Wednesday, June 07, 2017

“Αντίστροφα” της Στέργιας Κάββαλου

Ο έρωτας μπορεί να γίνει πάθος, μπορεί να γίνει σχέση, μπορεί να γίνει λογοτεχνικό πεδίο όπου η αγάπη και ο χωρισμός ορίζουν το μυθιστορηματικό σύμπαν.


Γαλλικός με μέντα:

Στέργια Κάββαλου
“Αντίστροφα”
εκδόσεις Μελάνι
2016
 


Πριν το διαβάσω:
            Γιατί το διάλεξα; Επειδή το πρώτο-της βιβλίο “Αλτσχάιμερ trance” ήταν υποψήφιο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα από το περιοδικό “Διαβάζω” το 2011 και δεν είχα ώς τώρα δει τι λέει ως συγγραφέας.

Καθώς το διάβαζα:
            Μπορεί ένα μυθιστόρημα να πηγαίνει ανάποδα; Να ξεκινά από ένα τελικό σημείο. Και όχι απλώς να πιάνει το νήμα από την αρχή και να προχωρά μέχρι τη λύση-του, όπως τα αστυνομικά, αλλά να προχωρά καρκινικά προς τα πίσω; Να βλέπουμε σε συνεχή πρωθύστερα τα γεγονότα; Και να έχουμε το γενικό ποτάμι που θέλει να βρει τις πηγές-του;
            Κάτι τέτοιο επιχειρεί η 34χρονη Κάββαλου. Ξεκινά το μικρό μυθιστόρημά-της με την απώλεια και την αναζήτηση του χαμένου ερωμένου. Το έργο φαίνεται να κάνει αναδρομές σε άχρονες κοινές στιγμές εκείνης. Μια γύρω της γύρω στα εικοσιπέντε Ελληνίδας, κι εκείνου, ενός συνομήλικου λίγο πολύ Γάλλου. Αλλά ίσως από ένα σημείο και μετά καταλαβαίνουμε ότι αναπλέουμε τον ποταμό ανάποδα. Πιθανόν προς την εναρκτήρια αφορμή. Έτσι, παρακολουθούμε τις κοινές-τους εμπειρίες, τη γαλλική ή τις γαλλικές περιόδους με τους δικούς-του και τις βόλτες στο Παρίσι. Αλλά και την ελληνική ή τις ελληνικές φάσεις με την Κρήτη και άλλα νησιά, τις εποχές προσέγγισης και τις άλλες της άπωσης, κλάματα, γέλια, φιλιά –δεν υπάρχουν περιγραφές παρά μόνο αχνές νύξεις ερωτικής-σεξουαλικής ζωής-, αγχωμένα τηλεφωνήματα, χτυποκάρδια και νεύρα, ώρες μοναξιάς και αναμονής. Κάπου παρουσιάζεται ο αρραβώνας-τους στην Αθήνα, οικογενειακές συγκεντρώσεις, φωτογραφίες, παρουσίες και απουσίες, ελληνογαλλικές και διαπροσωπικές επαφές…
            Τα πράγματα τα αφηγείται η κοπέλλα, σαν σε μονόλογο που ενέχει έναν πυρετώδη ανεπίδοτο διάλογο. Η δική-της οπτική γωνία, η δική-της συναισθηματική κατάσταση. Που μπλέκεται με τα γεγονότα, αφηρημένα και αχρονολόγητα. Πιο πολύ ως καμβάς του έρωτα και της απώλειας, παρά σαν αυτοτελή γεγονότα που αξίζει να τα διαβάσουμε στην αφηγηματική-τους διάσταση.
            Ωστόσο, το πιο αξιοπρόσεκτο συστατικά του κειμένου δεν είναι το “κλαψούρισμα” μιας χωρισμένης. Ούτε η ανάποδη πορεία του μυθιστορήματος. Αλλά πιο πολύ η γλώσσα που δείχνει πώς σκέφτεται η κοσμοπολίτικη γενιά των τριάντα plus ετών. Ένα κράμα ελληνικών, υψηλών όσο και της πιάτσας. Δόκιμων όσο και καθημερινών, κατά βάση δημοτικής αλλά με αδέσποτες καθαρεύουσες, ανάμεικτων με αγγλικές εκφράσεις παγκοσμιοποιημένης υφής και γαλλικές λέξεις που ξεφεύγουν σε ένα ελληνογαλλικό πλαίσιο. Ιδού ένα παράδειγμα:
“Δύο βδομάδες κράτησε το ταξίδι-σου στη Λυών. Το αμερικάνικο «we are on a break» μπήκε και στη δική-μου ζωή με την αβεβαιότητα του «what happens next?».
Δεν μιλούσαμε πολύ. Είχα τη maman να μου κάνει online διάγνωση ότι πάσχω από νευρική ανορεξία και ότι έπρεπε επειγόντως –αν ήθελα να σώσω τον εαυτό-μου, τη σχέση-μου, μπλα μπλα μπλα- να μιλήσω σε κάποιον ειδικό. Και μιλούσε εκ πείρας προσωπικής. Είχε πάει, το είχε κάνει και είχε δει και το καλό αποτέλεσμα.
Εκατό βουνά πέρασε μετά το διαζύγιό-της. Μετά τριών τέκνων ο χωρισμός γίνεται πιο ντραματίκ.”
            Δεν ξέρω αν το λογοτεχνικό αποτέλεσμα ενός τέτοιου ύφους είναι αξιόλογο. Αλλά βρίσκω ενδιαφέρον από κοινωνιογλωσσική άποψη ότι η νέα γενιά σκέφτεται έτσι. Γράφει στα κοινωνικά μέσα έτσι. Και συνεπώς περνάει έναν τέτοιο λόγο και στη λογοτεχνία-της. Τα δείγματα δεν είναι πολλά. Πιθανόν επειδή δεν αφήνουν τον αυθόρμητο προφορικό-τους λόγο να διεμβολίσει τη σοβαρή πεζογραφία.

Αφού το διάβασα:
            Μερικές φορές ένας έρωτας και ένας χωρισμός δεν αρκεί για να γράψει κανείς λογοτεχνία. Ούτε μια έξυπνη ιδέα για την πλοκή την εκτοξεύει. Ωστόσο κάθε συναίσθημα που κινητοποιεί την πέννα, αξίζει να απασχολήσει τον άνθρωπο.

[Οι εικόνες που συνοδεύουν την ανάρτηση ανευρέθηκαν στα:  www.today.com, stergia.yolasite.com,  novakdjokovicfoundation.org  και  isha.sadhguru.org]

Πατριάρχης Φώτιος

3 comments:

ernesto 67 said...

γεια σου ποατριαρχη φωτιε! ειμαι ενας φανατικος φιλος του βιβλιου και ειδικα της σοβαρης (εντος η εκτος εισαγωγικων) λογοτεχνιας... το σχολιο μου ειναι ασχετο με το ωραιο σου ποστ αλλα το βαζω εδω στο πιο προσφατο ποστ για αν το δεις...ειδα προσφατα ενα παλιο σου αρθρο σου για τον ανδρεα φραγκια και τον λοιμο του...γραφεις οτι ειναι ενα εργο ανταξιο του καφκα, καμυ κτλ..με αφορμη αυτο θελω να σου κανω μια οχι απλη, λιγο αφελη αλλα καιρια ερωτηση: μετα το 1960 υπαρχουν συγγραφεις (ελληνες η ξενοι) οχι φυσικα ισοι, αλλα στο ιδιο επιπεδο και με παρομοια θεματολογια με συγγραφεις οπως ο ντοστογιεφσκι, ο καφκα, ο καμυ, ο χερμαν εσσε, ο τομας μαν, αλλοι γερμανοφωνοι οπως ο γιοζεφ ροτ, ο ρομπερτ βαλζερ, ο μπροχ, ο σνιτζλερ κτλ;;;; που να σχολουνται ιδιαιτερα με τηνα ποξενωση , την αλλοτριωση, τα κοινωνικα προβληματα, τη φιλοσοφια, την κουλτουρα η λογοτεχνικη μεγαλοφυια σταματησε το 1950-60...απο συγχρονους μονο ο λαζλο κρασναχορκαι μου εχει κανει εντυπωση..αν μπορεις προτεινε μου 4-5 ακομα...ευχαριστω...θα συνεχιζω να συχναζω στο βιβλιοκαφε σου!

Πατριάρχης Φώτιος said...

Καλημέρα, Enresto.
Δεν έχω ευρεία άποψη για όσα με ρωτάς, αλλά θα κάτσω λίγο το ΣΚ να το σκεφτώ
και θα επανέλθω
Π.Φ.

Πατριάρχης Φώτιος said...

Φίλε Ernesto,
Επανέρχομαι σ’ αυτό που ρωτάς. Δυστυχώς δεν έχω τόσο ευρεία γνώση, ούτε είμαι σίγουρος για το τι ακριβώς ψάχνεις. Ας πούμε τι σχέση έχει ο Ντοστογέφσκι με τον Κάφκα; Άρα μάλλον εγώ δεν έχω καταλάβει ακόμα ποιον άξονα ψάχνεις.
Ωστόσο μάζεψα μερικά έργα που ίσως σε καλύπτουν:
- “ΤΟ ΚΙΒΩΤΙΟ” του Άρη Αλεξάνδρου (1/3/2011)
- “Ο ΛΟΙΜΟΣ” του Ανδρέα Φραγκιά (1/4/2011)
- “ΤΟ ΛΑΘΟΣ” του Αντώνη Σαμαράκη (1/6/2011)
- “Η Δύναμις και η Δόξα” του Γκράχαμ Γκρην (17/10/2015)
- “Η παιδική ηλικία του Ιησού” του J.M. Coetzee (1/3/2016)
- “Το θαύμα της αναπνοής” του Δημήτρη Σωτάκη (20/9/2009)
- “Κάθαρση” της Σόφι Όξανεν (9/6/2011)
- “Η θεραπεία του νερού” του Percival Everett (3/9/2013)

Σε παρένθεση η ημερομηνία στην οποία έγραψα γι’ αυτό. Για μια συνολική εικόνα όσων έχω γράψει, όπου μπορείς να βρεις και άλλα ανάλογα, δες: http://vivliocafe.blogspot.gr/2016/06/10-200.html
Π.Φ.