο άγνωστοι πληρωμένοι δολοφόνοι εισβάλλουν στο αγρόκτημα της οικογένειας Μαυρονικόλα και εκτελούν το γηραιό ζεύγος, τον γιο τους, τη νύφη τους και τον πεντάχρονο εγγονό τους. Έτσι, ξεκινά το πολυσέλιδο μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη (μετά το “Παλιοί λογαριασμοί”, το “Η τελευταία παράσταση της Μαρίνας Φιλίππου” και “Το μοτίβο του δολοφόνου”) και συνεχίζεται με την αστυνόμο Τρύπη να αναλαμβάνει την πολύνεκρη δολοφονία. Παράλληλα, η κόρη του γηραιού ζεύγους Σοφία, που έλειπε χρόνια στο εξωτερικό, παίρνει τις δικές της πρωτοβουλίες, για να βρει τους δολοφόνους;

Η ροή των γεγονότων πηγαίνει αργά, αφού περνάει μήνας για να υπάρχουν εξελίξεις, ενώ η αφήγηση προχωρά γρήγορα, αφού ο Αζαριάδης εστιάζει μόνο σε ό,τι έχει σημασία. Κι αυτό είναι προς τιμή του, καθώς στα συνηθισμένα αστυνομικά η εξιχνίαση διαρκεί μόνο μερικές μέρες. Η ροή λοιπόν μας πάει στα κυκλώματα της νύχτας, όπου κυριαρχεί το alcohol, οι φουσκωτοί, η κόκα, οι καμπύλες των γυναικών και το μαύρο χρήμα. Σταδιακά ανακαλύπτουμε τον υπόκοσμο, όχι βέβαια στην πλήρη του διάσταση αλλά σε μεμονωμένες του πτυχές, όπως έρχεται στο φως στα γυμναστήρια της μέρας και τα bar της νύχτας.

Παρέκβαση: το αστυνομικό μυθιστόρημα είναι η αφήγηση της έρευνας. Για να φανεί αληθοφανές, δίνει ενδείξεις, αλλά δεν φανερώνει όλα του τα χαρτιά εξαρχής. Ο συγγραφέας παίζει πιο πολύ με τον αναγνώστη και τις αναμονές του, κάνει ανοίγματα προς αυτόν αλλά μαζί προσπαθεί να τον μπερδέψει κιόλας. Είναι δηλαδή κι ένα αφηγηματικό παιχνίδι. Τι λάθη όμως γίνονται σ’ αυτό; Σ’ αυτά φαίνονται κι οι ατέλειες ή οι σκόπιμες διαστρεβλώσεις που επιχειρεί ο συγγραφέας. Π.χ.:

1. Γιατί στην ιατροδικαστική γνωμάτευση δεν δηλώθηκε ότι η νύφη των Μαυρονικολαίων είναι έγκυος;

2. Γιατί όταν κλήθηκε στην αστυνομία η εξαφανισμένη κόρη τους, που ζούσε για καιρό στο εξωτερικό, δεν ρωτιέται γιατί τα χάλασε με τους γονείς της;

3. Πόσο εύκολα μιλάει ο μπράβος, δίνοντας το όνομα του φίλου του, ο οποίος κέρδισε πολλά σε μια μπάζα και τον ξεχρέωσε από τα χρέη του;

4. Είναι δυνατόν το περιπολικό της αστυνομίας να εμφανιστεί στον τόπο του εγκλήματος 1 λεπτό μετά την κλήση;

5. Το σκηνικό στο Κρανοχώρι έχει πολλά δεδομένα που δεν αξιοποιήθηκαν. Γιατί;

6. Στα τρία σενάρια μετά το Κρανοχώρι δεν θα χωρούσε (ως πλαστό) η συνεργασία της Μαυρονικόλα με τους Ρουμάνους, για να ξεκάνουν τον δολοφόνο (ως εικάζεται) των δικών της;

Στα συν του βιβλίου είναι η διπλή έρευνα που διεξάγει η αστυνομία και η Σοφία Μαυρονικόλα. Έτσι, από αφηγηματικής άποψης βλέπουμε μερικές φορές το ίδιο γεγονός από δύο σκοπιές, από δυο διαφορετικές οπτικές γωνίες. Επίσης, η ραγδαία εξέλιξη, η συσσώρευση κύβων και κομματιών παζλ που δένουν λογικά μεταξύ τους, το ξήλωμα του πουλόβερ από τον μπράβο Λου βήμα βήμα έως τα υψηλά ιστάμενα κεφάλια. Στα πλην είναι σίγουρα η πολυδιάσπαση των ερευνών, καθώς δεκάδες πρόσωπα μπαίνουν και βγαίνουν από την ιστορία. Επομένως, δεν έχουμε χαρακτήρες, δεν έχουμε σμιλεμένα πρόσωπα, παρά μόνο δευτεραγωνιστές και κομπάρσους που παρελαύνουν σε έναν παζλ υπόπτων, επώνυμων και ανώνυμων.

Με κλασικούς όρους αστυνομικής λογοτεχνίας ο “Σκοτεινός λαβύρινθος” είναι ένα δυνατό μυθιστόρημα, συμπαγές και καλογραμμένο, ικανό να πυροδοτήσει πλούσιες σε ένταση αναγνωστικές ώρες. Το τέλος του αιφνιδιάζει, όπως πρέπει, η κατάληξή του είναι απρόσμενη όσο και ικανοποιητική.

Η γη το παραμύθι λέει του ταξιδιώτη

(που `χε αγάπη την ωραία, την πριγκιπέσσα τη κρυφή τη Δουλτσινέα):

Δυο δυνατά αστυνομικά που στηρίζονται στη δράση και στην αινιγματική υπόθεση αναζήτησης του ενόχου (Κρητικός και Αζαριάδης). Ένα πολύ καλό κοινωνικοαστυνομικό που συνδυάζει γρίφο και μύθο, δράση και προβληματισμό (Γιαννάκη). Tα προτείνω.

> Ο Μάρκος Κρητικός γεννήθηκε στη Χίο το 1968. Κατάγεται από την Τήνο και ζει μόνιμα στην Αθήνα. Σπούδασε τεχνολόγος τοπογράφος μηχανικός και εργάστηκε 3.421 ημέρες ως τραπεζικός υπάλληλος.

> Η Ευτυχία Γιαννάκη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1976. Σπούδασε πληροφορική, μουσική τεχνολογία και επικοινωνία και εργάστηκε για αρκετά χρόνια στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Το 2000 εξέδωσε με το ψευδώνυμο Αλέκα Λάσκου το μυθιστόρημα "Χάρντκορ" που μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Ντένη Ηλιάδη. Το πρώτο της αστυνομικό μυθιστόρημα, με τίτλο "Στο πίσω κάθισμα" (εκδ. Ίκαρος, 2016), κέρδισε το βραβείο Public του 2017 για το καλύτερο ελληνικό μυθιστόρημα της χρονιάς, σύμφωνα με τις ψήφους του κοινού.
Η ιστοσελίδα της είναι: http://giannaki.com/

> Ο Νεοκλής Γαλανόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1972. Ασκεί "μαχόμενη" δικηγορία, κυρίως σε υποθέσεις εργατικού δικαίου, στις οποίες είχε ιδιαίτερη κλίση ήδη από τα φοιτητικά του χρόνια, στις περισσότερες με αντίδικο τον "μεγάλο εργοδότη", το Δημόσιο. Αγαπημένες του ασχολίες: ανάγνωση λογοτεχνίας, με προτίμηση στην αστυνομική (και δη στα whodunit), θεωρίας της λογοτεχνίας και της μετάφρασης, φιλοσοφίας, ιστορίας και λεξικών, καθώς και ο κινηματογράφος (σε όλο το φάσμα). Από μικρός σκάρωνε ιστορίες με "ντετέκτιβ" που λύνουν μυστήρια. Τα βιβλία του, "Η παραλλαγή του Γιώργου Δαρσινού" (Τόπος 2007) και το "Θάνατος από το πουθενά" (Τόπος 2008) έχουν λάβει επαινετικές κριτικές από όλους τους έγκυρους κριτικούς του είδους. Ο συγγραφέας έχει επίσης μεταφράσει το κλασικό αστυνομικό "Ο ασώματος άνθρωπος" (The Hollow Man) (Τόπος 2008) του Τζον Ντίξον Καρ. Είναι μέλος της Ελληνικής Λέσχης Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας (Ε.Λ.Σ.Α.Λ.). Έχει εκδώσει τα μυθιστορήματα "Η παραλλαγή του Γιώργου Δαρσινού" (Τόπος, 2007) και "Θάνατος από το πουθενά" (Τόπος, 2008), το βιβλίο με νουβέλες "Οικογενειακά Εγκλήματα" (Τόπος, 2011) και "Η επιστροφή του αστυνόμου Μπέκα" (Καστανιώτη, 2012). Διηγήματά του έχουν μεταδοθεί από τη ραδιοφωνική εκπομπή "Κλέφτες και Αστυνόμοι" στον 902. Έχει συμμετάσχει στους συλλογικούς τόμους διηγημάτων "Οικοεγκλήματα" (Κέδρος, 2008), "Το τελευταίο ταξίδι-Έντεκα νουάρ ιστορίες" (Μεταίχμιο, 2009), "Είσοδος Κινδύνου" (Μεταίχμιο, 2011) και "Κλέφτες και Αστυνόμοι", Ψυχογιός, 2013.

> Ο Σταύρος Χριστοδούλου γεννήθηκε στη Λευκωσία το 1963. Σπούδασε Νομικά στην Αθήνα, αλλά δεν άσκησε ποτέ τη δικηγορία, αφού ήδη από το τέλος της δεκαετίας του ’80 τον κέρδισε η δημοσιογραφία. Εργάστηκε ως διευθυντής περιοδικών στην Κύπρο και την Ελλάδα. Σήμερα ανήκει στο δυναμικό του συγκροτήματος "Ο Φιλελεύθερος", στην Κύπρο. Το πρώτο του μυθιστόρημα, "Hotel National" (2016), περιελήφθη στη βραχεία λίστα των Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας της Κύπρου, καθώς και στην αντίστοιχη του λογοτεχνικού περιοδικού "Κλεψύδρα".

> Ο Γρηγόρης Αζαριάδης γεννήθηκε το 1951 στην Αθήνα. Έχει έναv γιο και μια κόρη. Είναι μέλος της ΕΛΣΑΛ (Ελληνικής Λέσχης Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας). Το πρώτο του μυθιστόρημα "Παλιοι λογαριασμοί" εκδόθηκε το 2012. Ακολούθησαν "Η τελευταία παράσταση της Μαρίνας Φιλίππου" και "Το μοτίβο του δολοφόνου", που κυκλοφόρησαν το 2013 και το 2015, αντίστοιχα. Ο "Σκοτεινός λαβύρινθος" είναι το τέταρτο αστυνομικό του μυθιστόρημα. Λατρεύει τη γαλλική σχολή (Ζαν-Πατρίκ Μανσέτ) και ιδιαίτερα το πολάρ (το ζεύγος των Σουηδών Σγιεβάλ - Βαλέε) και το κλασικό νουάρ (Ρέιμοντ Τσάντλερ).

Πάπισσα Ιωάννα