Saturday, September 21, 2013

“Alter ego” του Βασίλη Καραγιώργου

Ένα πρωτόλειο το κρίνεις με βάση την αξία-του, συγκρινόμενο ισότιμα με τα άλλα έργα ή με βάση την προσπάθεια του συγγραφέα να ξεμυτίσει στη λογοτεχνική σκακιέρα; Στην πρώτη περίπτωση λειτουργείς ως αναγνώστης που δεν σε ενδιαφέρει τίποτα άλλο παρά μόνο πόσο καλό ανάγνωσμα, ποιοτικό και τερπνό, είναι αυτό το βιβλίο, ενώ στη δεύτερη υπολογίζεις και μια δυνητική εξέλιξη του δημιουργού, που ίσως αποφέρει καλύτερα αποτελέσματα στο μέλλον. Πριν από λίγες μέρες συζητούσαμε τι περιμένουμε από έναν πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα και έθεσα μερικά ζητήματα πρωτολειακής γραφής.
 
 
Espresso macchiato:
Βασίλης Καραγιώργος
“Alter ego”
εκδόσεις Μεταίχμιο
2012 

            Ο Καραγιώργος υποβάλλει στη σκέψη τα παραπάνω ερωτήματα, καθώς το πρώτο-του βιβλίο εμφανίζει τις ατέλειες και τα λάθη του πρωτόπειρου συγγραφέα, αλλά παράλληλα δείχνει ότι μπορεί μελλοντικά να γράψει τιθασεύοντας τις ιδέες-του σε πιο οικονομημένους δρόμους γραφής. Κι αυτό όχι γιατί το έργο δεν προκαλεί μια πρώτη, ικανοποιητική έως ένα βαθμό ηδονή, αλλά γιατί δείχνει ότι κινείται με δύο ταχύτητες.
            Από τη μία, μια ιδέα ενός συγγραφέα που δεν εμφανίζεται ποτέ, επικοινωνεί μόνο με ηλεκτρονικά μηνύματα, ακόμα και με τον εκδότη-του, και κάνει επιτυχία συντονίζεται με την περίεργη εμφάνιση ενός ιδρύματος τεχνών και γραμμάτων στη Φλωρεντία, συνδεδεμένο με το όνομα ενός παράξενου αυτόχειρα φιλοσόφου. Η ιδέα χτίστηκε, αν μπορώ να κρίνω από το κείμενο, με σχεδιασμό και με πλάνο, ώστε οι δύο παράλληλες αφηγήσεις να διασταυρώνονται όσο και όπου πρέπει. Κι αυτό γιατί η κύρια αφήγηση που εστιάζει στη ζωή του Βασίλη, εκδότη του περιώνυμου Γραμματικού, και αναφέρεται στα διλήμματά-του για το πώς μπορεί να εκδώσει ένα άλλο ανώνυμο κείμενο, που αποδίδεται στον Γραμματικό αλλά μάλλον δεν είναι, εναλλάσσεται με κεφάλαια που αποδίδονται στην Αριάδνη, σύζυγο του Βασίλη, η οποία ανάγεται σε αφηγήτρια στο παραπάνω μυθιστόρημα.
            Για να μην σαν μπερδέψω, το ένα κεφάλαιο είναι η πραγματικότητα και το άλλο μια παράλληλη μυθοπλασία που εφάπτεται και εν πολλοίς διπλασιάζει, προεκτείνει και εξηγεί την πρώτη. Η ιδέα αντέχει και εξελίσσεται δημιουργικά, καθώς ο αναγνώστης δεν είναι σίγουρος τι είναι πραγματικό και τι πλαστό. Όσα εμφανίζονται εναλλακτικά είναι μαζί και προϊόν φαντασίας του ανώνυμου συγγραφέα και προϊόν έμπνευσης του επώνυμου Καραγιώργου.
            Η δεύτερη ταχύτητα κινείται αντίστροφα και φρενάρει τη δυναμική της πρώτης. Αφορά στον τρόπο χειρισμού της υπόθεσης, και κυρίως την εντοπίζω στην αφήγηση που διατηρεί την περιγραφική-της υφή, όπως συμβαίνει σε πολλά έργα στη σημερινή εποχή της αβαθούς γραφής. Ακόμα περισσότερο, η οικονομία των διαλόγων οι οποίοι είναι συντακτικά άρτιοι, χωρίς τη δύναμη του προφορικού λόγου, χωρίς την ελλειπτικότητα που θα τους έκανε πιο φυσικούς, χωρίς την πύκνωση του πλάγιου λόγου, ο οποίος σε συνδυασμό με τον ευθύ αλλά και με τον εσωτερικό μονόλογο, θα έκανε πιο γρήγορη την εξέλιξη αλλά και θα εστίαζε στο εσωτερικό σκηνικό των χαρακτήρων. Το ζητούμενο συχνά δεν είναι η δράση αλλά ο τρόπος που οι άνθρωποι, τα μυθοπλαστικά εν προκειμένω πρόσωπα, ενεργούν και σκέφτονται μέσα στη δράση. Αυτή η πρωτολειακή αδεξιότητα καθιστά και το μυστήριο που πλανάται σε όλο το έργο αφλεγές, αφού το φορτώνει με ελιγμούς και περιγραφές, με αφηγηματικά και διαλογικά μέρη τα οποία μένουν στα ρηχά και έτσι βαλτώνουν και τα άλλα μέρη που θα σήκωναν το αφηγηματικό βάρος και θα οδηγούσαν τον αναγνώστη σε ένα πιο ‘ψαγμένο’ αφηγηματικό βάθος.
            Αυτή η διπλή κίνηση των πεταλιών, μια μπροστά και μια πίσω, κάνει ασύμπτωτη την πρόθεση να γραφεί ένα υπαρξιακό και αυτοαναφορικό μυθιστόρημα, που να αναφέρεται στις “άγνωστες πτυχές της λογοτεχνικής δημιουργίας” και στις συνέπειες από ένα “λογοτεχνικό alter ego” (τα παραθέματα από το οπισθόφυλλο του βιβλίου), με την εφαρμογή-της που μετατρέπει το όλο εγχείρημα σε μια μηχανή μυστηρίου και αποκαλύψεων.
            Μ’ αρέσει που συνομίλησα μ’ αυτό το έργο και γι’ αυτό θα περιμένω στο επόμενο βιβλίο-του ο Καραγιώργος να μάθει από τα λάθη-του (κάπως έτσι δεν το λένε!) και να βρει τον ρυθμό-του.
            [Πρωτοδημοσιεύτηκε στο In2life στις 5/8/2013. Το φωτογραφικό υλικό της ανάρτησης αντλήθηκε από: commons.wikimedia.org, na.theiia.org, www.phorum.gr, www.paris-sorbonne.fr και gearjunkie.com]
Πατριάρχης Φώτιος

11 comments:

Βασίλης Καραγιώργος said...
This comment has been removed by the author.
Βασίλης Καραγιώργος said...

Θα μου συγχωρέσετε μια μικρή διόρθωση:
Το όνομά μου είναι Βασίλης Καραγιώργος.
Κατά τα άλλα, πολύ χρήσιμη και δημιουργική η βιβλιοκριτική του Πατριάρχη Φώτιου.
Ευχαριστώ.

ΒΙΒΛΙΟΚΑΦΕ said...

Ζητώ ειλικρινά συγνώμη.
Παρασύρθηκα από το επίθετο και επιτρέψτε-μου να το διορθώσω.
Πατριάρχης Φώτιος

Anonymous said...

Πατριάρχη Φώτιε, διάβασα το "Γράμμα σ' έναν νέο συγγραφέα" και βρήκα σωστά και χρήσιμα όσα λέτε όπως, άλλωστε, και αυτά που γράφετε στις διάφορες αναρτήσεις σας. Πιστεύω, ωστόσο, ότι ακολουθώντας κάποιος οδηγίες και συνταγές ίσως και να προαχθεί από συγγραφέα σε λογοτέχνη, δημιουργός όμως δεν πρόκειται να γίνει.
Αυτό είναι θέμα χαρίσματος.Γεννιέται κανείς μ' αυτό, δεν το διδάσκεται όσο κι αν το θέλει, όσο κι αν προσπαθήσει.

Καληνύχτα με ευχάριστα όνειρα!
Ελ,Ελ

ΒΙΒΛΙΟΚΑΦΕ said...

Ελ,Ελ,
αν καταλαβαίνω καλά,
πιστεύεις ότι ο Δημιουργός φαίνεται από το πρώτο-του έργο, χωρίς διλήμματα και ανασφάλειες, πριν το δημοσιεύσει;
Πατριάρχης Φώτιος

Βασίλης Καραγιώργος said...

Αν μου επιτρέπετε, μια ταπεινή άποψη. Συγγραφέας, δημιουργός, λογοτέχνης, θαρρώ είναι συνώνυμα στην περίπτωσή μας. Τυπώνεται ένα βιβλίο μου, μα αυτό δεν με κάνει αυτόχρημα συγγραφέα. Όπως δεν έγινα ιστορικός ή φιλόσοφος καθώς υπέβαλα τη διατριβή μου και πέρασα τη σχετική δοκιμασία. Πόσω μάλλον όταν το ζητούμενο είναι η λγοτεχνική δημιουργία, η ύψιστη μορφή, πιστεύω ταπεινά, "έγγραφης" δημιουργίας. Όταν κάποιος αυτοανακηρύσσεται Λογοτέχνης, μου φέρνει στο νου εκείνους τους δύσμοιρους που αυτονακηρύσσονται άγιοι, γιατί δεν αντέχουν να δουν κατάφατσα το πόσο αμαρτωλοί είναι.
Θα συμφωνήσω με τον Ανώνυμο σχολιαστή ότι η γραφή είναι ένα χάρισμα, αλλά μην υποτιμάει κανείς τις οδηγίες και τις συνταγές που βγαίνουν μέσα από τη συνεχή επαφή με μεγάλα λογοτεχνικά έργα.
Όσο για το Alter ego, δεν μπορώ να πω ότι δεν έμαθα διαβάζοντας την κριτική του Πατριάρχη Φωτίου.
Ευχαριστώ για τη φιλοξενία

ΒΙΒΛΙΟΚΑΦΕ said...

Ακόμα κι αν υπάρχει κάτι έμφυτο, εγγενές, χαρισμένο που λέγεται ταλέντο ή όπως αλλιώς,
κανείς δέν έγινε κορυφαίος παρά μόνο με δουλειά, αναγνώσεις, επανατοποθετήσεις, κριτικές, συζητήσεις, γραφές και επαναγραφές κ.ο.κ.

Βασίλη, με τιμά η τελευταία-σου πρόταση,
αν και αυτό αφορά κάθε ολοκληρωμένη κριτική εκ μέρους του αναγνώστη.
Δηλαδή, θα ωφελούσουν όχι μόνο από εμένα αλλά και από όποιον σταθεί με επιχειρήματα το έργο-σου.
Καλή εβδομάδα
Πατριάρχης Φώτιος

Anonymous said...

Όχι, Πατριάρχη Φώτιε, δεν καταλάβατε.
Είπα ότι το ταλέντο δεν διδάσκεται. Μια επισήμανση έκανα. Μπορεί να διδαχθεί κάποιος πώς να οργανώνει τα υλικά του και να χρησιμοποιεί τα εργαλεία του, να γίνει, έτσι, ένας άριστος τεχνίτης του λόγου (αναμφισβήτητη προϋπόθεση γι αυτόν που λέω "δημιουργό") και να κατασκευάσει πολύ καλά έργα. Η έμπνευση όμως (το παραπέρα)που θα καταστήσει το έργο γόνιμο δημιούργημα Δεν διδάσκεται.
Σ' ένα πρωτόλειο, απλά, μπορεί να διακρίνεται, περισσότερο ή λιγότερο, ο ένας ή ο άλλος προορισμός.
Ε, και εννοείται πια, ότι μόνο με δουλειά ή μόνο με ταλέντο κορυφαία έργα δεν παράγονται. Δίνει ο Θεός το ένα, απαιτεί όμως και το άλλο.

Ελ,Ελ

Anonymous said...

κ.Καραγιώργο,
ίσως χρειάζεται να διευκρινίσω ότι μίλησα γενικά, δεν αναφέρθηκα -σε καμία περίπτωση- σε εσάς. Πώς θα μπορούσα, δεν έχω διαβάσει το βιβλίο σας, παρεμπιπτόντως, σας εύχομαι να είναι καλοτάξιδο.
Ελπίζω να καταλάβατε, από το αμέσως προηγούμενο σχόλιό μου, την εντελώς προσωπική μου αντίληψη, για την απόσταση ανάμεσα σε συγγραφέα, λογοτέχνη, δημιουργό.

Ελ,Ελ

Βασίλης Καραγιώργος said...

Αγαπητέ Φώτιε,

Ευχαριστώ για τον ζεστό ενικό και για τη δημιουργικότερη κριτική που μου έχει γίνει μέχρι τώρα.
Όσο για τον Ανώνυμο συνομιλητή, ας είστε σίγουρος ότι δεν εξέλαβα ούτε προσωπικά ούτε αρνητικά το σχόλιό σας.
Καλή συνέχεια!

Anonymous said...

Σωστά... του αγίου Ανωνύμου.
Ταπεινότης, διδακτορικό και... υγρασία.

Ελ,Ελ